εστίες αντιπολίτευσης

Εξοδος από την ελληνική κρίση: Να πω εξαρχής ότι μία έξοδος από την κρίση στο πλαίσιο του ισχύοντος κοινωνικού συστήματος μού φαίνεται η πλέον ευκταία λύση. Πρώτα διώχνεις τον κλέφτη που μπήκε στο σπίτι σου και μετά αποφασίζεις αν χρειάζεται ανακαίνιση.

Το ζήτημα της συστημικής λύσης, όμως, είναι μάλλον ζήτημα που εκτυλίσσεται μακριά από την αδιάκριτη δημοσιότητα. Αντίθετα, κάτι που μπορούμε να παρατηρήσουμε δια γυμνού οφθαλμού είναι οι μεγάλες οργανωμένες ομάδες με αντι-συστημικό λόγο. Σε αυτές αναφέρονται οι επόμενοι παράγραφοι.

Οφείλω να διευκρινίσω ότι η ανάπτυξη μου είναι επιδερμική και βασιζόμενη σε απλές  εντυπώσεις και όχι στοιχεία. Δεν στοχεύω όμως σε ανάλυση, αλλά μάλλον στο να θέσω το ζήτημα έστω και στεβλά.

Μεγάλες ομάδες με οργάνωση και φρόνημα, άρα δυνάμενες να λειτουργήσουν ως στρατοί, είναι μάλλον τρεις: το ΚΚΕ, η Χρυσή Αυγή και ο αντιεξουσιαστικός χώρος (ή 3,5 αν προσθέσουμε και τη ριζοσπαστική αριστερά)

Για ιστορικούς λόγους η διεισδυτικότητα του ΚΚΕ στην ελληνική κοινωνία έχει όρια διότι  ο διχασμός του εμφυλίου δεν έχει σβήσει από τη συλλογική μνήμη, άρα το μέγιστο ακροατήριό του είναι το ήμισυ του πληθυσμού – η ίδια παρατήρηση ισχύει για τη ριζοσπαστική αριστερά. Η ΧΑ από την άλλη είναι σε δυσμενέστερη θέση: δεν έχει να επικαλεστεί καν μία άξια λόγου φασιστική παράδοση ως λαϊκό κίνημα. Νομίζω ότι, εάν το μεταναστευτικό ζήτημα αρχίσει να επιλύεται, η ΧΑ θα επιστρέψει αποκλειστικά στον παραδοσιακό ρόλο της εξωκοινοβουλευτικής ακροδεξιάς: τον παρακρατικό.

Σε επίπεδο ουτοπίας, πάντως, η εθνικιστική (όπως αυτοπροσδιορίζεται) ΧΑ ξεκινά από ένα δυνάμει κατά πολύ ευρύτερο ακροατήριο από ό,τι η αριστερά που επικαλείται την κομμουνιστική ουτοπία.

Ο αντιεξουσιαστικός χώρος από την άλλη, δεν έχει ούτε το ιστορικό βαρίδι του ναζισμού (έχει όμως ακόμα μηδενιστικά μπάχαλα στις παρυφές του) ούτε ένα αποκλειστικά ταξικό όραμα, κάτι που θα περιόριζε το κοινό του (το όραμά του όμως ενίοτε γειτονεύει με τον νεο-φιλελευθερισμό) ενώ αντίθετα έχει τη μαχητικότητα των άλλων χώρων.

Ως υστερόγραφο, για να μην ξεχνιόμαστε (Πηγή: «Η μεγάλη παρέλαση των ασφαλιτών«):
Advertisements

29 thoughts on “εστίες αντιπολίτευσης

  1. Herr K., μπερδεύτηκα λίγο γιατί λείπει κάτι σαν συμπέρασμα… ;)
    Νομίζω ότι υπάρχει ένα κομμάτι του α/ε χώρου με ταξικό όραμα, βλ. πρωτοβάθμια σωματεία, και το οποίο παίζει να αναπτυχθεί αρκετά στο μέλλον. Κατά τα άλλα όμως, εγώ οσφραίνομαι Βαϊμάρη, και φοβάμαι μια στάση στυλ Παπαδόπουλος που μας χρειάζεται έχει ένα αθέατο αλλά δυνάμει πολύ εκτεταμένο ακροατήριο.

  2. Συμφωνω με τον Δυτη των νιπτηρων.
    Παντως γενικα ειμαστε ενας συντηρικος λαος ως προς τις λυσεις και καμια διαθεση για ανατροπη της καθημερινοτητας και του βιωτικου επιπεδου.Εδω δεν δεχομαστε να παιρνει κοινωνικες παροχες ο διπλανος μας ,θα δεχτουμε μια ‘κομμουνιστικη’ κοινωνικη πραγματικοτητα;Επισης η οικογενειοκρατια καλα κρατει.

  3. Καλημέρα Δύτη. Κι εσύ της άποψης ότι το πρωινο πουλι πιάνει το σκουληκι, βλέπω.

    Ναι, δεν είναι ορατό κάποιο συμπέρασμα. Πάντως, απλώς ανοίγω μια κουβέντα δεν είναι ανάλυση.

    Ετσι νομίζω κι εγώ για το ταξικό του χώρου αυτού.

    «Παπαδόπουλος» Γι αυτό λεω να μην πολυλεμε ότι είναι χούντα, γιατί πολύ κόσμο τον ελκύει αυτό :-)
    Μερικοί που πιστεύουν σε κάτι τέτοιο -πέρα από την παιδικότητα της σκέψης ότι πρέπει να υπάρχει μία αυταρχική εξουσία – συνδέουν την οικονομική ευμάρεια που υπηρχε διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα με το καθεστώς της χούντας. Σου λενε: αφού με τη χούντα είχαμε λεφτά, τώρα χρειάζεται χούντα για να ξανάχουμε λεφτά. Ελεμένταρι! Δεν έχουν καταλάβει ότι αν υπάρξει περαιτέρω χουντοποίηση θα είναι πλέον για να πάρει ό,τι απόμεινε στις τσέπες τους.

  4. Μισό λεπτό. Οι αντιπολιτεύσεις μιας κοινωνίας, είναι προϊόν των συνθηκών που τελούνται μέσα σ᾽ αυτή.

    Πρώτα θα κανουμε μια κοινωνιολογία της κρίσης κι έπειτα θα δούμε την πολιτική διάσταση.

    Και ως προς αυτό, νομίζω ότι η συζήτηση θα πρέπει να ξαναγυρίσει πίσω στη μεταπολίτευση. Για να δούμε ποιά κοινωνία μέσα σ᾽ αυτά τα 15 τελευταία χρόνια, ανυψώθηκε στους ουρανοξύστες μιας κίβδηλης ευημερίας, κι έπειτα κατέπεσε στα τάρταρα της κρίσης.

    Κλειδί, εδώ, νομίζω, είναι μια ανάλυση που βλέπει τη μεταπολίτευση ως μια μικρομεσσαία δημοκρατία. Με τον εκσυγχρονισμό αυτή η μικρομεσσαία δημοκρατία παγκοσμιοποιείται ταχύτατα, και βρίσκεται να απολαμβάνει τους καταναλωτικούς καρπούς ενός τύπου συσσώρευσης που διαμορφώθηκε την επαύριον της πτώσης του σοβιετικού μπλόκ.

    Μπορεί, δηλαδή, το στρατήγημα του εκσυγχρονισμού να ηγούνταν οι άρχουσες τάξεις, όμως αυτό είχε μια πλατιά μικρομεσσαία βάση. Η δε έμμεση ή συχνά και άμεση συμμετοχή των μεσοστρωμάτων στο κοινωνικό μπλόκ της εξουσίας είναι, νομίζω, ο παράγοντας που σήμερα δημιουργεί τις προϋποθέσεις μιας μαύρης τρύπας στο πεδίο των κοινωνικών και των πολιτικών αντιστάσεων.

    Γιατί ακριβώς αυτές σήμερα, εκφράζονται μ᾽ ένα τρόπο στρεβλό, γιατί προέρχονται από στρώματα που μέχρι τα τώρα διατηρούσαν θέση προνομιακή στο πλαίσιο του κοινωνικο πολιτικού καθεστώτος. Κι άρα κουβαλούν την αποσύνθεσή του μέσα τους.

    Αυτό φαίνεται στις σάπιες κοιλιές των συνδικαλιστών που προσπαθούν σήμερα να ηγηθούν των αντιστάσεων έναντι στην πιο αντιλαϊκή κυβέρνηση που είδε ποτέ αυτός ο τόπος.

    Όμως δεν φαίνεται μόνον εκεί. Φαίνεται, ας πούμε, και σε μια διάχυτη αντίληψη περί άρνησης της εργασίας που κυριαρχεί ας πούμε σ´ ένα κομμάτι του αντιεξουσιαστικού χώρου. Γιατί, στην ελληνική της εκδοχή, αυτή η θέση κρύβει μέσα της μια πασοκική ηθική. Εκείνην του μικροαστού που μέσα στο νεοελληνικό παράσιτο τη βόλευε μέσα από την απάτη, τη λούφα και την κοροϊδία, και άρα μπορούσε εύκολα να υιοθετήσει τέτοια συνθήματα γιατί πολύ απλά δεν κόστιζαν σε τίποτα την αγοραστική του δύναμη και την κοινωνική του θέση (ίσα, ίσα την γαρνίριζαν με κάποια επαναστατικότητα που βελτίωναν το ίματζ της).

    Τώρα όλος αυτός ο κόσμος καλείται να αμυνθεί. Και βέβαια κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Γιατί βρίσκεται σε αποσύνθεση.

    Η κρίση, βέβαια, δίνει διέξοδο σ᾽ αυτό τον φαύλο κύκλο, γιατί η άρχουσα τάξη σήμερα θρυμματίζει την μεταπολιτευτική συναίνεση, κι έτσι τα μεσοστρώματα βγαίνουν για πρώτη φορά μετά από τέσσερις δεκαετίες εκτός του μπλοκ της εξουσίας. Άρα θα αναγκαστούν να αρθρώσουν άλλο λόγο. Ρεαλιστικά αντιπολιτευτικό και όχι ῾εντός εκτός και επί τα αυτά᾽. Βέβαια αυτό νομίζω θα αργήσει γιατί πρώτα θα προηγηθεί μάλλον ένα σοκ. Και αυτό το σοκ, πιστεύω πως πρώτα θα πυροδοτήσει υστερικού τύπου αντιδράσεις, στρεβλές και άναρθρες, και μετά θα επέλθει η εκλογίκευση…

    Κάπως έτσι σκέφτομαι εγώ την κατάσταση…

  5. οι τρεις αυτές δυνάμεις, χρυσή αυγή, κκε, αντιεξουσιαστές μόνο ως μικροστρατός μπορούν να λειτουργήσουν, να δέρνουν αριστερούς και μετανάστες, να δέρνουν αναρχικούς, να τα σπάνε αντίστοιχα. μεγαλύτερες φιλοδοξίες απαιτούν την κατοχή του στρατού ή του κράτους. αλλά οι μικρές πραγματοποιήσιμες φιλοδοξίες δεν συνιστούν απειλή. οι αριστεροί και οι μετανάστες μπορεί να δέρνονται αλλά αυτό δεν θα επηρεάζει τα εκλογικά ποσοστά της αριστεράς ούτε θα εμποδίζει την ελεύθερη διέλευση αφύλακτων συνόρων. οι αναρχικοί θα δέρνονται αλλά δεν θα σταλούν σε στρατόπεδα εργασίας. οι «αναρχικοί» θα τα σπάνε αλλά μετά από ένα σημείο απλώς χρησιμεύουν στην αλλαγή κυβέρνησης (όπως έδειξε το 2008), δηλαδή η αντισυστημική τους δραστηριότητα απλώς απορροφάται ως κραδασμός.

  6. Aγαπητέ Herr K. Oι «τρεις» επαγγελματικοί στρατοί, που λες, δεν έχουν καμία προοπτική. Είναι ιδεολογικά κατάλοιπα του παρελθόντος (με ευκαιριακές εκλάμψεις). Είναι δε εξίσου μικροαστικοί όπως και η υπόλοιπη κοινωνία (για την οποία θα συμφωνήσω με την dumptyhumpty).
    Όμως, το πρόβλημα δεν είναι σ’ αυτούς. Το πρόβλημα είναι σε όλους εμάς. Είμαστε σε θέση να επεξεργαστούμε θέσεις και στάσεις;;
    Οι νέες πρωτοπορίες θα προέλθουν από εμάς, όχι τούς άλλους!

  7. Καλημέρα σε όλους,
    Είναι μεν «ιδεολογικά κατάλοιπα», Μανώλη, αλλά όταν αναβιώνει ο καπιταλισμός του 19ου αιώνα, γιατί να μην παίξουν ρόλο τα καταλοιπα; Η, ακριβέστερα, γιατι να αποκλείσεις εκ των προτέρων το ενδεχόμενο να παίξουν ρόλο;

    Ισως έχεις δίκιο, Γιάννη. Πάντως αυτή η προσέγγισή σου μου φαίνεται εξίσου χρήσιμη με μία «ιδεολογική» πρσέγγιση.

    Αυτό είναι το πρόβλημά συνήθως, Τροβατόρε. Είτε εστιάζεις από πολύ μακριά, είτε τα ζεις από υπερβολικά κοντά για να έχεις καθαρή εικόνα!

    Ντάμπτυ, συμφωνώ με όσα λες. Πάντως αναφέρεσαι ρητά «σε ένα κομμάτι» του αντιεξ χώρου – έστω το πολυπληθἐστερο θα προσθετα. Το ζητούμενο είναι αν παρατηρεί κάποιος μια ωρίμανση του χώρου – με την έννοια που ωριμάζει ένα κακομαθημένο και ενίοτε καταστρεπτικό παιδί.

    Ζάχαρη, σωστά μεν – και για «κομμουνιστική κοινωνία» δύσκολο το κόβω. Αλλά κατά τ’άλλα, δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθεί ένστικτο συλλογικής αυτοσυντήρησης – ή καταστροφής, βέβαια, ποτέ δεν ξέρεις.

  8. Να επαναλάβω πάντως το ρηθέν υπό του Γιάννη:

    «αλλά οι μικρές πραγματοποιήσιμες φιλοδοξίες δεν συνιστούν απειλή»

    Το οποίο δεν εννοεί, φαντάζομαι, ότι ένα συνολικό σχέδιο δεν μπορεί να αποτελείται από ¨μικρές φιλοδοξίες». Κι εδώ να συμφωνήσω με τον βολονταρισμό του Μανώλη.

  9. Είναι μεν “ιδεολογικά κατάλοιπα”, Μανώλη, αλλά όταν αναβιώνει ο καπιταλισμός του 19ου αιώνα, γιατί να μην παίξουν ρόλο τα καταλοιπα; Η, ακριβέστερα, γιατι να αποκλείσεις εκ των προτέρων το ενδεχόμενο να παίξουν ρόλο;

    Μα διατί, λέγω τώρα εγώ, δεν «αναβιώνει ο καπιταλισμός του 19ου αιώνα». Αν έρχεται το 15ωρο και χάνεται το κοινωνικό κράτος δεν έρχεται με τους όρους και τα πλαίσια του 19ου αιώνα, αλλά με τελείως σύγχρονα πλαίσια και συνθήκες. Το σημαντικό σε κάθε περίπτωση ιστορικής ομοιότητας είναι οι διαφορές…

    Το λέγει και ο Χέγκελ, άλλως πως: ότι το μόνο που μαθαίνουμε απ’ την ιστορία είναι ότι δεν μπορούμε να μάθουμε τίποτα από την ιστορία ―και κάθε εποχή είναι μοναδική.

    Δεύτερο, η ΧΑ και ο α/ε χώρος είναι απλά ανέκδοτα ―δεν έχει σημασία ούτε η οποιαδήποτε «ωριμανσή» του τελευταίου (με θετικό πρόσημο), ούτε η υποτιθέμενη μεγένθυση της πρώτης (με αρνητικό πρόσημο).

    Το ενδιαφέρον νομίζω είναι άλλο: αν ξεκινάμε από την διαπίστωση ότι η ελληνική κοινωνία είναι επί το πλείστο «μικροαστική», από εδώ θα πρέπει να συνεχίσει και η όποια ανάλυση.

    Και κυρίως από την σημασία της έννοιας «μικροαστικός» εν έτει 2010. Σε ποιό αστερισμό
    εννοιών εγγράφεται; Δηλαδή ποιοί είναι οι υποτιθέμενοι αντίπαλοι όροι, ή το συνεχές μέρος του
    οποίου είναι ο «μικροαστισμός»; Εργατικός; Προλεταριακός; Λούμπεν; Επαναστατημένος; Αστός; Μεγαλοαστός; Και αυτοί οι όροι, σε τι «πραγματικότητες», αντιστοιχούν, σε επίπεδο, ας πούμε, ταξικών προνομίων;

    Το χρησιμοποιούμε ως οικονομικό όρο ή ως ηθικό ―όπως πολλοί; Πρόκειται για σύμπτωση οικονομικής κατάστασης και ιδεολογίας, ή για ιδεολογία άνευ (ή σε συνθήκες απώλειας) της οικονομικής κατάστασης;

  10. Δύσκολα μάς βάζεις για τις γιορτές, bfo…
    Πάντως τις μεγεθύνσεις και τις ωριμάνσεις δεν θα τις υποτιμούσα τόσο, ακόμα κι αν συμφωνούσα ότι είναι μακροπρόθεσμα ασήμαντες.
    Από την άλλη, θα συνιστούσες – ή σκέφτεσαι απλώς – κάποιο εργαλείο ανάλυσης;

  11. Όχι μικροαστισμός. Είναι μια λέξη που έχει γίνει λάστιχο στη φρασεολογία της εποχής.

    Μικρομεσσαίοι, ναι. Στρώματα που προσανατολίζονται και οργανώνουν τη ζωή τους, κυρίως μέσα από την αγοραστική τους δύναμη, καθώς το πλαίσιο της εργασίας τους είναι λίγο ως πολύ εξασφαλισμένους με τυπικούς ή και άτυπους όρους (μια αναγκαία προσθήκη για να κατανοήσουμε την ελληνική περίπτωση).

    Η Ελλάδα υπήρξε μια μικρομεσσαία δημοκρατία καθ όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης. Κι επειδή, ακριβώς μετά το πέρας του 1989, αυτού του τύπου το καθεστώς, εξάντλησε τα καύσιμά του διεθνώς, εδώ συνεχίστηκε με διάφορα υποστηλώματα-βοηθητικά. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα, οι μετανάστες και η επίταση του μπραζιλέρο μέσα στην ελληνική κοινωνία είναι κάποια από αυτά…

    Που απασχολούνται αυτά τα στρώματα; Στις υπηρεσίες, στους εκπαιδευτικούς μηχανισμούς, το δημόσιο, την κοινωνική οικονομία, στα ΜΜΕ. Και σε μεγάλο βαθμό, η πολιτική και η κοινωνική τους κουλτούρα έχει προοδευτικό/φιλελεύθερο πρόσημο.

    Ήταν το πλατύ κοινωνικό σώμα που αποτέλεσε την στέρεα βάση του εκσυγχρονισμού και των άλλων εξουσιαστικών στρατηγημάτων κατά την ύστερη μεταπολίτευση…

    Από εκεί και πέρα, θέλω να βάλω κι ένα άλλο ζήτημα.. Που έχει σχέση με τις εστίες της αντιπολίτευσης.

    Γιατί το κείμενο της εκκλησίας έβαλε πράγματα (παρασιτισμός, κατανάλωση, έκλειψη του υποκειμένου, απώλεια νοήματος) που άλλοι και ιδιαίτερα η αριστερά δεν τα βάζουν, παρόλο που είναι πολύ κοντά στην πολιτική τους κουλτούρα και την γραμματεία της των τελευταίων σαράντα χρόνων; Γιατί υπ αυτή την έννοια η εκκλησία φαίνεται να είναι πιο μπροστά από άλλες εστίες αντιπολίτευσης στην σε μεγαλύτερο βάθος επισήμανση του σημερινού αδιεξόδου;

  12. Φίλε Herr K.,

    Αν και υπονομεύσεις μόνος σου την ανάλυσή σου κι έτσι μας κόβεις λίγο τη φόρα :-) , εντούτοις οι απορίες/ενστάσεις είναι κάμποσες για να μη τις καταθέσουμε.

    1) Η πρώτη παράγραφος φαίνεται να εμπεριέχει μια αντίφαση ή μια λάθος λέξη (‘ευκταία’). Αν δεν συγκαταλέγεσαι στους απολογητές του ισχύοντος κοινωνικού συστήματος, η έξοδος από την κρίση χωρίς αυτό να θιγεί δεν μπορεί να είναι ευκταία! Εφικτή ναι ή ενδεδειγμένη (άσχετα αν έχεις δίκιο ή όχι). Έπειτα, τι εννοείς «πρώτα διώχνεις τον κλέφτη από το σπίτι σου και μετά αποφασίζεις αν χρειάζεται ανακαίνιση»; Ποιος είναι ο κλέφτης; Η τρόικα; Η ΕΕ; Αν είναι αυτοί, τότε η εκδίωξή τους είναι ήδη μια ριζική ανακαίνιση.

    2) Μεγάλη ομάδα η Χρυσή Αυγή;

    3) Μεγάλη ομάδα ο αντιεξουσιαστικός χώρος;

    4) Είναι η Χρυσή Αυγή π ρ α γ μ α τ ι κ ά αντισυστημική ομάδα; Μήπως είναι «το πραγματικό» του ισχύοντος κοινωνικού συστήματος;

    5) Είναι ο εμφύλιος η κύρια αιτία της περιορισμένης διεισδυτικότητας του ΚΚΕ; Οι σαρανταπεντάρηδες έχουν γεννηθεί το 1965. Και οι σειρές μας μεταξύ 1975 και 1985!

    6) Μιλώντας γενικά, δεν νομίζουμε ότι το μεταναστευτικό μπορεί να επιλυθεί οριστικά αν δεν υπάρξει παγκόσμια αλλαγή κοινωνικού συστήματος (όχι βέβαια όπως την εννοεί η Χρυσή Αυγή…). Μιλώντας ειδικά, δεν μπορεί να επιλυθεί οριστικά, αν δεν υπάρξουν κοσμογονικές αλλαγές στην πολιτική των χωρών της Δ. Ευρώπης.

    Τα λέμε

  13. Νταμπτυ,
    Παραπέμπω εδώ όσους αναγνώστες ενδιαφέρονται για όσα ανεφερες περι μικρομεσαίων – όρος που αποφεύγει την φθαρμενη από τη χρήση έννοια του μικροαστού μεν, δεν τον υποκαθιστά δε.

    http://ardin.gr/node/674

    Για το κείμενο της Ιεράς Συνόδου έχω σοβαρές επιφυλάξεις.
    Μαλλον συμφωνώ με τη φράση του κκε: «Με τις θέσεις της αθωώνει τους κύριους ενόχους για την κρίση και το χρέος» http://www.kke.gr/anakoinoseis_grafeioy_typoy/anakoinosh_toy_grafeioy_typoy_sxetika_me_thn_parembash_ths_ierarxias_ths_ekklhsias_gia_thn_krish?morf=1
    Ομως συμφωνώ ότι ακόμα κι έτσι, το κείμενο της Ιεράς Συνόδου θέτει ζητήματα για τα οποία η Αριστερά κάνει την πάπια – ή μαλλον τη στρουθοκάμηλο.

  14. Που ακριβώς αθωώνει τον κύριο υπεύθυνο;
    Δε λέω ότι είναι σωστά τοποθετημένο ταξικά το κείμενο, αλλά ο χαρακτηρισμός του ΚΚΕ μου φαίνεται άκρως υπερβολικός.

    Το κείμενο φωτίζει πρακτικές του ύστερου μεταπολιτευτικού καθεστώτος. Και ως προς αυτό είναι ένα καλό κείμενο.

    Τώρα, όπως πολύ καλά ξέρει όποιος διαβάζει ιστορία (και το ΚΚΕ ΔΕΝ διαβάζει ιστορία), το να επιτίθεται κανείς στο καθεστώς, δεν σημαίνει ότι είναι πληβείος, ούτε ότι το κάνει «στη σωστή κατεύθυνση». Σπανίως όμως, για να μην πούμε ποτέ, οι ιστορικές ανατροπές προκλήθηκαν μόνον από δυνάμεις που δρούσαν «στη σωστή κατεύθυνση». Άλλωστε όπως μας λέει και ο Πολανύ, το επίτευγμα των ανθρώπινων κοινωνιών να βάλουν μέτρο στις κοινωνίες και τις οικονομίες της αγοράς, με τις επαναστάσεις του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ου, πολλές φορές πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια μιας άρρητης σύμπλευσης μεταξύ της αριστοκρατίας και των πληβειακών τάξεων, που από διαφορετικές σκοπιές εχθρεύονταν τον κόσμο του φιλελεύθερου κεφαλαίου…

  15. Λεφτ, χαίρομαι για τη συμμετοχή σου – και ακόμα περισσότερο επειδή χρησιμοποιείς αρίθμηση!

    1. Ναι, άμα κάτι το θεωρείς ενδεδειγμένο είναι και ευκταίο. Στους απολογητές του ελληνικού καθεστώτος δεν συγκαταλέγομαι – αυτό εξάλλου με ανάγκασε να μεταναστεύσω για να «προκόψω» – ούτε όμως σε όσους οραματίζονται το σοσιαλιστικό του μετασχηματισμό. Πιστεύω λοιπόν ότι λύση στην παρούσα κρίση θα δοθεί εάν μέρος της ελληνικής άρχουσας τάξης με συμφέρον στη διατήρηση ενός μη υποτελούς εθνοκράτους συνασπιστεί με τους από κάτω. Αν δεν υπάρχει τέτοια άρχουσα τάξη ή είναι απρόθυμη, συζητώ και άλλες προτάσεις. ;-) Αν και το υποκείμενο εκλείπει επί του παρόντος, όπως λέει κι Χαμπτυ στο πρώτο του σχόλιο.
    Αυτά βραχυπρόθεσμα.

    2. και 3. Οπως είπα και στο ποστ, βαζίζομαι σε απλές εντυπώσεις και όχι στοιχεία. Αν υπάρχουν κάποιες εκτιμήσεις, πες τις μας.

    4. Α, εδώ μίλησα προσεκτικά ανφερόμενος σε αντι-συστημικό λ ό γ ο.

    5. Είπα σ υ λ λ ο γ ι κ ή μνήμη κι όχι απλώς μνήμη. Αρα πιάνει και όσους δεν έζησαν εμφύλιο και μετεμφυλικαό κράτος. Δεν ξέρω αν είναι η κύρια αιτία, είναι πάντως ένα πλαφόν.

    6. Ας μην το πιάσουμε ΚΑΙ αυτό το θέμα. Κατά βάση εχεις δίκιο.

    7. Σωστά, όχι όμως αποκλειστικά – κάτι που δείχνει η εκλογική της επιτυχία

  16. Νταμπτυ, δύο μόνο χωρία:

    «Γιατί δέν πή­ραμε νωρίτερα όλα αύτά τά δύσκολα μέ­τρα;»
    Υπονοεί ότι ήταν απαραίτητα.

    «Ή οικονομική μας κρίση μέ πολύ άπλά λόγια οφείλεται στή διαφορά μεταξύ παραγωγής καί κατανάλωσης.»
    Η σημερινή κυβέρνηση, η πρώτη απόφαση της οποίας μέσω της ΤτΕ ήταν να επιτρέψει την κερδοσκοπία, η οποία δυσφημούσε επί μηνες τη χώρα στο εξωτερικό, η οποία δεν διαπραγματεύτηκε τίποτε δεν ήταν η κύρια υπέυθυνη για την κρίση χρέους; Ηταν μοιρασμένες οι ευθύνες των μεταπολιτευτικών κυβερνήσεων; Το πασοκ έφερε το δντ μαζί με τη νδ;

    «Αρρητη σύμπλευση». Χαίρομαι για τη διαπίστωση! (Βλ. 1 στην παραπάνω απάντηση στον Λεφτ.)

    Τώρα στα θετικά του κειμένου που ανέφερες, δεν διαφωνώ όπως είχα πει και πριν.

    Το θέμα είναι βέβαια τι ηθικό κύρος έχει η ηγεσία της Εκκλησίας που τα λέει αυτά; Και αν έχει σε ποια μερίδα του πληθυσμού μας εχει;

  17. Όσο αφορά την διαφορά μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης, εμένα η εντύπωσή μου είναι η εξής. Τόσα χρόνια φωνάζουμε κι εμείς για αποανάπτυξη. Τι σημαίνει στην πράξη αποανάπτυξη; Μιλώντας αυστηρά αριθμητικά, σημαίνει ότι η κατανάλωση στην Ελλάδα πρέπει να πέσει 20%. Αυτό γίνεται με δύο τρόπους. Ο ένας ο τρόπος είναι αυτός που βιώνουμε σήμερα. Ένας τρόπος των αρχουσών τάξεων, που φορτώνει τα βάρη στις πλειβειακές δυνάμεις, και τις ξεζουμίζει. Αυτόν που εισηγείται ο Πάγκαλος όταν λέει ότι «εμείς τα φάγαμε». Αυτή είναι η έξοδος από την κρίση που προκρίνουν οι άρχουσες τάξεις.

    Ο άλλος τρόπος, θα ήταν μια εναλλακτική εθνική στρατηγική, η οποία γυρεύει να μειώσει το 20%, μ’ έναν τρόπο απελευθερωτικό για τις πληβειακές τάξεις. Ότι δηλαδή θα κοιτούσαμε ως κοινωνία, να μειώσουμε τις δαπάνες μας, με μια ταυτόχρονη όμως αύξηση της ποιότητας ζωής.

    Να θέσω ένα παράδειγμα; Ότι ο στόλος των Ιδιωτικών Αυτοκινήτων θα μειωνόταν κατά 30% στην Ελλάδα (κι ότι άρα πολλοί από εμάς θα έχαναν το πρώτο ή το δεύτερό τους αυτοκίνητο), αλλά ταυτόχρονα θα είχαμε μια θεαματική βελτίωση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς τέτοια που να εισάγει άλλα ήθη στον τρόπο της μετακίνησης μιας ολόκληρης κοινωνίας. Βέβαια, το να βγει κανείς και να πει ότι ο μέσος Έλληνας θα χάσει το αυτοκίνητό του είναι κομμάτι δύσκολο, αλλά έτσι θα πρέπει να γίνει. Σημασία έχει ο τρόπος. Δηλαδή, άλλο είναι να χάσουμε όλοι το αυτοκίνητό μας και να βρούμε άλλους τρόπους συλλογικώτερης μετακίνησης, και άλλος είναι ο τρόπος του ΠΑΣΟΚ που σου λέει ότι οι δυνατοί σ’ αυτή τη χώρα θα οδηγάνε Καγιέν και ότι οι άλλοι θα πρέπει να μάθουν να πηγαίνουν με τα πόδια…

    Εν ολίγοις, τον τελευταίο καιρό σκέφτομαι ότι υπάρχει ένα πρόβλημα περιεχομένου αντιπολίτευσης εδώ στην Ελλάδα. Ότι δεν μπορούμε να κάνουμε αντιπολίτευση στα νέα μέτρα, και στη νέα κατάσταση που θέλουν να επιβάλουν στην χώρα και σε τούτο το λαό, με τους όρους της επιστροφής στην πρώτερη κατάσταση.

    Συγνώμη, αλλά όταν βγαίνει η αριστερά και αντιδρά με τη φρασεολογία και τη λογική που αντιδρά, εμένα δεν με πείθει ότι το μόνο που ζητά είναι να μην παγώσουν οι πιστωτικές κάρτες του λαού. Κι εδώ νομίζω ότι έγκειται ένα μεγάλο πρόβλημα αποτελεσματικότητας της αντιπολίτευσης στην εντεινόμενη λεηλασία που υφιστάμεθα, και ένα μεγάλο ζήτημα για να συζητήσει κανείς στα πλαίσια μιας προσπάθειας ενίσχυσης των αντιστασιακών αντανακλαστικών της ελληνικής κοινωνίας…

  18. Γιά την διακήρυξη της Ιεραρχίας:
    ξεκινώ δεχόμενος δυο ”αυτονόητα”. 1) ότι δεν έχουμε όλοι -άτομα ή ομάδες- την ίδια ευθύνη, ποιοτική ή ποσοτική, για ό,τι συνέβη. 2) Ότι δεν συνιστά λύση για το πρόβλημα του παρασιστικού καταναλωτισμού ούτε η αυτομαστίγωση ούτε ο ασκητισμός.

    Η ανακοίνωση από μόνη της είναι κάτι το θετικό. Καλύτερα που έγινε παρά αν δεν γινόταν. Είναι καλύτερο να πεις κάτι κάνοντας λάθη παρά να μην πεις τίποτα, ειδικά αν είσαι η εκκλησιαστική Ιεραρχία. Είναι επίσης καλό το ότι έπειτα από δύο χρόνια αμήχανης οπισθοχώρησης η Εκκλησία ξαναμιλά, και όχι για ένα συμβολικό ζήτημα, όπως τις ταυτότητες, αλλά για ένα ζωτικό ζήτημα.

    Τα θετικά:

    1) Η καταγγελία του γεγονότος ότι είμαστε χώρα υπόδουλη και υπό κατοχή. Ότι διοικούμαστε από τους δανειστές μας. Αυτά δεν πρόκειται να ειπωθούν από το ΝΔΣΟΚ, η άποψη της Εκκλησίας έχει πολύ μεγαλύτερη απήχηση από την άποψη της Αριστεράς, συνεπώς μπορεί να βοηθήσουν περισσότερους να συνειδητοποιήσουν τα ψέματα του ΝΔΣΟΚ

    2) Επίσης: Παραδοθήκαμε στην ευμάρεια, στον εύκολο πλουτισμό και στην καλοπέραση, επιδοθήκαμε στο εύκολο κέρδος και στην εξαπάτηση. Δεν προβληματισθήκαμε για την αλήθεια των πραγμάτων. Αυτό είναι θετική διαπίστωση εφόσον δεν γίνεται γενίκευση. Γιατί “δεν τα φάγαμε όλα μαζί”, προσωπικά ούτε β’ είχα ούτε α’ έως πρόσφατα ούτε γνώριζα πολλούς που να έχουν β’ αμάξι ή home cinema παρεκτός κι αν ήταν εισοδηματίες από νοίκια κ.λπ.

    3) Στόχος μας είναι να αναπτύξουμε το προνοιακό έργο της κάθε ενορίας ώστε να μην υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος πού να μην έχει ένα πιάτο φαγητό. Αν η Ιεραρχία συνειδητοποιούσε ότι με κάτι τέτοια οι άνθρωποι έγιναν Χριστιανοί στην Ύστερη Αρχαιότητα (όχι λόγω του φαγητού καθεαυτού αλλά εξαιτίας της συναίσθησης αλληλεγγύης), αν οργανωνόταν αμεσοδημοκρατικότερα, αν παύαμε να βλέπουμε μητροπολιτικά άμφια και αμαξάρες, αν αν, αν, τότε είναι πολύ θετικό.

    Τα αρνητικά:

    1) Γιατί δεν πήραμε νωρίτερα όλα αυτά τα δύσκολα μέτρα, που σήμερα χαρακτηρίζονται αναγκαία. Δηλαδή, τα μέτρα του ΔΝΤ, τον συγκεκριμένο τρόπο επίλυσης της κρίσης τον οποίον συνιστούν τέτοιου είδους μέτρα, έπρεπε να τα είχαμε πάρει εμείς οι ίδιοι προκειμένου να μην καταλήγαμε υπόδουλοι στο ΔΝΤ;

    2) Μια ηγεσία που δεν μπόρεσε να σταθεί υπεύθυνα απέναντι στο λαό, που δεν μπόρεσε ή δεν ήθελε να μιλήσει τη γλώσσα τής αλήθειας, που πρόβαλε λαθεμένα πρότυπα, που καλλιέργησε τις πελατειακές σχέσεις, μόνο και μόνο γιατί είχε ως στόχο την κατοχή και τη νομή της εξουσίας. Νομίζω ότι δεν ήταν εκεί το βασικό πρόβλημα, όπως δεν ήταν οι πελατειακές σχέσεις το βασικό πρόβλημα. Αλλά ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, το Χρηματιστήριο, οι μίζες των εξοπλιστικών προγραμμάτων, οι μίζες των εργολάβων και άλλα τέτοια. Όταν επικεντρώνεσαι στα ψίχουλα αντί στο κυρίως πιάτο, αποπροσανατολίζεις το πρόβλημα στο ότι οι κυβερνήσεις δεν απαγόρευσαν την διανομή των ψίχουλων στον λαό.

    3) Η αυθαίρετη απαίτηση δικαιωμάτων από συντεχνίες και κοινωνικές ομάδες με πλήρη αδιαφορία για την κοινωνική συνοχή συνετέλεσαν κατά ένα μεγάλο μέρος στην σημερινή κατάσταση. Εδώ υπάρχει επίσης ο κίνδυνος γενίκευσης. Τι και πότε συνιστά πλήρη αδιαφορία για την κοινωνική συνοχή; Και παλιά τέτοιες απόψεις δεν χρησιμοποιούνταν ενάντια σε κάθε διεκδίκηση των εργαζομένων; Ή επειδή το κοινωνικό κράτος είναι κουτσό και στραβό, οι διεκδικήσεις προς την κατεύθυνσή του είναι συντεχνιακές και αδιάφορες για την κοινωνία, όπως λέει κι ο Γιανναράς; Πού είναι το πρόβλημα; στις διεκδικήσεις καθεαυτές ή στη λαθεμένη τακτική αγροτών, φορτηγατζήδων (για να δώσω απτό παράδειγμα) κ.ά. να αγωνίζονται μονομερώς και όχι ενωμένοι και αλληλομισούμενοι; Η ανακοίνωση φαίνεται να εννοεί το πρώτο από τα δύο.

    Η αντίφαση:

    Από τη μιά γράφεται ότι

    Η οικονομική μας κρίση με πολύ απλά λόγια οφείλεται στη διαφορά μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης. Στον αργό ρυθμό της παραγωγής πού επιτυγχάνουμε απέναντι στο υψηλό βιοτικό επίπεδο που μάθαμε να ζούμε. Όταν όσα καταναλώνουμε είναι πολύ περισσότερα από όσα παράγουμε, τότε το οικονομικό ισοζύγιο γέρνει προς την πλευρά των εξόδων.

    Από την άλλη υποστηρίζεται ότι

    η Εκκλησία έχει το αντίδοτο της κατανάλωσης ως τρόπο ζωής και αυτό είναι η άσκηση. Και εάν η κατανάλωση είναι το τέλος, γιατί η ζωή δεν έχει νόημα, η άσκηση είναι δρόμος, γιατί οδηγεί σε ζωή με νόημα. Η άσκηση δεν είναι στέρηση της απόλαυσης, αλλά εμπλουτισμός τής ζωής με νόημα.

    Αν οι Έλληνες κατανάλωναν λιγότερα από όσα παρήγαν, δηλαδή αν δεν υπήρχε παρασιτικός καταναλωτισμός, τότε θα υπήρχε οικονομική κρίση και θα ετίθετο ζήτημα ασκητισμού; Το ζητούμενο είναι να γίνουμε ασκητικοί, όπως προτείνει, ή απλώς να καταναλώνουμε λιγότερα (αλλά πάντως να καταναλώνουμε) από όσα παράγουμε;

    Η Ιεραρχία θέτει ένα ψευδοδίλημμα: είτε με τον παρασιτικό καταναλωτισμό είτε με τον ασκητισμό. Για να πείσει τον κόσμο για την ανωτερότητα του ασκητισμού έναντι του παρασιτικού καταναλωτισμού θα έπρεπε να υπάρχει μια κρίσιμη μάζα η οποία βιώνοντάς τον θα φανερωνόταν ως ανώτερη και πιο “ελεύθερη”. Κρίσιμη μάζα εντός της Εκκλησίας, ή η ίδια η Ιεραρχία ως ηγέτες που δείχνουν άλλο ήθος, ηρωικό ας πούμε, με το ασκητικό παράδειγμά τους, με τα μαύρα ρούχα τους, τη σκελετωμένη από τη νηστεία κορμοστασιά τους, την μηδενική περιουσία τους και την μηδενική περιουσία που διαχειρίζονται στον κύκλο τους. Πράγμα που δεν υφίσταται σήμερα, και γι’ αυτό κάθε συζήτηση για την ανωτερότητα της πρότασής της είναι κοινωνικώς αναπόδεικτη και εκτός κάθε πλαισίου συζήτησης.

    Στο ίδιο ψευδοδίλημμα μπορεί άνετα κι η Αριστερά να πέσει: από τη μια στο ας φάμε κι ας πιούμε, του ’80, κι από την άλλη σε έναν ποβερισμό.

    Το ζήτημα είναι, αν επιλεγεί ο ποβερισμός ή ο ασκητισμός -κι όχι ένας μη παρασιτικός καταναλωτισμός- αντί του παρασιτικού καταναλωτισμού, τι πιθανότητες έχει να επιβιώσει αυτή η χώρα; Δηλαδή, πώς λ.χ. η επιστροφή στην καλή ωραία κοινότητα-κολλεκτίβα όπου όλοι θα μοιράζονται το ίδιο τρακτέρ και τα ίδια εργαλεία, θα διασφαλίσει τη χώρα περισσότερο έναντι της τουρκικής απειλής από ό,τι ο διαλυτικός παρασιτισμός; Και γιατί να μην χρησιμοποιούμε τα ίδια λουτρά; Και το ίδιο νερό; Και γιατί να πλενόμαστε κάθε μέρα, αφού δεν είναι ασκητικό;

    Δεν μπορούμε να μεταφέρουμε τον ασκητισμό παλαιότερων εποχών στη σημερινή. Οι λύσεις πρέπει να είναι σύγχρονες, αν θέλουμε να επιβιώσουμε. Κανένας λαός δεν είναι λογικό να αποκοπεί εθελούσια από την σύγχρονη τεχνολογία και τις σύγχρονες ανέσεις της στο όνομα της καταδίκης του υπέρμετρου καταναλωτισμού. Εκτός κι αν θέλουμε να έχουμε πυρηνικά (ή πανίσχυρο στρατό), ώστε να μην κινδυνεύει η πατρίδα, αλλά να πλενόμαστε μια φορά, ώστε να βρούμε την ελευθερία εκτός της κατανάλωσης και του “ηδονισμού”. Σαν την Ινδία, κοντολογίς. Αν η μοίρα της ανθρωπότητας είναι η εναντίωση στον σημερινό καταναλωτισμό, τότε φυσιλογικό θα είναι αυτή να είναι μια ευρύτερη τάση κι όχι μια τάση που θα κυριαρχήσει πρώτα σε μια κουκίδα της γης, την Ελλάδα, στου κασίδη το κεφάλι.

    Με την εμμονή στο ζήτημα του καταναλωτισμού και του ηδονισμού παραβλέπονται τα πιο απτά αίτια της σημερινής κρίσης.

  19. Herr K.,

    Χαίρεσαι για τη συμμετοχή μου; Ωχ! Αυτό τώρα είναι για καλό ή είναι για κακό; ;-)

    Για την αρίθμηση που λες, (δεν καταλαβαίνουμε ακριβώς γιατί σε χαροποιεί) άκου ένα ωραίο. Δεν το λέμε κοροϊδευτικά ή κουτσομπολίστικα. Είναι όμως ενδεικτικό του αντιεξουσιαστικού δογματισμού.

    Πριν από λίγο καιρό συζητήσαμε (για να διαφωνήσουμε τελικά) με ένα αντιεξουσιαστικό μπλογκ. Σε κάποιο σχόλιό μας, αριθμήσαμε αυτά που θέλαμε να πούμε. 1… 2… 3. Στην απάντησή του, ο φίλος με τον οποίο συζητούσαμε ακολούθησε βέβαια την αρίθμηση, γιατί προφανώς διευκόλυνε, αλλά, νιώθοντας μάλλον κάποιες τύψεις για το …ιεραρχικό του πράγματος (1… 2… 3…), απάντησε στα points μας …ανάποδα (3… 2… 1…)!

    Στα δικά μας τώρα.

    1. Δηλαδή κάτι σαν «καπιταλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο»; Μα ο «καπιταλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο» ήρθε μετά από ένα παγκόσμιο σφαγείο! Κι αφού έφαγε τα ψωμιά του, μεταλλάχθηκε (με την πολύτιμη βοήθεια των πρωτεργατών του «ανθρώπινου καπιταλισμού») στον αγνό καπιταλισμό (my ass!) που μας έφτασε εδώ που μας έφτασε.

    2 και 3. Όχι δεν έχω στοιχεία. Εντυπώσεις όπως κι εσύ. Για τους αντιεξουσιαστές από την παρουσία τους στις διαδηλώσεις και από το τι παίζει στις παρέες. Και για τη Χρυσή Αυγή από τους 30 – 40 τραμπούκους που περιφέρονται εν είδει περιφερόμενου θιάσου. Μην ταυτίζεις τον «τσαμπουκά» στον οποίο αρέσκονται οι Έλληνες με στροφή προς τη Χρυσή Αυγή. Ούτε βέβαια την απελπισία που νιώθουν πολλοί από τις υποβαθμισμένες περιοχές και τους έσπρωξε να ρίξουν το κουκί τους εκεί…

    4. Mea culpa

    5. Επιμένουμε. Η συλλογική μνήμη έχει κολλήσει στην πρωτοφανή κατάρρευση των σοσιαλισμών του 20ου αιώνα (δεν έπεσε τουφεκιά, δεν χύθηκε δάκρυ!).

    6. Ok.

    7. Ok κι αυτό. Για την εκλογική επιτυχία όμως ισχύουν τα όσα είπα παραπάνω, στο 2 και 3.

    Τα λέμε

  20. (αφήνω το Να θυμάσθε ότι για πολλούς οικονομολόγους η παρούσα κρίση είναι κατασκευασμένη, είναι μια κρίση – εργαλείο που αποβλέπει στον παγκόσμιο έλεγχο από δυνάμεις πού δεν είναι φιλάνθρωπες, που ακυρώνει όλη τη βάση της συλλογιστικής της διακήρυξης)

  21. Φίλε Herr K.,

    Μια και το έχει φέρει η κουβέντα:

    Η ανακοίνωση του ΚΚΕ για το μήνυμα της εκκλησίας έχει πολλές σωστές επισημάνσεις. Όμως όλες αντιπροσωπεύουν το μαστίγιο. Το καρότο δεν είδαμε! Αλλά μήπως είναι η πρώτη φορά που το ΚΚΕ δείχνει ότι δεν μπορεί να κάνει πολιτική;…

    Τα λέμε

  22. @Γιάννη

    α) Είναι πολύ σχηματικό αυτό που λες για τον καταναλωτισμό και τον ποβερισμό. Η εκκλησία μπορεί να λέει ότι θέλει για τον ασκητισμό, και βέβαια στο μάτι του καθένα έγκειται να διαπιστώσει τις κραυγαλέες αντιφάσεις.

    Όμως το όραμα του μέλλοντος θα είναι σίγουρα λιγότερο καταναλωτικό απ’ ό,τι τώρα. Και για να το κάνουμε πιο λιανά, ακόμα και στη θετική εναλλακτική εκδοχή της εξόδου από την κρίση, δεν θα έχει στη χώρα μας ας πούμε σε κάθε γωνία και από ένα γυράδικο, δύο καφετέριες και ένα μπαράκι. Ούτε τόσο πολλά εμπορικά κέντρα, μόλλ, και μεγάλα σούπερ μάρκετ. Μπορεί, δε, και να μην έχει καθόλου σούπερ μάρκετ και να έχει μπακάλικα και μικροπαραγωγούς. Αυτό που θέλω να πω, είναι ναι, ότι πρέπει να υπάρξει μια ραγδαία πτώση στο επίπεδο της κατανάλωσης.

    Και για να μην καταλήξει αυτή σε ποβερισμό, όμως, θα πρέπει να υπάρξει ανάπτυξη άλλων τομέων αντι οικονομικών και μη καταναλωτικών που να καλύπτουν τις ίδιες ανάγκες που σήμερα καλύπτει η κατανάλωση. Δηλαδή, ας πούμε, να αναπτυχθεί η κοινωνικότητα ξανά και οι παρέες, ώστε να μαγειρεύουμε όλοι μαζί σε σπίτια και να μην θέλουμε τόσα πολλά γυράδικα, ταβέρνες (και το ίδιο θα συμβεί με τα μπαράκια).

    Σε ένα άλλο επίπεδο, ο περιορισμός της ιδιωτικής κατανάλωσης, προκειμένου να μην καταλήξει ν’ αποτελεί κινητήρα κοινωνικής αδικίας, θα πρέπει να συνδυαστεί με την αύξηση των δημόσιων δαπανών. Δηλαδή, θέλεις να περιορίσεις την κατοχή και την χρήση ΙΧ, είσαι υποχρεωμένος να αναδιαρθρώσεις τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, όχι να τα ξεπουλήσεις.

    Υπ’ αυτή την έννοια η αποανάπτυξη δεν θα οδηγήσει σε ένα νέο ποβερισμό, αλλά σε μια νέα σχέση προϊόντων/σχέσεων/αγαθών, που θα ικανοποιεί πολλές ανθρώπινες ανάγκες με τρόπο μη καπιταλιστικό.

    β) Μηδενική (σχεδόν) παραγωγή, και υπέρμετρη κατανάλωση συνθέτουν τα θεμέλια του ελληνικού παρασιτικού καπιταλισμού. Και είναι η αιτία της ιδιαίτερης κρίσης που βιώνουμε σα χώρα. ΚΑι ο λόγος, κατά τη γνώμη μου, που δεν μπορεί να προκύψει ένα κίνημα ώστε να «γίνει της Ιρλανδίας».

    γ) Το ζήτημα με το «όλοι τα φάγαμε» δεν έχει να κάνει μόνον με την τεχνητή ενοχοποίηση που επιχειρεί ο Πάγκαλος, και η οποία είναι πασιφανέστατη.

    Υποδεικνύει όμως και τις υπαρκτές, πλατιές κοινωνικοπολιτικές συναινέσεις πάνω στις οποίες αναπτύχθηκαν οι ληστρικές πρακτικές όλων αυτές. Συναινέσεις επάνω στην αλλαγή και στον εκσυγχρονισμό που ξεπερνούσαν ακόμα και αυτό το πλατύ και ετερόκλιτο σώμα των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, για να διαχυθούν ευρύτατα στους κόλπους του λοιπού κέντρου, της αριστεράς –ακόμα και τις ακροαριστεράς.

    Το πώς δούλεψαν αυτές οι συναινέσεις και το τι κακό έγιναν, είναι ένα πράγμα που ακόμα αποτελεί ταμπού στα πλαίσια της δικιάς μας κοινωνίας, δεν έχει συζητηθεί όσο θα του άξιζε ως ζήτημα σε σχέση με την κρίση.

    Ας πούμε, το πως ας πούμε η ΓΣΕΕ και γενικότερα ο συνδικαλισμός μετεβλήθη με το πασόκειο ραβδί από θεσμός ταξικής εκπροσώπησης σε μέσο κοινωνικής ανέλιξης των συνδικαλισμένων εργατών. Και το πως την ίδια στιγμή, η ίδια η διαδικασία, όσο και να ωφελούσε οικονομικά ακόμα και αυτούς τους συνδικαλισμένους εργάτες, τους αποδυνάμωνε πολιτικά, λειτουργούσε έμμεσα ως μηχανισμός εκχώρησης της πολιτικής δύναμης της εργασίας, πράγμα που πληρώνουν δραματικά 0ι εργαζόμενοι, τώρα που θρυμματίζεται το μεταπολιτευτικό κοινωνικό συμβόλαιο.

  23. δεν θα είχα αντίρρηση στην επαναφορά του δημόσιου και στην υποχώρηση του ιδιωτικού εντός ορισμένων πλαισίων. λ.χ. η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών αντί του ι.χ. όπου αυτή είναι δυνατή (γιατί δεν είναι πάντα δυνατή). επίσης είναι τόσο -λόγω κρίσης- αναπόφευκτο ώστε καταντά να είναι αυτονόητο και έτσι να μην έχει νόημα να ζητάμε την ελάττωση στην κατανάλωση ειδών πολυτελείας, α’ ή β’ αυτοκινήτου, τηλεόρασης, ακριβών ρούχων κοκ. όλα αυτά θα έρθουν έτσι κι αλλιώς.

    από την άλλη η αντικαταναλωτική νοοτροπία δεν είναι κάτι που μπορεί να υφίσταται μεμονωμένα. δεν έχεις κατανάλωση δεν έχεις και παραγωγή, δεν έχεις τεχνογνωσία, τεχνολογία, καταντάς προνεωτερικός κι ευάλωτος. δεν μπορείς να έχεις και ισχυρές ένοπλες δυνάμεις και έναν λαό ο οποίος δεν θέλει να παράγει και να καταναλώνει. δυστυχώς αυτά είναι ένα πράγμα.

    εννοώ ότι η άρνηση του ιδιωτικού έχει όρια, τα οποία δεν μπορούν να ξεπεραστούν δίχως μια γενικότερη μείωση της ισχύος μας. αν σήμερα βιώνουμε τα αποτελέσματα του καταναλωτισμού, μια χώρα όπου ζουν και παράγουν όπως το ’40 και το ’50, όπου λ.χ. ζουν πολλοί σε ένα δωμάτιο, μαγειρεύουν μαζί, δεν έρχονται σε επαφή με την τεχνολογία κοκ, τα κτίρια δεν θερμαίνονται, είναι ένας εφιάλτης άλλου είδους.

    το αίτημα για επαναφορά της έννοιας του δημόσιου ενάντια στο ιδιωτικό θέλω να το βλέπω αποχωρισμένο από συντροφικότητες και ρομαντική αδελφοσύνη. ο κόσμος έχει εξατομικευτεί, το θέμα δεν είναι να επιδιώξουμε να μαγειρεύουν μαζί στις ταβέρνες ή να υπάρχουν κοινόχρηστα μπάνια στις πολυκατοικίες. μπορούμε όμως και είναι ζωτικό να σκεφτούμε, για παράδειγμα,
    -τι μπορεί να παράξει ο τόπος μας,
    -πώς μπορεί να μειωθεί η ζήτηση για ο,τιδήποτε δεν παράγεται στον τόπο μας εκτός από όσα δεν παράγουμε αλλά είναι απαραίτητα προκειμένουν να μην καταντήσουμε αλβανία του χότζα;
    -πώς μπορεί να μυηθεί σταδιακά η χώρα, όπως οι κινέζοι ή οι ινδοί ή οι ιάπωνες παλιότερα, στην τεχνογνωσία, μέσα από απομιμήσεις ταχνολογικά ευτελών προϊόντων οι οποίες θα αποτελέσουν τη βάση για μεγαλύτερη ώσμωση με την τεχνολογία κ τεχνογνωσία;

  24. (συνέχεια)

    η συναίνεση στην οποία αναφέρεσαι ήταν κατασκευασμένη. για παράδειγμα, όταν το 99% των μμε ήταν υπέρ της ολυμπιάδας, τότε δεν έχει νόημα να αναζητούμε συλλογικές ευθύνες, συναίνεση απλώς επειδή ένα από τα επιχειρήματα των προπαγανδιστών ήταν το εθνικό μεγαλείο και η προβολή της ελλάδας. δεν βλέπω κάποια συνειδητή συναίνεση (με τόση έλλειψη απολιτικοποίησης;) ούτε συλλογική ευθύνη.
    ασφαλώς πρέπει να δει κανείς πώς το πασοκ ελισσόταν και χρησιμοποιούσε το σύνολο των δημόσιων υπαλλήλων ή των συνδικαλιστών χειραγωγώντας τα «ρετιρέ», πώς ανάλογα με τις δεκαετίες προωθούσε τον λαϊκισμό ή τον ελιτισμό-τεχνοκρατική αντίληψη, αλλά η συναίνεση όσο πηγαίνει προς τα κάτω τόσο χάνεται.

  25. «από την άλλη η αντικαταναλωτική νοοτροπία δεν είναι κάτι που μπορεί να υφίσταται μεμονωμένα. δεν έχεις κατανάλωση δεν έχεις και παραγωγή, δεν έχεις τεχνογνωσία, τεχνολογία, καταντάς προνεωτερικός κι ευάλωτος.»

    Λυπάμαι, αλλά αυτό είναι μια μυθολογία του φιλελευθερισμού. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές της τενχολογίας. Δηλαδή, δεν είναι απαραίτητο μιας μορφής τεχνολογική οργάνωση να καταλήγει πάντοτε να προωθεί την εξατομίκευση και την ατομική κατανάλωση. Ως προς αυτό παραπέμπω στον Αντρέ Γκόρζ (δες το τελευταίο του βιβλίο Ecologica), και βέβαια στην Ευτραπελία του Ιβάν Ίλλιτς. Π.χ. το Λίνουξ είναι ένα υπερτεχνολογικοποιημένο προϊόν που δε στηρίζεται στη λογική της ατομικής κατανάλωσης, αλλά στην κοινή χρήση και την κοινή εξέλιξη.

    Δηλαδή, δεν τίθεται ή μένουμε σ’ αυτό το σύστημα ή επιστρέφουμε στο 1950. Η οικολογική και κοινοτική αναδιοργάνωση της Ελλάδας, θέλει άλλου τύπου ανάπτυξη, και όχι αποανάπτυξη έτσι όπως τη νοούν οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι (δηλαδή αρνητική ανάπτυξη). Για παράδειγμα, θέλει επενδύσεις στους σιδηρόδρομους, στην πολεοδομική αναδιοργάνωση των πόλεων κ.ο.κ., όπως επίσης απαιτεί τοπικοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας έτσι ώστε να επιτευχθεί κάποιος βαθμός αυτάρκειας για τη χώρα…

    Όσο για το άλλο το ζήτημα που θέτεις, δεν είμαι οπαδός της λογικής της παραπλάνησης του καλού λαού από τα ΜΜΕ και τις ελίτ. Το ΠΑΣΟΚ ηγεμόνευσε ιδεολογικά, ηθικά, και αξιακά στην Ελλάδα από το ’80 κι έπειτα, γιατί εγκαθίδρυσε ένα βραχυπρόθεσμα βιώσιμο και ευημερεύον ανθρωπολογικό παράδειγμα νεοέλληνα. Άλλο τώρα αν αυτό το βαμπίρ (όπως πολύ εύστοχα το χαρακτήρισε ο Θ. Ζιάκας), έτρωγε από το μέλλον της χώρας…

  26. τα προγράμματα υπολογιστών είναι πράγματι εύκολο να χρησιμοποιηθούν όπως κάνεις λόγο για τα λίνουξ χωρίς πρακτικά προβλήματα. και αυτό ισχύει για το διαδίκτυο. και οι υποδομές (π.χ. τραίνα, πάρκα, αστική συγκοινωνία) που ενισχύουν το δημόσιο έναντι του ιδιωτικού δεν είναι πρακτικά αδύνατες.
    στην υπόλοιπη καθημερινότητα τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα. οι υποδομές, ακόμη και η ύπαρξη τοπικών συνεταιρισμών δεν επαρκούν για να υποθέσουμε ότι δεν θα καταστούμε ελλάδα του ’50. πώς θα υπήρχε ανάπτυξη πέραν της γεωργίας και αλιείας ή του οικολογικού τουρισμού;

    κι εγώ δεν θα ήμουν οπαδός της παραπλάνησης του (καλού) λαού από τις ελίτ (αν είχαμε άμεση δημοκρατία, ας πούμε, ή το πιο ρεαλιστικό), αν δεν υπήρχε τέτοια τεράστια δυνατότητα παραπλάνησης του λαού. ούτε δυνατότητα πολιτικού ελέγχου της εξουσίας υπάρχει στην ελλάδα (αυτού που περισσότερο ή λιγότερο αμεσοδημοκρατικά θα εγγυόντουσαν) ούτε μπορούμε να αγνοήσουμε τον ρόλο των εφημερίδων, της κρατικής ώς το ’89 και ιδιωτικής τηλεόρασης μετά το ’89 στην άμβλυνση των αντιστάσεων. δεν σου τυχαίνει όταν συζητάς με τον απλό κόσμο να ακούς τις απόψεις της τρέμη και των άλλων;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s