Κοινωνία που παραπαίει

Συνέντευξη με τον Κ. Καστοριάδη.

Ερ. Σε μια φράση: τι γίνεται σήμερα στην Ελλάδα;
Κ.Κ. Αντεπίθεση η οποία επέβαλε πράγματα που προηγουμένως φαίνονταν αδιανόητα.

Ερ. Αντεπίθεση των κυρίαρχων στρωμάτων εννοείτε;
Κ.Κ. Αυτή η εξέλιξη δεν εκφράζει μόνο τη νίκη των κυρίαρχων στρωμάτων. Ο πληθυσμός σχεδόν στο σύνολό του συμμετέχει σε αυτό.

Ερ. Και οι αντιδράσεις που ζήσαμε την τελευταία διετία;
Κ.Κ. Η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού δεν τρέφει καμιά συλλογική επιθυμία εκτός της προστασίας του status quo.

Ερ. Οι κυβερνώντες δεν φέρουν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης;
Κ.Κ. Οι κυβερνώντες δεν κυβερνούν πλέον πραγματικά, αλλά η μοναδική τους φροντίδα είναι να παραμείνουν στην εξουσία ή να την αποκτήσουν.

Ερ. Ωρα είναι να μας πείτε ότι δεν υπάρχει δεξιά κι αριστερά.
Κ.Κ. Οι παραδοσιακές ιδεολογίες της «δεξιάς» ή της «αριστεράς» έχουν καταστεί τελείως κενές· τίποτε το ουσιαστικό δεν χωρίζει τα προγράμματα των αντίστοιχων κομμάτων. Από αυτήν την άποψη το να κάνουμε τον απολογισμό της «αριστεράς» δεν είναι ούτε καν απαραίτητο. Αλλά το ίδιο ισχύει και για τη «δεξιά». Δεν υπάρχει ούτε καν ένα πρόγραμμα «αντιδραστικό» ή συντηρητικό, δεν υπάρχει τίποτε.

Ερ. Δεν μπορεί να βρεθεί ένας σωτήρας με ένα πραγματικά ρηξικέλευθο πρόγραμμα;
Κ.Κ. Οποιοσδήποτε μπορεί να διατυπώσει ένα πολιτικό πρόγραμμα. Αλλά ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν θα άξιζε τίποτε εάν η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού δεν είναι έτοιμη όχι να το ψηφίσει αλλά να συμμετάσχει ενεργά.

Ερ Εστω. Ποιο θα ήταν αυτό;
Κ.Κ. Το πρόταγμα μιας αυτοκυβερνώμενης κοινωνίας. Ενα τέτοιο πρόταγμα δεν έχει κανένα νόημα εάν οι άνθρωποι δεν έχουν την επιθυμία και τη θέληση να αυτοκυβερνηθούν.

Ερ. Αποκλείεται να θελήσουν στο μέλλον;
Κ.Κ. Στην πολιτική και στην ιστορία δεν είναι δυνατόν να υπάρξει σοβαρή πρόβλεψη.

Ερ. Μα δεν βαδίζει κάπου η ανθρώπινη ιστορία;
Κ.Κ. Η ανθρώπινη ιστορία είναι δημιουργία.

Ερ. Τι μπορούμε να κάνουμε;
Κ.Κ. Το καθήκον ενός ελεύθερου ανθρώπου είναι να γνωρίζει ο ίδιος ότι είναι θνητός και να στέκεται όρθιος στην άκρη αυτής της αβύσσσου, μέσα σ’αυτό το χάος που στερείται νοήματος. Οι άνθρωποι που σκοτώνονταν στα οδοφράγματα το γνώριζαν: είναι το γεγονός ότι αγωνίζομαι που έχει νόημα, όχι το γεγονός ότι σε δύο αιώνες θα υπάρξει μια [άλλη] κοινωνία.

Eρωτήσεις: herrk. Οι απαντήσεις είναι αποσπάσματα από το «Μια κοινωνία που παραπαίει» του Καστοριάδη (1993).

Advertisements

11 thoughts on “Κοινωνία που παραπαίει

  1. Ευρηματικός, συνοπτικός και ουσιαστικός ο διάλογος. Τελικά, αυτό είναι το νόημα. Τίποτ’ άλλο…

    Προσοχή όμως: η προ-τελευταία ερωταπάντηση, δίνει ‘πάσα’ στον Α. Λιάκο φοβάμαι… ;-)

  2. Τώρα κατάλαβα. Οχι, δεν το εννοεί έτσι. Ο ΚΚ θελει να πεί απλώς ότι την ιστορία τη φτιάχνουμε εμείς και ότι δεν πάει κάπου νομοτελειακά. Κάτι που αφήνει ανοιχτή την αρχαιοελληνική αντίληψη της ιστορίας ως κύκλου.

  3. Μα, το αντελήφθην αγαπητέ, εξ ου και το ;-) Περί αστεϊσμού επρόκειτο…

    Κατά τα άλλα, συμφωνώ ότι η ιστορία δεν πάει κάπου νομοτελειακά, γι’ αυτό κι έχει νόημα ν’ αγωνίζεται κανείς. Αντί του κύκλου, όμως, βρίσκω πιο παρήγορο το σπειροειδές σχήμα…

  4. πολύ καλή αλλά αυτό παραβλέπει όλον τον μεσσιανισμό και την αξιολογική ανελευθερία που κρύβονται πίσω από κάθε είδους επαναστάσεις και εξεγέρσεις των τελευταίων 500 χρόνων.

    Το καθήκον ενός ελεύθερου ανθρώπου είναι να γνωρίζει ο ίδιος ότι είναι θνητός και να στέκεται όρθιος στην άκρη αυτής της αβύσσσου, μέσα σ’αυτό το χάος που στερείται νοήματος. Οι άνθρωποι που σκοτώνονταν στα οδοφράγματα το γνώριζαν: είναι το γεγονός ότι αγωνίζομαι που έχει νόημα,

    • Δεν νομίζω ότι η απάντηση του ΚΚ είναι «πολιτικής» χροιάς. Μάλλον για «οντολογικής» φαίνεται.
      Επιπρόσθετα, φαίνεται να βάζεται στο ίδιο καλάθι ΟΛΕΣ τις επαναστάσεις – εξεγέρσεις των τελευταίων αιώνων. Γιατί; Κατά την άποψή σας ήταν όλες «μεσσιανικές» και «αξιολογικά ανελεύθερες» ;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s