Παίζει να ξαναφτιάξουμε πολιτισμό ;

«Ναι», εκτιμά ο Ράντικαλ, έχοντας φτάσει κοντά στη φωλιά του τέρατος. Αποσπάσματα:

«Το Μάτριξ που μας έτρεφε με ψευδαισθήσεις, που μας έκανε να φανταστούμε τον εαυτό μας ως φερέλπιδες επιχειρηματίες, στελέχη επιχειρήσεων, τραγουδιστές-μοντέλους και μοντέλα, γενικούς εξυπνάκηδες της μηντιοκρατίας, σνομπαρία της δεκάρας μεγαλωμένη με ΚΛΙΚ και free-press, […] καταρρέει.

Ανοίξτε τα μάτια, ατενίστε την έρημο του πραγματικού. Καλωσήλθατε. Κάποιοι από μας, που κόψαμε τη διαίτα, σας περιμένουμε χρόνια πολλά, άλλοι λιγότερα. Δεν μας γνωρίζατε. Μιλούσαμε με λίγους, για να μην μας πάρετε για τρελούς και μας κλείσετε μέσα. Τώρα μιλάμε μαζί σας. Καλωσήλθατε λοιπόν, κοιτάξτε γύρω σας, τι όμορφα που καίγεται ο κόσμος που σας (και μας) έφτιαξε. Μα μη φοβάστε. Εδώ θα ζήσουμε, εδώ θα κατοικήσουμε, εδώ θα ξαναχτίσουμε τον κόσμο απ’ την αρχή.

[…] Θα τραγουδάμε για να διώχνουμε τους εφιάλτες. Θα ξαναγίνουμε, σιγά-σιγά, επίπονα, με μόχθο, αντάξιοι όσων ξεχάσαμε. Θα συνηθίσουμε ξανά στο ανηλεές φως, στην εξαφάνιση των σκιών, στην προφάνεια των πραγμάτων. Θα ξαναφτιάξουμε πολιτισμό.»

Πρόκειται για την αισιόδοξη εκδοχή. Η απαισιόδοξη εδώ – σε αναμετάδοση από την ίδια τη φωλιά.

Advertisements

83 thoughts on “Παίζει να ξαναφτιάξουμε πολιτισμό ;

  1. Ωραία και τα μεν και τα δεν κι ο μετανοημένος πληθυντικός οικειότητας-συνενοχής, μια ανάσα μας τη δίνει.
    Ρώτα μόνο τι ώρες δέχονται για εξομολόγηση.

  2. Όχι καλύτερα είναι έτσι, αλλά αφήνει απ’ έξω τους μικροπαραβατικούς και τις αδιάβαστες κασσάνδρες. Αφού ξέρεις, ούτε τα όλα τα δάχτυλα είναι ίδια, ούτε όλες οι κοιλιές είναι ίδιες. Όμως πάλι καλά που τα παιδιά μας περιμένανε τόσο καιρό. Λες να δεχτούν τώρα πια να μας μιλήσουν; Τις ώρες ζήτα μόνο, να χαρείς τα φαγωμένα σου.

  3. Έχω ένα περίεργο προαίσθημα πως οτιδήποτε πω προς υπεράσπισην του άνωθεν παρατεθέντος θα έχει ως αποτέλεσμα περισσότερα τρολο-σχόλια από ad-hoc email/νικ μιας χρήσης στο ιστολόγιό μου, οπότε θα περιοριστώ να πω ευχαριστώ για την αναφορά στο ιστολόγιο και το κείμενο.

  4. Και εξάλλου δεν είναι κείμενο που επιχειρηματολογεί για να το αντικρούσεις ή να το υπερασπιστείς. Είναι μάλλον προκήρυξη. Είτε σε ενθουσιάζει είτε σε αφήνει αδιάφορο.

  5. …Καλωσήλθατε. Κάποιοι από μας, που κόψαμε τη διαίτα, σας περιμένουμε χρόνια πολλά, άλλοι λιγότερα. Δεν μας γνωρίζατε. Μιλούσαμε με λίγους, για να μην μας πάρετε για τρελούς και μας κλείσετε μέσα. Τώρα μιλάμε μαζί σας…

    Έχω δει (κι έχω βιώσει) ναρκισσιλίκια, αλλά τούτοι δω δεν παίζονται.
    «Καλώς τα παιδιά» που ‘λεγε κι ο κυρ Αλέκος κι αυτοκτόνησε.

  6. Ορθώς εμίλας. Σχεδόν ορθώς δηλαδή, γιατί προφανώς παίζει και το σενάριο να σε εξοργίζει. Αλλά ειλικρινά, αυτός δεν ήταν ο στόχος του. Παρηγορητικό κυρίως ήθελε να ναι, να δώσει μια αίσθηση πίστης στον λαό (ουπς) ότι όσο σκληρή και αν είναι η πραγματικότητα έχει ωστόσο το συντριπτικό πλεονέκτημα να δίνει τέλος σε μια εικοσαετία-τριανταετία (σχεδόν) καθολικά αγιασθέντων ψεμμάτων.

  7. Δοσίλογε, εδώ κάποιος μού λεγε «Αυτό δε πά να πει όμως πως τα 3,9999999/4 έχουν και την ορθή γνώμη, ε;!». Ασε, παράνοια…

    Ράντικαλ, μάλλον ως ρεαλιστικό (= μία πιθανή εξέλιξη) το εξέλαβα παρά ως παρηγορητικό. Και το συσχέτισα με παλιότερό σου για την αισιόδοξη στροφή του Δημητριάδη.

  8. Σωστός ο συσχετισμός. Με το «παρηγορητικό» δεν εννοούσα «παρηγοριά στον άρρωστο» δηλαδή ψέμματα που να ακούγονται ωραία. Σημαίνει τονωτικό, ενθαρρυντικό. Ξέρεις, pessimism of the intellect, optimism of the will που λεγε ο Αντόνιο…

  9. @ Herr K.

    Μην είσαι τόσο σίγουρος για το κλάσμα που δίνεις. Και κυρίως μην εμπίπτεις στο κλασικό σφάλμα της «κοινής γνώμης», ούτε και εντός των οικείων μας (ας μου επιτραπεί), τειχών. Άσε δεν πειράζει … νεολαία.

    Κάποιοι, ευτυχώς ή δυστυχώς (για τα ταμεία), ζήσαμε αρκετά πριν την καθαγιασμένη 30ετία, και κάτι είχαμε κατά νου να φτύνουμε τουλάχιστον κανένα καθαγιασμένο ψεύτικο κοκαλάκι.

  10. Καππα, ξεφεύγεις…
    Το 3.9999999/4 γράφτηκε για να δοθεί έμφαση στο ότι δε δίνω καμιά σημασία στο πώς βλέπουν τα πράγματα σχεδόν… όλοι.[Πώς σκέφτονται, πώς ζουν κτλ]
    καλέ μου, τόσα έγραψα, σ’αυτό κόλλησες;;
    ή μήπως θες να σου έχω και υστερόγραφο στο τέλος που να επεξηγώ ό,τι λέω και που υπερβάλλω σκοπίμως;;
    ή μήπως έγινες τόσο αυστηρός με τις μικρές αριθμητικές υπερβολές; Να προσέχεις… η αυστηρότητα σημαίνει απώλεια ελέγχου.
    Πάλι καλά που δε κάνω και εξετάσεις υπερήχων, να μου την πεις ότι τάχα παίρνω πολλά στην εξέταση!

    ***Απίστευτος.. αυτό, μπορεί και να σου το κρατάω.

  11. Αυτοί οι νεόκοποι αριστεροί νομίζουν πως θα κάνουν πολιτισμό επειδή
    θα ανεβάσουν 100ευρώ το μεροκάματο,
    θα μπορούν να συντηρηθούν στη ζωή όλοι οι άνθρωποι και θα μπορούν να ζούν ει δυνατόν και 150 χρόνια(δε ξέρουν ακριβώς για ποιον λόγο αλλά αυτό δε τους απασχολεί, πάνε για … tittytainment)
    θα συνευρίσκονται σεξουαλικώς οι άνδρες μεταξύ τους (ει δυνατόν και σε κοινή θέα),
    θα έχουν όλοι οι άνθρωποι πρόσβαση στην παραλία μαζί με τα ζώα τους,
    θα πηγαίνει στο θέατρο ή στη γκαλερί κι ο μπετατζής,
    δε θα λειτουργούν οι Εκκλησίες (δε θα τους ενοχλούσε κι η κατεδάφισή τους),
    δε θα γίνεται λόγος για ύπαρξη Θεού,
    θα έχουν αντικαταστήσει τους αρχαίους κλάσσικούς με τους νεόκοπους αριστερούς ‘φιλοσόφους’,
    ……………………………………………………. …………………………………
    έτσι δε γίνεται πολιτισμός
    Έτσι γκρεμίζονται πολιτισμοί!
    Και δεν υπάρχει αμφιβολία πως θέλουν να γκρεμίσουν ότι υπάρχει και να μείνει μόνο το ζωικό βασίλειο του οποίου θα είναι οι άρχοντες.

    Θα τα ξαναπούμε (έτσι λέω τώρα) στο μέλλον..

  12. @Αντώνης
    Αγαπητέ Αντώνη, για να το πω και στην αργκό, «τά’σπασες». :-D
    Και στο σχόλιο αλλά και στο κείμενο, λ.χ. :
    «σνομπαρία της δεκάρας μεγαλωμένη με ΚΛΙΚ και free-press»
    Το λέω έπειτα από μια περιήγηση του Athens Voice(πρόκειται για ελληνόφωνη έκδοση :-) ). Μα είναι σαν ένα Μαρκήσιο ντε Σαντ της τεχνικής εποχής της νεωτερικότητας στο δρόμο με τις λεύκες. Ο απόλυτος εφιάλτης με μία παντός καιρού πονηρούλικη αύρα, που, ενίοτε, ενοχικά(κάτι είναι κι αυτό) σνομπάρει ακριβώς ό,τι αξίζει αντιγράφοντας καθυστερημένα fads των τάδε hollywood whores. Και έτσι γαλουχηθήκαμε(-ούμαστε), μαζί με τις συνταγές για καφετιέρες και το Μπέβερλι Χιλς…

    Πάντως, για το κύριο ερώτημα και σοβαρά, δεν είναι και τόσο εύκολη η απάντηση. Όμως, επιβάλλεται η εκζήτηση της απάντησης. Και επιβάλλεται και να στρωθεί ο δρόμος για την πραγμάτωση της αίσιας εκδοχής…

    @Γιάννης
    Το σύνθημα δεν λέει «Τα κονσερβοκούτια δεν σκούριασαν ακόμα;» Τουλάχιστον, στην πανεπιστημιακή αριστερά, είναι ψωμοτύρι… :-) Καλησπέρα…!

  13. Γιάννη, πες μου το φίλο σου να σου πω ποιος είσαι!
    Επεξήγηση:
    Οι πολλές τελίτσες, στη μέση του προηγούμενου σχολίου μου, δηλώνουν πως εκτός των όσων αναφέρθησαν υπάρχουν φυσικά και πολλά άλλα συμπτώματα και όλα μαζί[ορισμένα από αυτά πολύ βασικά] ορίζουν την πνευματική νόσο που περιέγραψα στο προηγούμενο ποστ. Μπορείς να συμπληρώσεις ό,τι άλλο θεωρείς πως ταιριάζει.. π.χ. άνθρωποι με μαντήλια ή όποιου άλλου τύπου παρωπίδες στα μάτια.

    Κανάλι, γύρισες από το tittytainment;
    Δε μου αρέσει ο τίτλος: ‘κομμουνιστικό μανιφέστο΄, προτιμώ το ‘κομμουνιστική συμπτωματολογία ’. Δε το βρίσκεις κι εσύ καλύτερο;

    @δοσίλογος
    μας μπερδεύεις. δε το είπε ο ποιητής παρά απάντησε σε μομφή άλλων.. αλλά και να τόπε ο ποιητής, τόπε! Εσύ τι θες να πεις;;;

    @ΑντώνηRD
    Aν αναφερόσουν σ’εμένα θα το θεωρούσα προσβολή. Αν είναι δυνατόν να μας μπερδέψουν! ;!
    (Σαν παλαιότερος από σένα σ’αυτό το μπλογκ άφησα απείραχτο το όνομά μου).

    Επαναλαμβάνω, πάντα σύμφωνα με τα εμπειρικά μου δεδομένα! Αν δεν εκλάβουμε τον κομμουνισμό και κάθε είδους παραλλαγή του αλλά και τον αχόρταγο νεοφιλελευθερισμό ως πνευματικές ασθένειες δε πρόκειται να ορθοποδήσουμε ως κοινωνία αλλά θα βαίνουμε από το κακό στο χειρότερο!
    Ξεκολλήστε από το τριπ ετούτο!!!

    Κάππα, ελπίζω την επόμενη φορά που θα τολμήσω να γράψω εδώ να μη είσαι στα ίδια!…
    au revoir…

  14. …Αν δεν εκλάβουμε τον κομμουνισμό και κάθε είδους παραλλαγή του αλλά και τον αχόρταγο νεοφιλελευθερισμό ως πνευματικές ασθένειες δε πρόκειται να ορθοποδήσουμε ως κοινωνία αλλά θα βαίνουμε από το κακό στο χειρότερο!…

    Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει.

    Αλλά να μη γίνονται και χατιράκια. Δηλαδή ο χορτάτος (νεο)φιλελευθερισμός και η κάθε είδους παραλλαγή του, τη γλιτώνουν τη θεραπεία; Κι ο άλλος, ο πιο καλός ο μαθητής που είναι για την Τάξη [και που τόσοι ευρωκόπτονται να βρουν το πολιτικό του ισοδύναμο], χαίρει άκρας υγείας;
    ***

    «Εσύ τι θες να πεις;;;»

    Ευτυχώς ξεμπερδεύτηκα. Είπα κι εγώ, τόσο πολύ φάουλ ο ποιητής, πάει πολύ. Προφανώς όμως χρωστάς όμως μιαν απάντηση σ’ έναν πασιχαρή διπλά μπερδεμένο. Και ίσως όχι μόνον εσύ.

  15. [ Μπερδεύτηκα κι εγώ με τις ταυτότητες των ανώνυμων σχολιαστών, ανάφερομαι στο «Δοσίλογο» και τον «Αντώνη». Ο δεύτερος είναι βέβαια γνωστός επισκέπτης εδώ – σε άλλους σχολιαστές όχι όμως, εξ ου ίσως και η διευκρίνιση του Ράντικαλ. ]

    «δεν είναι ασύμβατα τα δοσμένα λεχθέντα»
    Φιλαλήθη, δεν διαφωνώ καθόλου αλλά μην τα λες απότομα κάτι τέτοια :-)

    [ Κατάλαβε κανείς τι νόημα είχε το 9 φορές herrk του Ανώνυμου παραπάνω; ]

    Αντώνη, ευχαριστούμε που διευκρίνισες – πολύ απλά μπορούμε να καταλάβουμε τι ήθελες να πεις. Πολλά από αυτά που αναφέρεις ως συμπτώματα, – όπως παρατηρεί κι ο Δοσίλογος – χαρακτηρίζουν μάλλον μερίδα της νεοφιλεύθερης δεξιάς με τη συμπόρευση μεγάλης μερίδας της αριστεράς βέβαια.

    Επίσης, η απέχθειά σου προς την Αριστερά σε κάνει να βάζεις στο ίδιο τσουβάλι ιδεολογίες και συμπεριφορές τελείως διαφορετικές. Κατανοητό μεν, δεν βοηθά όμως πολύ στην κατανόηση της πραγματικότητας.

  16. …με τη συμπόρευση μεγάλης μερίδας της αριστεράς βέβαια…

    Απελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο.
    Υπάρχουν κι άλλες ερμηνείες για το σχετικό φαινόμενο: π.χ. Το Θεσπέσιο Πτώμα (γουγλίστε)

    Δε βάζω λίνκ να μην σκαλώσει όπως και ένα που έστειλα λίγο πριν και περιμένει τεχνικό σπρώξιμο.

  17. [ Κατάλαβε κανείς τι νόημα είχε το 9 φορές herrk του Ανώνυμου παραπάνω; ]

    Ίσως κάποιος προσπαθεί να καλύψει τη διαφορά ώστε να δέσει η μονάδα,
    στο 3,9999999/4. Πάντως όχι εγώ, ίσως κανένας πάσινγκ θρού. Μην αρχίσουν πάλι τα βραβεία comic relief…

  18. …μην τα λες απότομα κάτι τέτοια…

    Nα λες: …Συγνωμη παιδια αλλα γιατι εχω την εντυπωση οτι οδηγουμαστε απο την πλευρα των ελιτ- αλητ προς ενα ιδιοτυπο κοινωνικο punishment park …

    γιατί αλλιώς μπορεί να βρεθείς κι εσύ στο σίκουελ -πολιτισμικό τεκμήριο που διασυνδέθηκε ήδη στο παραπάνω σχόλιο: https://herrkstories.wordpress.com/2010/10/09/erimos/#comment-4591
    και να αποκαλυφθούν οι δόλιες μεθόδοι σου για την ιδεολογική νομιμοποίηση της φιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής.

  19. Εντάξει, καταλάβαμε, κακό παιδί ο herrk, αναδημοσιεύει από επικυρηγμένα ιστολόγια και πρέπει να τιμωρηθεί δια του τρόλινγκ μέχρι τελικής πτώσεως.

    Είδαν την έρημο οι ερημίτες και χαρήκαν.

  20. Το κείμενο που αναδημοσιεύεται από το Radical Desire μου γέννησε μία απορία. Η απορία προκύπτει από τον τίτλο της ιστοσελίδας (το λέγω αυτό γιατί δεν «συχνάζω» στην εν λόγω ιστοσελίδα) σε συνδυασμό με το περιεχόμενο του άρθρου.

    Το τελευταίο διαβλέπει την κατάρρευση του κοινωνικού φαντασιακού που συνοδεύει την μαζική δημοκρατία και τα αντίστοιχα με αυτήν ήθη και νοοτροπίες (ή μέρους αυτών)

    «Σύντροφοι, το Μάτριξ που μας έτρεφε με ψευδαισθήσεις, που μας έκανε να φανταστούμε τον εαυτό μας ως φερέλπιδες επιχειρηματίες, στελέχη επιχειρήσεων, τραγουδιστές-μοντέλους και μοντέλα, γενικούς εξυπνάκηδες της μηντιοκρατίας, σνομπαρία της δεκάρας μεγαλωμένη με ΚΛΙΚ και free-press, αποστειρωμένους και ανέραστους καταναλωτές μιας άδειας και ανέφικτης εικόνας του εγώ μας, ψευδο-συνειδητοποιημένους πολίτες με οικολογικές και αισθητικές ανησυχίες, ανθρώπινες ενσαρκώσεις προκάτ, «πολιτικά ορθών» επιλογών–το σύμπαν όλο του ψευδούς μας, αυτάρεσκου, επηρμένου, αδιέξοδου κόσμου—καταρρέει».

    Η κατάρρευση σηματοδοτεί την ευκαιρία για το “ξαναφτιάξιμο” του πολιτισμού. Προφανώς αναδύεται ο πόθος για μία αλληλεγγύη («συντροφικότητα») που θα αγκαλιάζει ευρύτερες μάζες. Μία ολόκληρη σημειολογία ενυπάρχει στο κείμενο («Θα ξαναγίνουμε, σιγά-σιγά, επίπονα, με μόχθο, αντάξιοι όσων ξεχάσαμε») και παραπέμπει στο παρελθόν.

    Ας μου επιτραπεί εδώ. Μου φαίνονται ανοίκειες τέτοιες σκέψεις στο όνομα ενός «ριζοσπάστη», και δή αριστερού (αν, πάντα, έχω καταλάβει καλά). Πιστεύω ότι οι τελευταίοι, στον βαθμό που είναι συνεπείς προς τον εαυτό τους δεν θα έβλεπαν στην κατάρρευση αυτή παρά μία νέα περίοδο «ταξικής καθήλωσης».

    Όμως εδώ μοιάζει να εκδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μας η ειρωνεία της ιστορίας. Με την πολιτισμική επανάσταση της δεκαετίας του ’60 η (νέα) Αριστερά εγκολπώθηκε ιδέες (ιδίως μέσω των εκπροσώπων της Σχολής της Φραγκφούρτης, εικάζω και άλλων) που άνηκαν μεσοπολεμικά στην Συντήρηση και την αντικαπιταλιστική Δεξιά, δίχως φυσικά να σημαίνει ότι ταυτίζονται. Πρόκειται για υιοθέτηση επί μέρους μοτίβων.

    Παρεμπιπτόντως:
    Herr K., τα κείμενα που έχεις βάλει να στέκονται σε αντίθεση μπορεί, ίσως, να τα δεί κανείς και συμπληρωματικά. Δηλαδή η πιθανή πραγματικότητα του tittytainment και η πιθανή του Radical Desire είναι πιθανό να συνυπάρχουν σε μία μελλοντική κατάσταση.

    Αντώνη (όχι του ιστολογίου, ο άλλος) μολονότι δεν ασπάζομαι το ύφος σου, κατανοώ την περιφρόνησή σου απέναντι στον υλισμό της Αριστεράς (αλλά και του φιλελευθερισμού. Αυτόν γιατί δεν τον αναφέρεις;). Επιπλέον, η παρατήρησή σου δείχνει να μην διάβασες το συγκεκριμένο άρθρο αλλά να κινήθηκες από το εν γένει πνεύμα του ιστολογίου. Μην με παρεξηγήσεις, μπορείς φυσικά να τηρείς την όποια στάση θέλεις, όμως, εικάζω ότι θα είχαμε κι εμείς να διαβάσουμε περισσότερα αν γινόσουν πιο αναλυτικός.

    philalethe00, αν μου επιτρέπεις, νομίζω ότι οι παρατηρήσεις σου υπήρξαν ιδιαίτερα γόνιμες, κάποιες δε από αυτές υπήρξαν και ιδιαίτερα γουστόζικες, βλ. για τα «κονσερβοκούτια».

  21. @Γιάννης
    Πολύ σωστά, το άστυ. Για αυτό και εγώ θα ήθελα να ξαναφτιάξουμε κουλτούρα(<culte) και όχι πολιτισμό. ;-)

    @Λεωνίδας
    Ευχαριστώ πολύ, προσπαθώ(αντάμα) μήπως σώσω κάτι ελάχιστο έστω, δια της ειρωνείας… :-D
    Πολύ ωραίες οι παρατηρήσεις· ο Κρίστοφερ Λας (που κάνει γενικά απαξιωτικό λόγο για "μαρξιστική ουτοπία") αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον αγγλικό μαρξισμό, που του δείχνει ότι μπορεί, και ο μαρξισμός ακόμη ως ειδικότερη Αριστερά, να συμπεριλάβει "τις διαισθήσεις(σ.φ. ανησυχίες, ευαισθησίες) των πολιτισμικά συντηρητικών". Πάντως, η Δεξιά ορίζεται θεμελιωδώς από τον καπιταλισμό, ο οποίος ως γνωστόν ήταν και είναι προγραμματικά κατά των παραδοσιακών αξιών και των συνεπειών τους. Αν κάποιος προσπαθεί, αντιφατικά, να τα συνδυάσει, όπως ο Μπεν Χιν ή ο Καρατζαφέρης ή η Παλαιά Δεξιά, τότε γίνεται λόγος για ένα "αντιδραστικό μοντερνισμό". Για αυτό και εγώ προτιμώ την κατάφωρα αστική, έστω, αντιχριστιανική στάση των κάποιων ελίτ της αριστεράς, παρά τον καταχθόνιο, κρυφό και, βέβαια, απείρως οπορτουνιστικό δεξιό αντιχριστιανισμό.

    Με την ευκαιρία, να ευχαριστήσω για το ωραίο ιστολόγιο. Και καλή συνέχεια στις αναρτήσεις…

  22. philalethe00, πρώτον ευχαριστώ και μόνο για το γεγονός ότι σχολίασες τις παρατηρήσεις μου και, δεύτερον, ευχαριστώ για τον καλό σου λόγο. Ο σχολιασμός σου υπήρξε γόνιμα προκλητικός και με ωθεί σε μία σειρά από σκέψεις.

    Θέλω να πιστεύω ότι κατανοώ το πλαίσιο των παρατηρήσεών σου, μολονότι εγώ λαμβάνω μιαν άλλη στάση. Κατ’ αρχάς ο όρος «Δεξιά» είναι αρκετά προβληματικός υπό πολλές έννοιες. Μία θα μπορούσε να είναι ότι ανατρέχει σε ιστορικό βάθος με αποτέλεσμα να έχει αποκτήσει υπαρξιακές προσδέσεις σε ένα πλήθος από ιστορικά φαινόμενα που έλαβαν χώρα σε διαφορετικές εποχές και υπό τελείως διαφορετικούς όρους. Έπειτα υπάρχουν οι διάφορες εθνικές και γεωπολιτικές ιδιοσυστασίες που της προσδίδουν και διαφορετικές διαστάσεις ως προς το περιεχόμενό της (κι ας μην ξεχνούμε ότι η Δεξιά αναφέρεται ρητορικέ έστω σε αυτές τις ιδιοσυστασίες). Ιδίως στα ελλαδικά πράγματα, ακόμη περισσότερο, έχει πάψει ως έννοια να είναι αντικείμενο της όποιας επεξεργασίας στη δημόσια σφαίρα εδώ και δεκαετίες, κατά το πέρασμα των οποίων έχουν λάβει χώρα σημαντικότατες εξελίξεις. Συνεπώς στα παρακάτω σχόλια υπάρχουν ορισμένες αξιολογικές προϋποθέσεις, πέρα από, ελπίζω, αναλυτικές και περιγραφικές.

    Από την άλλη πλευρά, αν και είναι ξεκάθαρο ότι η Αριστερά είναι σε θέση να εγκολπώνεται ευαισθησίες του πολιτισμικού συντηρητισμού – το πράττει άλλωστε – τούτο δεν σημαίνει ότι μπορεί να το πράττει άνευ εντάσεων και μάλιστα μεγαλύτερων σε βάθος κι έκταση απ’ ό,τι η Δεξιά. Οι εντάσεις αυτές, κατά την εκτίμησή μου πάντα, συγκαλύπτονται είτε από το γεγονός ότι περιορίζεται σε μία πολιτισμική κριτική είτε από το γεγονός ότι δεν ασκεί πολιτική, και, σίγουρα, όχι από την εσωτερική συνέπεια του λόγου της. Στην ίδια κατεύθυνση επιβοηθά ο κατακερματισμός της, αφού με αυτόν τον τρόπο μπορεί το εκάστοτε μέρος να διεκδικεί για τον εαυτό του το μονοπώλιο της «αυθεντικής Αριστεράς».

    Αντιθέτως η Δεξιά, έστω κι αν αυτή καταφάσκει εν μέρει στον καπιταλισμό (βέβαια αυτό που λέγω θέλει ανάπτυξη. Για λόγους έκτασης και χρόνου σταματώ εδώ), είναι σε θέση να το πράττει με λιγότερες εντάσεις στον δικό της ορίζοντα κατανόησης των πραγμάτων. Και τούτο γιατί η Δεξιά δεν έχει ανάγκη την ουτοπία. Με το τελευταίο εννοώ ότι η Δεξιά αφ’ ενός απορρίπτει την πεποίθηση ότι μπορεί να καταργηθεί η εξουσία κι η εν γένει άρνηση από την ζωή των ανθρώπων, κι αφ’ ετέρου υιοθετεί έναν καταστατικό ρεαλισμό από τη σκοπιά του εθνικού κράτους ή ακόμη από τη σκοπιά του Έθνους ή ευρύτερα, στην ελλαδική περίπτωση, του ελληνισμού. Δίχως βέβαια αυτό να σημαίνει ότι ο πολιτικός ρεαλισμός δεν μπορεί να εκπέσει σε έναν καιροσκοπισμό ή ακόμη και εθελοδουλεία. Γιατί φυσικά είναι διαφορετικό πράγμα να συναινείς στην συμβολική αξία του πολιτικού ρεαλισμού κι άλλο πράγμα να τον εφαρμόζεις.

    Επιπλέον, οι παρατηρήσεις σου, πολύ ωραία, προϋποθέτουν ένα κοινωνιολογικό υπόβαθρο. Δηλαδή διαπιστώνεις την αναντιστοιχία μεταξύ λόγων και πρακτικών του «αντιδραστικού μοντερνισμού» (δηλαδή μιας Δεξιάς που αν και καπιταλιστική υιοθετεί την συντηρητική κουλτούρα). Για να καταλήξεις, με συνέπεια, στην παρατήρηση: «Για αυτό και εγώ προτιμώ την κατάφωρα αστική, έστω, αντιχριστιανική στάση των κάποιων ελίτ της αριστεράς, παρά τον καταχθόνιο, κρυφό και, βέβαια, απείρως οπορτουνιστικό δεξιό αντιχριστιανισμό». Εδώ λανθάνει, αν σε ερμηνεύω καλά, η κατάφαση στην ανυπόκριτη στάση μιας οιωνεί αστικής αριστεράς των ελίτ και συνάμα η καταδίκη μιας υποκριτικής, φαντάζομαι στον βαθμό που γίνεται εν επιγνώσει, Δεξιάς η οποία είναι συνάμα και οπορτουνιστική (κι εδώ σίγουρα φέρεται με επίγνωση). Πέρα όμως από τις πολιτικές αναγκαιότητες που πρέπει να λαμβάνει υπόψη της μια Δεξιά – κι αφού έχω συμφωνήσει ότι μπορεί η πρακτική της αυτή να ξεπέσει σε καιροσκοπισμό – μην ξεχνάς ότι έχεις μεταβεί για τα καλά στην κοινωνιολογικώς ορμώμενη κριτική. Και εδώ οι εντάσεις ανάμεσα στον Αριστερό λόγο αλλά και το κοινωνιολογικό υπόβαθρο της ανάπτυξής του ολοωσδιόλου δεν μπορούν να αποκρυβούν. (Γενικώς όπως καταλαβαίνεις δεν υιοθετώ τον όρο «αντίφαση» αφού αυτός αναφέρεται στην λογική και ο οποίος δεν είμαι σίγουρος ότι μπορεί να εφαρμοστεί σε ιδεολογίες ή την ιστορία με την ευκολία που το πράττουν ορισμένοι).

    Τα παραπάνω έγινε η προσπάθεια να τεθούν στο πλαίσιο, στον βαθμό που το κατανόησα, που έθεσες τις παρατηρήσεις σου. Σε κάθε περίπτωση η ένστασή μου είναι λίγο ριζικότερη και πρωταρχικότερη. Πιστεύω ότι η αξίωση ταύτισης λόγου και πράξεων (καθώς και ατόμου και κοινωνίας, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα) έχει τις καταβολές της σε όψεις της εγελιανής φιλοσοφίας (ακριβέστερα: πίστης) ότι το απόλυτο λαμβάνει χώρα στην ιστορία. Δηλαδή μιας κακής θεολογίας. Αλλά τούτο είναι μία άλλη συζήτηση.

    Να’ σαι καλά και πάλι. Και χαίρομαι ιδιαίτερα που σου άρεσαν οι αναρτήσεις στο ιστολόγιο μου.

  23. Λεωνίδα,μου λες ότι
    ‘Επιπλέον, η παρατήρησή σου δείχνει να μην διάβασες το συγκεκριμένο άρθρο αλλά να κινήθηκες από το εν γένει πνεύμα του ιστολογίου’
    συγγνώμη αλλά δε κατάλαβα για ποιο άρθρο μιλάς; Γι’αυτό του RDΑντώνης;
    Και από πού έβγαλες τέτοιο συμπέρασμα;
    Μα ούτε καν σχολίασα τα του RD παρα μόνο μια φορά γιατί θεώρησα απαράδεκτο και τρόπον τινά προσβλητικό, να μη είναι σε θέση κάποιος να καταλάβει ποια σχόλια είναι δικά μου και ποια του RDΑντώνης.
    Υπάρχουν πολλά σημεία ξεκάθαρα π.χ. ότι σχεδόν σε όλα μου τα σχόλια θεωρώ την Αριστερά και τον υλισμό της ως πνευματική νόσο σε αντίθεση με τον RD που υμνεί αυτή τη νόσο. [σ’αυτό το σημείο, παρακαλώ σε Κάππα να καταλάβεις πως η μομφή σου ότι τους τσουβαλιάζω όλους είναι επιπόλαιη και δε βγαίνει από τα λεχθέντα υπ’εμού] .
    Σταλήθεια νομίζω ότι θα είχα την ευκαιρία να καταλάβω περισσότερα αν γινόσουν πιο αναλυτικός.

    Ακόμη, γράφεις :
    «Δηλαδή η πιθανή πραγματικότητα του tittytainment…»
    αγαπητέ δεν είναι ‘πιθανή πραγματικότητα’ αλλά: ‘Η πραγματικότητα’. Δε βλέπεις γύρω σου;
    Και για το άλλο μισό:
    ‘… και η πιθανή του Radical Desire είναι πιθανό να συνυπάρχουν σε μία μελλοντική κατάσταση.’
    Νομίζω πως και πάλι κάνεις λάθος…!
    Δε μ’απασχολεί το ‘τριπ’ του RD γιατί πρώτον έχει πολλά κενά και μια πολύ ‘κακή’ συνήθεια! Υμνεί κάθε 2-3 ποστ, τον απίστευτο Μπαντιού. Αυτόν που σύμφωνα μ’αυτά που παρέθεσα στο προηγούμενο ποστ , ο Πλάτων –αν και ο Μπαντιού δείχνει να τον τιμά δεόντως— ταπεινά θεωρώ, θα τον θεωρούσε ‘νόσο της Πόλεως’ με τις γνωστές συνέπειες και δεύτερον γιατί δεν είναι δουλειά μου, αλλά νομίζω πως είναι αρκετά αυστηρός ώστε να κάνει τα στραβά μάτια μπρος σε τέτοιες αστειότητες τύπου titty……
    Άλλο καπέλο αν εννοείς οτι αν εν τέλει γίνει αυτό που επιθυμεί ο RD αργότερα θα έλθει ο εκφυλισμός όπως και στη Σοβιετία και φυσικα το μόνο που θα΄έλεγα είναι οτι έχεις δίκιο….

    Αγαπητέ, δύσκολα παρεξηγώ, εύκολα παρεξηγούμαι. Ακόμη κι ο Κάππα μετά από τοοοόσους μήνες όλο στην πίκρα μου είναι.. Τι να πει κανείς!
    Λοιπόν, άλλη φορά να διαβάζεις καλά αυτά που γράφω …
    Λοιπόν διάβασε αυτό που σου διέφυγε για τον νεοφιλελε……
    https://herrkstories.wordpress.com/2010/10/09/erimos/#comment-4600

    Κάτι αριστεροί σαν τον RD, Λεωνίδα, σταλήθεια, βλέπουν την κατάρρευση αυτή ως ένα ρήγμα για μια νέα περίοδο επαναστατικής ανάτασης και όχι σα μια περίοδο «ταξικής καθήλωσης». … πώς σου διέφυγε;;
    Τελικά το απίστευτο είναι πως υπάρχουν τέτοιοι αριστεροί ακόμη
    ή ότι κάποια στιγμή, με την απίστευτη αυτή μετανάστευση, όντως το ‘νέο-προλεταριάτο’ θα φτάσει σ’αυτά τα όρια πέρα από τα οποία οι αχόρταγοι-καπιταλιστές δε θα έχουν έξοδο διαφυγής;!
    Οψόμεθα!

    Λεωνίδα, ένα τελευταίο! Το μέγα θέμα είναι να φτάσεις στο σημείο όπου θα νοιώθεις αποστροφή για τον υλισμό της Αριστεράς κι όχι να μένεις ικανοποιημένος με την επιλογή του άσχημου απορρίπτοντας το κακάσχημο όπως πολύ λανθασμένα κάνει ο Φιλαλήθης! Και μ’αυτόν τον τρόπο διαιωνίζεται μια άσχημη κατάσταση, μια αριστερά που ‘όζει’ και κάποιοι επιμένουν και ελπίζουν πως θα ‘φτιάξουν’ μια αριστερά στα μέτρα τους, ει δυνατόν θρησκευόμενη! Τι να πει κανείς; Τα πράγματα μου φαίνεται πως δε τους δικαιώνουν!
    Και μάλιστα, κάποιοι, λοιδορούν και τον Γιανναρά ο οποίος βλέποντας όλους, Αριστερά-Κέντρο-Δεξιά, να ‘όζουν’ προτείνει μια εξτρεμιστική λύση! Τεσπα, μεγάλη ιστορία, δεν είναι του παρόντος και δε χρειάζεται να συνεχίσω γιατί θα μου κολλήσουν και καμιά ετικέτα: ‘Γιανναρικός’ και σταλήθεια θα είναι ένα ακόμη λάθος τους!

    Κομαντάντε, ευχαριστώ για τη φιλοξενία σου και την ανοχή που δείχνεις όταν παραληρώ!
    Άλλη φορά όμως μη βγάλεις τη βέργα! Δε σου πάει η αυστηρότητα κι η απώλεια ελέγχου δεν είναι για τέτοιες ώρες! Έχουμε πόλεμο!
    :–)

  24. Ας τα πω κι ας παρεξηγηθώ:
    – Με τιμά που γίνεται εδώ αυτή η κουβέντα, ιδίως με την τροπή που πήρε με τα τελευταία σχόλια του Λεωνίδα και του Φιλαλήθη.
    – Οι πιο σοβαρές κουβέντες είναι αυτές που γίνονται εφόλης της ύλης
    – Το φυτίλι για αυτήν την εφόλης της ύλης κουβέντα υπήρξε η ανάρτηση του Ράντικαλ, ο οποίος υπέρεβη εαυτόν – δεν αναφέρομαι στην ποιότητα των αναρτήσεών του, αλλά στο ότι ξεπέρασε τα όρια του πολιτικού του χώρου.
    – Οι παρεμβάσεις του Δοσίλογου, χρήσιμες – παρά το ad personam προς τον Ράντικαλ.
    – Αντώνη, θα σου ανταποδώσω τα πειράγματα σε προσεχή ανάρτηση…

  25. Με το συμπάθιο για την κατάχρηση της φιλοξενίας, αλλά δεν μπα να γαμηθείτε όλοι ομοφοβικοί, ακροδεξιοί, νεοφιλελεύθεροι, αγράμματοι κιθαρίστες μουσικοί…

  26. «η πιθανή πραγματικότητα του tittytainment και η πιθανή του Radical Desire είναι πιθανό να συνυπάρχουν σε μία μελλοντική κατάσταση». Βέβαια. Το ένα θα αντιμάχεται το άλλο ασφαλώς. Γι αυτό ο βασικός εχθρός είναι η τηλεόραση.

    «η (νέα) Αριστερά εγκολπώθηκε ιδέες (ιδίως μέσω των εκπροσώπων της Σχολής της Φραγκφούρτης, εικάζω και άλλων) που άνηκαν μεσοπολεμικά στην Συντήρηση»
    Επανεγκολπώθηκε ίσως;

    «μπορεί [η Αριστερά], να συμπεριλάβει «τις διαισθήσεις(σ.φ. ανησυχίες, ευαισθησίες) των πολιτισμικά συντηρητικών»
    «οφείλει» αντι «μπορεί», θα έλεγα

    Αντώνη, από τη δεκαετία του 80 και μετά η δεξιά ξεπερνάει σε οικονομίστικη χυδαιότητα και τον χυδαιότερο μαρξιστικό υλισμό.

    Λεωνίδα, το τελευταίο σου σχόλιο – αφαιρούμενης μάλιστα της συζήτησης περί λόγου και πράξης που θα την θεωρητικοποιούσε ίσως υπερβολικά για το πλαίσιο ενός ιστολογίου – μάλλον θα έπρεπε να είναι χωριστή ανάρτηση – αν το έκανες, θα με ενδιέφερε πολύ να την φιλοξενήσω.

    Συνεχίζεται.

  27. @Λεωνίδας
    Σε ευχαριστώ για την αναλυτική απάντηση, νομίζω ότι κατάλαβες πολύ ορθά τα όσα έθεσα παραπάνω, σε αντίθεση με τον Αντώνη, στον οποίον να πω ότι προσωπικά συμφωνώ με την σχετική «απόφανση» του Νίκου Ψαρουδάκη περί απόρριψης του «διπρόσωπου υλισμού». [Εκ δύο κακών, απορρίπτονται αμφότερα, απλώς μία ορισμένη ειλικρίνεια εκτιμάται πάντα(και είναι γεγονός ότι και η Αριστερά έχει υπάρξει οπορτουνιστική στα θέματα αυτά, βλέπε, λ.χ., την εισδοχή Χριστιανών εργατών στο κόμμα στην προεπαναστατική Ρωσσία).]

    Τώρα, σχετικά με την Δεξιά, θέτεις σωστά ορισμένες προϋποθέσεις της συζήτησης, αλλά παρακάτω, στην πραγμάτευση, θα διαφωνήσω. Υπάρχουν, θα έλεγα, αρκετές πλευρές της Δεξιάς, και, ακόμη και στις περιπτώσεις που καταφάσκεται ένα εθνοκρατικό πλαίσιο, (συχνότατα) δεν γίνεται για τους σωστούς λόγους. Είναι και πολλά άλλα, αλλά θέλουν εκτενή πραγμάτευση… Ευχαριστώ και να αρκεστώ σε αυτά προς το παρόν.

    @Αντώνης
    Πρόσεξε ένα σημείο. Τα λες πολύ καλά για τον Υλισμό της Αριστεράς. Αλλά πρόσεξε ότι είναι δανεισμένος από την αστική/φιλελεύθερη/»συντηρητική»(τι συντηρεί;, όπως αναρωτιόταν κι ο Τσιριντάνης -ποιος να το ξέρει άραγε) ιδεολογία. Ας δούμε πόσο εσφαλμένη είναι η υπεράσπιση του εισοδήματος ως αυτοσκοπό και από σκοπιά ιδεολογίας της ευτυχίας και ανόδου της ευζωϊας και κτλ., αλλά ας δούμε, από την άλλη, στο όνομα ποιας ιδέας ο καπιταλισμός απαιτεί την ανισοκατανομή, την άδικη κατανομή, και την σε μη εργαζόμενους «κεφαλαιοκράτες»(όχι φυσικά όπως το έλεγε ο Μαρξ, αυτά έχουν πεθάνει από το 1900) κατανομή του εισοδήματος. Δυστυχώς, η Αριστερά δεν μπόρεσε να αφομοιώσει ούτε καν την οπτική ενός Ζαν Ζωρές που μιλούσε για τον σοσιαλισμό ως μια «ηθική πρόοδο», ως ηθικό ιδεώδες…

    @Rddcom
    Ωραίος, συμβάλλεις στην συζήτηση σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής· η αστική τάξη θα ήταν περήφανη.

    Ευχαριστώ πολύ, παίδες, όλους, για την πολύ καλή συζήτηση, ειλικρινά…

  28. Φιλαλήθη, ίσως πρέπει να τονίσουμε ότι ο συντηρητισμός πολτικά ανήκει στην εποχή που προηγείται της επικράτησης του καπιταλισμού. Με αυτήν την έννοια δεν είναι ακριβές ότι η Δεξιά είναι «συντηρητική».

  29. Προς Αντώνη,

    Κατ’ αρχάς έχεις απόλυτο δίκιο ως προς το θέμα του φιλελευθερισμού. Εγώ παρέκαμψα την αναφορά σου στον νεοφιλελευθερισμό. Δεν το έκανα επίτηδες βέβαια, αν και το διάβασα το «έχασα».

    Μιλώντας για την γενικόλογη αναφορά σου είχα κατά νού την συνάφεια του πρώτου σχολίου σε σχέση με το αναρτημένο σχόλιο. Τώρα αν δεν ήθελες να πάρεις θέση ως προς αυτό, σίγουρα είναι επιλογή σου και μόνον εσύ την ερμηνεύεις. Πάντως εξηγώ πως την εξέλαβα όχι τελείως αδικαιολόγητα.

    Δεν εννοούσα ότι θα έρθει ο εκφυλισμός όπως στη Σοβιετία. Επαναλαμβάνω ότι πέρα από το συγκεκριμένο κείμενο δεν έχω διαβάσει κάτι άλλο από το Radical Desire. Θεώρησα απλώς, και συνεχίζω να το θεωρώ, ότι μπορούν να συνυπάρχουν μορφές αλληλεγγύης (δίχως να το κατανοώ με αριστερά πρόσημα, Η «αλληλεγγύη», ως έννοια, ανεξάρτητα από την αξίωση της Αριστεράς να τη διαχειρίζεται αποκλειστικά, δεν είναι μόνον δική της. Και έτσι προσέλαβα το συγκεκριμένο (έχει σημασία να τονίζεται) κείμενο. Βέβαια, κι εδώ ίσως έχεις δίκιο, η χρήση του όρου «συντροφικότητα» παραπέμπει σε σκέψη Αριστερή. Πάντως σχετικεύεται, πέρα από τα όσα ανέφερα σε προηγούμενο σχόλιο, κι από το γεγονός ότι όπως σημειώνεται ήδη στην εισαγωγή του κειμένου ως σύντροφος προσδιορίζεται «αυτός που τρέφεται μαζί με έναν άλλο. Εσείς τι λέτε; Δεν είμαστε σύντροφοι όσοι τρεφόμαστε με τη σταθερή δίαιτα του τίποτα, της φούσκας, των απατηλών φαινομένων, εδώ και δεκαετίες;». Το προσυπογράφω αν και η λέξη «σύντροφος» δεν ανήκει στο λεξιλόγιό μου και δεν έχω, γενικότερα, καμία σχέση με την Αριστερά. Φυσικά δεν ανάγω την εγχώρια κρίση στη διεθνή, δηλαδή δεν ταυτίζω την υφή της πρώτης με την υφή της δεύτερης. Το αντίθετο, θεωρώ ότι η Ελλάδα έχει ακολουθήσει την δική της ιδιαίτερη πορεία η οποία συναντήθηκε με την διεθνή. Απλώς στα προηγούμενα σχόλιά μου δεν μπήκα σε αυτό το ζήτημα.

    Λές για τον Μπαντιού. Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω διαβάσει κείμενά του, ούτε από τις αναφορές που γίνονται σε αυτόν μου δημιουργήθηκε η επιθυμία.

    Μετά τις παρατηρήσεις σου, και ξαναδιαβάζοντας το κείμενο, δεν μπορώ να διειδώ την επαναστατική διάθεση του κειμένου. Είναι περισσότερο ορατά τα «ρομαντικά» του στοιχεία. Βέβαια σίγουρα μπορεί να βρεί κανείς στοιχεία για «ένα ρήγμα για μια νέα περίοδο επαναστατικής ανάταση». Μόνον όμως στην προοπτική μιας «υποψιασμένης» ερμηνείας.

    Συμφωνώ ότι μία Αριστερά θρησκευόμενη δεν είναι εφικτή για όλους όσοι το ελπίζουν. Επίσης, εκτός εξαιρέσεων, θεωρώ ότι η Αριστερά στερείται πνευματικότητας και κουλτούρας, όμως δεν με ενδιαφέρουν οι αφορισμοί. Με ενδιαφέρει η ανάλυση των πραγμάτων. Οι σχηματοποιήσεις δεν επιβοηθούν την κουβέντα σε ιστολόγια που την επιζητούν τουλάχιστον. Κι ένα τέτοιο έχω καταλάβει να είναι ετούτο εδώ.

    Τέλος δεν θεωρώ κακό να είναι κανείς «Γιανναρικός», ούτε θα σε εκλάμβανα ως τέτοιον από την παρατήρησή σου. Μολονότι ο Γιανναράς συνεχίζει να εγκαλεί την Δεξιά (ο Θεός να την κάνει) με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι τα άλλα πολιτικά μορφώματα. Τι εννοείς ως «εξτρεμιστικές» προτάσεις του (την συντακτική συνέλευση;)

    Πιστεύω ότι είναι καλό να αναλύεις την θέση σου γιατί δεν σημαίνει ότι όλοι σε αυτό το ιστολόγιο έχουν δεί και άλλα σου σχόλια. Εκτός αν δεν σε ενδιαφέρει βέβαια.

  30. Προς Herr K,
    “Επανεγκολπώθηκε ίσως;”. Εικάζω ότι εννοείς τα κείμενα του νεαρού Marx ή ακόμη τον Λούκατς. Όμως διάδοση όλα αυτά γνώρισαν μεταπολεμικά. Αφήνω εδώ τις επιδράσεις που δέχθηκε ο Marx από Schiller και Hegel και δεν είμαι σίγουρος κατά πόσο μπορούν να ενταχθούν οργανικά, και δίχως προβλήματα, στη σκέψη του.

    «“οφείλει” αντί “μπορεί”, θα έλεγα»: Σαν επιταγή κι ευχή, συνάμα, ακούγεται αυτό. Προσωπικά πιστεύω ότι οι διανοητικές της έξεις βρίσκονται αλλού. Πιθανόν, και στον βαθμό που η Αριστερά, τείνει να καθαγιαστεί ως όρος στις τάξεις των διανοούμενων, να συμβεί κι αυτό. Μόνον που τότε θα έχει επέλθει και το τέλος του όρου «Αριστερά» αφού θα έχει τόσο μεγάλο εύρος περιεχομενικά που δεν θα σημαίνει τίποτε απολύτως.

    «Από τη δεκαετία του 80 και μετά η δεξιά ξεπερνάει σε οικονομίστικη χυδαιότητα και τον χυδαιότερο μαρξιστικό υλισμό». Νομίζω ότι οφείλεται στην επικράτηση του φιλελεύθερου στοιχείου στους κόλπους της. Τούτο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κι άλλες τάσεις στο εσωτερικό της. Απλώς το 1989 δεν έχει καταστεί αντικείμενο επεξεργασίας. Ξέρω ότι θα το βρείς ρητορικό τέχνασμα, και πιθανόν να είναι, αλλά δεν είναι τυχαίο ότι ο Σαρκοζί αναφέρεται σε ηθικοποίηση του καπιταλισμού. Επιπλέον αν περάσουμε σε φάση αναδίπλωσης των ευρωπαϊκών και Αγγλοσαξωνικών οικονομιών τότε πιθανόν να δεί κανείς αναβίωση θεωρήσεων που θα ασκούν κριτική στο σύγχρονο φιλελευθερισμό από τα Δεξιά (και φυσικά δεν εννοώ την λεγόμενη «ακροδεξιά»).

    Τέλος, σε ευχαριστώ πολύ Herr K για την πρόσκληση. Απλώς θα ήθελα να μείνει χρονικά ανοικτό το πότε. Γιατί θα ήθελα να συντάξω κάτι σχετικά επαρκές. Άλλωστε όπως θα έχεις παρατηρήσει δεν ανεβάζω στο δικό μου ιστολόγιο δικά μου κείμενα. Και τούτο γιατί θα απαιτούσαν χρόνο. Σε κάθε περίπτωση υπόσχομαι να το προσπαθήσω. Σε ευχαριστώ πολύ και πάλι. Με τιμά η πρόσκληση.

  31. η αντιαριστερή κριτική, όπως φάνηκε και εδώ, έγκειται σε δυο στάδια.
    το πρώτο είναι η καταγγελία της αριστεράς ως υλιστικής – σε εξυπονοούμενη, άρρητη όμως, αντίθεση με την πνευματική ή πνευματικότερη δεξιά. είναι η γνωστή καπηλεία του πνεύματος, του πολιτισμού κλπ.
    το δεύτερο στάδιο είναι η αναγνώριση ότι και η δεξιά μπορεί να είναι υλιστική και υλόφρονα, αλλά ότι υπάρχει ένα κάποιο καλό, ίσως προνεωτερικό κομμάτι της, λ.χ. που το εκφράζει ο γιανναράς (ο οποίος, όμως, πρόσφατα έδειξε εκτός από το φιλοθωμανικό και το νεοφιλελεύθερο πρόσωπό του), η αγάπη για το έθνος

    λ.χ. ο λεωνίδας γράφει
    η Δεξιά, έστω κι αν αυτή καταφάσκει εν μέρει στον καπιταλισμό, είναι σε θέση να το πράττει με λιγότερες εντάσεις στον δικό της ορίζοντα κατανόησης των πραγμάτων. Και τούτο γιατί η Δεξιά δεν έχει ανάγκη την ουτοπία. Με το τελευταίο εννοώ ότι η Δεξιά αφ’ ενός απορρίπτει την πεποίθηση ότι μπορεί να καταργηθεί η εξουσία κι η εν γένει άρνηση από την ζωή των ανθρώπων, κι αφ’ ετέρου υιοθετεί έναν καταστατικό ρεαλισμό από τη σκοπιά του εθνικού κράτους ή ακόμη από τη σκοπιά του Έθνους ή ευρύτερα, στην ελλαδική περίπτωση, του ελληνισμού. Δίχως βέβαια αυτό να σημαίνει ότι ο πολιτικός ρεαλισμός δεν μπορεί να εκπέσει σε έναν καιροσκοπισμό ή ακόμη και εθελοδουλεία. Γιατί φυσικά είναι διαφορετικό πράγμα να συναινείς στην συμβολική αξία του πολιτικού ρεαλισμού κι άλλο πράγμα να τον εφαρμόζεις.

    εδώ παρουσιάζεται μια δεξιά χωρίς ουτοπίες και χωρίς υψηλούς τόνους, (ηθικώς ουδέτερα) ρεαλιστική.
    στην πραγματικότητα μόνο για έλλειψη ουτοπίας δεν μπορεί να προβληθεί η δεξιά. η νεοφιλελεύθερη δεξιά έχει ουτοπία την απόλυτη ελεύθερη αγορά. η εθνικιστική δεξιά έχει ουτοπία… να σφάξουμε γενικά πάντες τους εχθρούς του έθνους και να συνορεύσουμε επιτέλους ξανά με την περσία. η «αντικαπιταλιστική» δεξιά έχει ουτοπία την καλή ωραία -δίπλα στο τζάκι- πατριαρχική προνεωτερική κοινωνία, τότε που όλοι ήταν αμόρφωτοι, φίλαγαν το χέρι του παπά στο δρόμο (κατά την γιανναρική δε ονείρωξη, άπαντες γνώριζαν εμπειρικά την ελληνική πατρολογία), οι γυναίκες φοράγανε μαντίλα και το να υπάρχει μια (πολιτειακά ουδέτερη, αμεσοδημοκρατική ή κοτζαμπασική ή ναζιστική, είναι αδιάφορο) «κοινότητα»/κοινοτισμό.

    όσο για την προσήλωση της δεξιάς στο έθνος-κράτος, μπορούμε να αντιτείνουμε ότι στο έθνος-κράτος προσηλώθηκε και η καθεστωτική αριστερά (στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες), πράγμα φυσικά που δεν συνιστά δεξιά στροφή, αλλά ρεαλισμό εφόσον η επανάσταση περιορίστηκε στην επανάσταση σε ένα κράτος και δεν ήταν η πανευρωπαϊκή που οραματίζονταν οι μαρξ-ένγκελς και η οποία σαφώς σάρωνε/ξεπερνούσε τον εθνικισμό.
    επίσης μπορεί να αντιταχθεί ότι δόθηκε αρκετός καιρός στην δεξιά, ως καθεστωτική δύναμη, να υποστηρίξει το εθνοκράτος. εκ των πραγμάτων φάνηκε ότι ήταν προδοτική (θράκη: εκτουρκισμός πομάκων. κύπρος: προδοσία του ενωτικού αγώνα)

    ειδικά για τον καπιταλισμό και την ελληνική δεξιά, η ανικανότητα της να σχηματίσει σοβαρή αστική τάξη και η ροπή της στην κλεπτομανία παρά στην ανάπτυξη οδήγησαν άλλωστε στο φαινόμενο των τσιμεντουπόλεων και της συγκέντρωσης του μισού πληθυσμού στην αθήνα.

  32. Λεωνίδα,
    ο ποιητής του δοσίλογου ήταν της γνώμης να λέμε τα σύκα σύκα και επειδή δε μπορώ να βλέπω ‘ασάφειες’ να κείτονται χαμαί γιαυτό φοβάμαι πως θα γίνω έως και εκνευριστικός! Δεν ‘αφήνω να πέσει κάτω’ τπτ.
    Πέτρα σκανδάλου:
    “η πιθανή πραγματικότητα του tittytainment και η πιθανή του Radical Desire είναι πιθανό να συνυπάρχουν σε μία μελλοντική κατάσταση”
    Λοιπόν μου λες τώρα :
    ‘Δεν εννοούσα ότι θα έρθει ο εκφυλισμός όπως στη Σοβιετία’
    και δε συνεχίζεις να μας πεις τι εννοούσες! Να πω την αλήθεια μπερδεύτηκα από εκεί και κάτω! Αλλά μου έμεινε το:
    ‘Θεώρησα απλώς, και συνεχίζω να το θεωρώ, ότι μπορούν να συνυπάρχουν μορφές αλληλεγγύης’
    όταν από την άλλη ο HerrK για το ίδιο θέμα μας λέει:
    ‘Βέβαια. Το ένα θα ΑΝΤΙΜΑΧΕΤΑΙ το άλλο ασφαλώς….’.
    Στην αρχή αυτό του Κάππα το θεώρησα ως αστειάκι αλλά τώρα σταλήθεια δε ξέρω τι να πω! Λοιπόν, ταπεινά φρονώ πως το μόνο που στέκει, αφού μιλάς για μελλοντική κατάσταση, είναι να έχουμε στο νου τον πιθανό έως βέβαιο εκφυλισμό της όποιας επικράτησης κάποιου ‘προοδευτικού’ ιδεολογήματος. Ακριβώς όπως έγινε και στα παλιά τα χρόνια με τη σοβιετία! Είναι που το υποκείμενο (οι αριστεροί) έχει αυτή την τάση να οδεύει στο ‘μηδέν’. Δε γνωρίζουν κάτι άλλο!! Ενώ θα έπρεπε να μάχονται ώστε να συνεχίσουν να είναι πρόσωπα!
    Άλλως δε στέκει γιατί ήδη έχουμε την αντιπαλότητα titty… και ‘προοδευτικών’ συνιστωσών άρα ποιος ο λόγος , για κάτι που ήδη γίνεται, να προβλέψουμε ότι θα γίνει στο μέλλον!
    Ελπίζω να μη σου φάνηκα …σπαστικός αλλά είπαμε δε μπορώ τις ….ασάφειες!

    Ανυποψίαστος για τον RDΑντώνης; Έλα τώρα!

    Συμφωνείς ότι μία Αριστερά θρησκευόμενη δεν είναι εφικτή για όλους όσοι το ελπίζουν;!!
    Αυτά να τα πεις στον αγαπητό Φιλαλήθη και σε κάποιους άλλους….
    Θεωρείς ότι η αριστερά στερείται πνευματικότητας; Είναι πλήρης αντιπνευματικότητας θα έλεγα!

    Για το Γιανναρά τέλος μπορώ να πω ότι είναι ο μόνος που λέει ότι δεν υπάρχει λύση αν στηριχτούμε στο ήδη υπάρχον πολιτικό σύστημα! Και μπράβο του που το είπε! Αν δεν είναι αυτό ‘εξτρεμιστικό’ τότε τι είναι εξτρεμιστικό, να κάψουμε τα μαγαζιά;;;
    Αυτό που λέω εγώ είναι να βγεί ο κόσμος από το τρελό ‘τριπ’ της αριστεράς! Το επόμενο βήμα θα είναι να γκρεμίσει ότι υπάρχει ήδη και δημιουργεί ‘δίπολα’… δεξιός-αριστερός κτλ γιατί έτσι αναλώνονται όλοι σε ψευτοδιαμάχες! Αν είναι δυνατόν! Δεν υπάρχει δυνατότητα δημιουργίας ενός χώρου που δε θα έχει ως βασικό άξονα τη μελέτη του μαρξ;; έλεος!! Τόσο ανίκανοι είμαστε;;;

    Φιλαλήθη,
    βασικό μάθημα είναι να μη κοιτάει η δεξιά τη ποιεί η Αριστερά ;-)
    Τι κάθεσαι και μου λες για οπορτουνιστική Αριστερά κτλ. Άστην Αριστερά να πάει στο καλό της!
    Μου λες πως δε σε καταλαβαίνω, αλλά συμφωνείς μαζί μου επειδή το λέει κι ο Ψαρουδάκης, τον οποίο παραβλέπεις! Νάσαι καλά!
    ;-)

    HerrK, μου λες:
    ‘Αντώνη, από τη δεκαετία του 80 και μετά η δεξιά ξεπερνάει σε οικονομίστικη χυδαιότητα και τον χυδαιότερο μαρξιστικό υλισμό.’
    Αν ήσουν ο Ανδριανόπουλος να δεις τι θα σου έλεγα! Αλλά τυγχάνει να ‘αριστερίζεις’ ή κάνω λάθος;; Οπότε τακούς ανάλογα!

  33. η λεγόμενη πνευματικότητα της δεξιάς είνα
    -στο ηθικό πεδίο η υποκρισία: «κάνε θεούλη μου να είμαι καλά» και η τσόντα/το κέρατο σύννεφο
    -στο πολιτικό πεδίο: το απολιτικό, να εμπιστεύεσαι έναν βασιλέα ή την «εκλεγμένη κυβέρνηση του τόπου» και νομικίστικα να απορείς για τις διαδηλώσεις, αφού «είναι ο λαός που ψήφισε την κυβέρνηση που ψήφισε τους νόμους»
    -στο εθνικό πεδίο: μιλώντας για βυζάντιο να εννοείς: να επαληθευτούν οι προφητείες του παϊσιου. μιλώντας για αρχαία ελλάδα να εννοείς τους έψιλον/ελ και τη λατρεία του δία.
    -στο οικονομικό πεδίο: ένας φθηνός και με όρια φιλεργατισμός για κάποιο «δίκαιο των εργαζομένων» και ο -σε λαϊκό επίπεδο- νεοφιλελεύθερος θαυμασμός του (υποτίθεται δίχως να πατήσει κανέναν) «αυτοδημιούργητου» και της «επιτυχίας».

  34. Προς Αντώνη,
    Δεν είσαι «σπαστικός». Έχεις δίκιο να λές ότι άφησα να πέσουν κάτω ορισμένα πράγματα. Ήταν αργά το βράδυ, ήμουν κουρασμένος και η διασάφηση θα σήμαινε περισσότερος χρόνος.

    Το πρόβλημα προκύπτει από την εξαρχής διαφορετική κατανόηση του κειμένου του RD. Ο Herr K. μάλλον το κατανόησε σε «επαναστατική» προοπτική, με τρόπο κοινό ή παρεμφερή με εσένα (ανεξάρτητα αν τηρείτε διαφορετική στάση απέναντί του. Εγώ αντιθέτως το είδα απολιτικά και, οιωνεί, «ρομαντικά».

    Το τελευταίο σήμαινε για μένα μορφές αλληλεγγύης που δεν έχουν πολιτικό χαρακτήρα. Απλώς η στενότητα των πόρων μπορεί να επιφέρει αλλαγές στον τρόπο κατανόησης ορισμένων πραγμάτων. Δηλαδή να μην τρέχουν ασθμαίνοντας τα λαϊκά στρώματα πίσω από τις καρικατούρες του τρόπου ζωής των πλουσίων και να προσπαθήσουν να εμβαθύνουν στον υφιστάμενο τρόπο ζωής κατά το σεφερικό: «…το σπουδαίο δεν είναι ν’ αλλάξουμε τη ζωή μας, ονειροπολώντας μιαν άλλη πιο ενδιαφέρουσα, αλλά να κάνουμε να λαλήσει τούτη τη ζωή, όπως μας δόθηκε, την καθημερινή, την ταπεινή, την ανθρώπινη, όπου το καθετί που μπορούσε να γυρέψουμε πρέπει να υπάρχει». (Μέρες Α΄, σ. 72, Αθήνα, 2003).

    Όπως καταλαβαίνεις τα παραπάνω δεν έρχονται σε σύγκρουση με το tittytainment. Υπό την έννοια ότι μπορεί να συνυπάρχουν μέσα σε μία κοινωνία. Αλλά η διαφοροποίηση μεταξύ σ’ εμένα, σε εσένα και τον Herr K. προκύπτει από
    την διαφορετική προσέγγιση του κειμένου.

    Από την αναφορά του «Φιλαλήθους» στον Ψαρουδάκη πιθανολογώ ότι μεριμνά για μία χριστιανοσοσιαλιστική προσέγγιση. Μόνον, πέρα από τον βραχύβιο χαρακτήρα πολιτικών μορφωμάτων σαν αυτά του Ψαρουδάκη θα υπενθυμίσω ότι κι ακόμη μετά τον διάλογο Ορθοδόξων και Μαρξιστών του 1983 (αλλά και πρίν βλ. π.χ. το 1966 και το περιοδικό Σύνορο) οι Αριστεροί που στράφηκαν, πραγματικά, προς την ενασχόληση με τον Ορθοδοξία (Μοσκώφ, Ζουράρις, Βακαλόπουλος, Ξυδιάς) κατ’ ουσίαν έπαψαν να είναι μαρξιστές και αριστεροί ευρύτερα. Πιθανόν να διατήρησαν ορισμένες αναφορές αλλά μιλούμε για αλλαγή ταυτότητας.

    Τέλος Αντώνη, προσδοκώ ότι στις μελλοντικές παρατηρήσεις σου θα διασαφηνίζεις περισσότερο τη δική σου θέση. Επιμένω. Αν έχεις χρόνο βέβαια.

  35. Και Αντώνη,
    Επειδή ξέχασα τα περί τον Γιανναρά. Δεν θεωρώ ότι οι παρατηρήσεις του είναι «εξτρεμιστικές». Ο Γιανναράς λέγοντας «άλλο πολιτικό σύστημα» αναφέρεται περισσότερο σε τομές, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτισμού, που θα αναιρούν ό,τι ονομάζει «κομματοκρατία».

  36. Καλησπέρα σε όλους…
    @Herr K
    Πολύ σωστά. Ο Λας λέει για τους κοινοτιστές: «Πράγματι τείνουν να απορρίπτουν την συμβατική διάκριση μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, που τόσο προβεβλημένα φιγουράρει σε αμφότερες την φιλελεύθερη παράδοση και στην παράδοση του οικονομικού ατομικισμού που αποκαλεί τώρα τον εαυτό της σ υ ν τ η ρ η τ ι σ μ ό (με μικρή πιστοποίηση).» Ο»συντηρητισμός» ως έννοια χωρίς καμιά αμφιβολία προυπάρχει της Δεξιάς. Αλλά και η Δεξιά είναι ένα ερώτημα «τι επί τέλους συντηρεί»; Όταν η ελλαδική Δεξιά, π.χ., ήταν κάποτε, επειδή εμφανιζόταν στον λαό ως «θρησκευόμενη», εναντίον του πολιτικού γάμου, ήταν αντιχριστιανική στάση και κατά της παράδοσης. Αυτό υπονοεί ο Τσιριντάνης με το παραπάνω ερώτημα.

    @Γιάννης
    Ναι, βέβαια να μην ξεχάσουμε και τον Μεσαίωνα. :-D Αγαπητέ, να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα: όπως το σκέφτομαι συχνά, η Παράδοση είναι εναντίον της παραδοσιοκρατίας. Με άλλα λόγια, όπως αρκετά σωστά το είχε γράψει και ο Ζακ Ελλύλ σε έαν εκτενές άρθρο του για τον Βαλέσα παληότερα, δεν υπάρχει Χριστιανική πολιτική αλλά Χριστιανοί στην πολιτική. Όσο για την θεοκρατία, συμφωνώ με τον Άγ. Νικόδημο τον Αγιορείτη που έλεγε ότι είναι «μίξις άμικτος και τέρας αλλόκοτον». Η λέξη κουλτούρα έναντι του «πολιτισμού»(πρβλ. αστισμού) προτάσσεται από τον Νικολάι Μπερντιάεφ στο έργο του «Για την κοινωνική ανισότητα: επιστολές για την κοινωνική φιλοσοφία σε ανθρώπους που δεν με αγαπούν».

    Κατά τα άλλα, συμφωνώ πολύ με τις παρατηρήσεις περί Δεξιάς, αρκεί, όμως, να είμαστε αρκετά ανοιχτοί να δούμε και τα προβλήματα της άλλης πλευράς που μας έχει εγκλωβίσει το σημερινό πολιτικό σύστημα. Δείτε και εδώ, μετά την πρώτη παράγραφο, για το θέμα αυτό(του «εγκλωβισμού»), αν θέλετε:
    http://wp.me/ptYN5-qg

    @Αντώνης
    Ευχαριστώ για τις παραρηρήσεις. Η λέξη «θρησκευόμενη» είναι από αυτές που δεν θα χρησιμοποιούσα ποτέ. :-) Πλην, όμως, Χριστιανική αριστερά έχει υπάρξει και υπάρχει. Για να μην πάμε πολύ μακρυά και να πω κάτι άμεσα προσιτό, δες τις σημερινές αριστερές ηγεσίες της Λατινικής Αμερικής και ο Ούγο Τσάβες και ο Ραφαέλ Κορέα(που γλύτωσε από πραξικόπημα προσφάτως) του Εκουαδόρ/Ισημερινού δηλώνουν Χριστιανοί αριστεροί/σοσιαλιστές, με τον Τσάβες πιο συνειδητά και με θέρμη, νομίζω.

    Δεύτερον, δες αυτό που λέει ο HerrK.:δηλαδή το πώς έχει ήδη καταλήξει η δεξιά (για να μην πούμε πώς ήταν τον 20ο αιώνα) μετά το 198ο. Δες τον Jean Francois-Revel, π.χ., με το «Ούτε Μαρξ ούτε Ιησούς». Δες, φερ’ειπείν, τον Μανδραβέλη που λ.χ. διαφημίζει τον γνωστό αγιατολλάχ του αθεϊσμού εκ Βρεττανίας. Δες, επίσης, τι διαφημιστικές μεθόδους χρησιμοποιούν οι δεξιοί καπιταλιστές για να προσελκύσουν το κοινό τους. Διότι μπορεί π.χ. ο Κωστόπουλος να παριστάνει ακόμη τον φιλικά διακείμενο προς τα «λαϊκά κινήματα»(άλλο πάλι και τούτο), αλλά σίγουρα πολλοί πολλοί άλλοι συνδυάζουν θαυμάσια καπιταλισμό με πορνοκουλτούρα και lifestyle. Κατανοώ, βέβαια, ότι είναι δύσκολο να μιλήσει κανεις αφαιρετικά για αυτά…
    Σε ευχαριστώ πολύ για την ωραία συζήτηση!

  37. Λεωνίδα,
    εννοείς κάτι σαν αυτό:
    http://herrkbiblio.wordpress.com/2009/12/14/ftoxoi/
    γνωστοί κι οι σχολιαστές όπως βλέπεις …

    Αν γίνουν τομές από μια κυβέρνηση όπου δε θα μετέχουν κεντοδεξιοαριστεροί που τόσα χρόνια έχουν στήσει πανηγύρι μέσα στη βουλή , ε!!!, αυτό το θεωρώ εξτρεμιστικό!

    Αυτό, Λεωνίδα μου, που είπες είναι το ΘΕΜΑ! Να γίνει μια αλλαγή ταυτότητας, να πάψουν να είναι αριστεροί-μαρξιστές όπως και δεξιοί-φιλελεύθεροι κτλ.. Κι αν δε θέλουν να ξεκινήσουν με την Ορθοδοξία (που για μένα είναι το Α και το Ω) ας ξαναγυρίσουν στους κλασσικούς! Είναι ανόητοι κάποιοι που θεωρούν τους κλασσικούς ως φωτεινό παράδειγμα κι ως πυξίδα; Βλέπε Π. Κονδύλη που τόσο αδυναμία τον έχει κι ο HerrK…
    Μα δεν είναι δυνατόν να έχουμε σφηνωμένο σα βλήμα στον εγκέφαλο την ιδέα της επικράτησης μιας ομάδας αριστερών επί της άλλης ομάδας των δεξιών και το ανάποδο… καταντάει γελοίο και αποπροσανατολίζει! Όλοι ξέρουμε πως αποκτάται η Παιδεία κι η Πνευματικότητα.

    Κι ενώ όλοι ασχολούνται με τα ‘ποδοσφαιρικά’ οι καπιταλιστές χέρι χέρι με τους αριστερούς αλλά και τις ηγεσίες όλων των θρησκειών ετοιμάζουν ένα παγκόσμιο χωριό μόλα τα καλούδια μέσα! Μετανάστες απόλο τον κόσμο κατακλύζουν την Ευρώπη (ελπίζω η Ορθόδοξη Εκκλησία να μη συμμετέχει σαυτή την ιστορία). Οι καπιταλιστές άλλο που δε θέλουν , φτηνά εργατικά… οι θρησκευτικοί ηγέτες ετοιμάζουν κάποιο ‘μανιφέστο’ διαθρησκειακό και οι αριστεροί ξερογλείφονται βλέποντας την μεγάλη ευκαιρία να οργανώσουν τη μεγαλύτερη δικτατορία! Αυτή του νέου προλεταριάτου!! Υπερβολές;;; Μπορεί! Να που όμως γίνονται …

    Και έχω και το Φιλαλήθη να μου λέει για τον χριστιανό τον Τσάβες για να μου αποδείξει ότι μπορεί να υπάρξει χριστιανική αριστερά!!
    Και όχι ‘θρησκευόμενη’ αλλά ‘ΝΑ ΔΗΛΩΝΕΙ χριστιανική’!!! Γιατί το 1ο σου προκαλεί δυσφορία ενώ το 2ο αγαλλίαση;
    Φιλαλήθη, όσο περνά η ώρα δε καταλαβαινόμαστε κιόλας! Μου γράφεις μια παράγραφο ολόκληρη για την ανήθικη δεξιά σα να είμαι εγώ που την υποστήριξα!
    Ελπίζω να μη σε μπέρδεψε εκείνο το αγιογραφικό: ‘να μη κοιτάει η δεξιά τι ποιεί η Αριστερά’. Το έγραψα θέλοντας να σου τονίσω πως δεν είναι δουλειά μας να βλέπουμε τι κάνουν οι αριστεροί και να κάνουμε τα ίδια!!!

  38. το αγιογραφικό σε εισαγωγικά…!
    και με το ‘ελπίζω η Ορθόδοξη Εκκλησία να μη συμμετέχει σαυτή την ιστορία’ εννοώ να μη μετέχει σαυτό το διαθρησκειακό ‘μανιφέστο’ που πολλοί λένε πως ετοιμάζεται!
    …μη με παρεξηγήσει κανείς

  39. Προς Γιάννη (PORTA AUREA)
    Στην αρχή του σημειώματός σου προβαίνεις σε ορισμένες σχηματοποιήσεις βασιζόμενος σε κρίσεις που τέθηκαν παρεμπιπτόντως και στο πλαίσιο συνομιλιών που είχαν ορισμένα συγκεκριμένα θέματα. Τις προσπερνάς με υψηλόφρων ύφος δίχως να λές κάτι γι’ αυτές αφού πρώτα υπονοείς το κοινότοπο τους. Από τη μία πλευρά δεν σε αδικώ γιατί δεν αναπτύχθηκαν και για τούτο δεν χρειαζόταν να πάρεις μέρος. Από την άλλη η στάση σου περισσότερη «ρητορεία» παρήγε παρά ουσιαστική θέση.

    Ακολούθησαν ορισμένες θέσεις σου οι οποίες υπήρξαν περισσότερο ή λιγότερο αναλυτικές. Προκαταρκτικά να σημειώσω ότι αυτές απορρέουν από την απόπειρα να εντοπιστεί το ηθικό, πολιτικό ή εθνικό πεδίο αμιγώς στην κοινωνία με αποτέλεσμα να επιλέγεις κατά βούληση όψεις του κοινωνικού με στόχο, τι άλλο;, την επίρρωση των θέσεων σου.

    Σε ένα πρώτο σημείωμα θα ακολουθήσω τον ειρμό σου και τα θέματα που έθεσες. Σε ένα δεύτερο θα προτάξω τα κατά την άποψή μου κρίσιμα. Ας δούμε λοιπόν τις άλλες θέσεις σου στις οποίες υπήρξες περισσότερο ή λιγότερο αναλυτικός.

    Σημειώνεις ότι η Δεξιά παρήγαγε ουτοπία και αφού τις διακρίνεις σε αντικαπιταλιστική, εθνικιστική και νεοφιλελεύθερη τους προσδίδεις την αντίστοιχη ουτοπία. Έτσι «η νεοφιλελεύθερη δεξιά έχει ουτοπία την απόλυτη ελεύθερη αγορά». Είναι άλλη η πεποίθηση που απορρέει από μία (νέο)φιλελεύθερη ότι το τελικό ισοζύγιο των εγωιστικώς δρώντων υποκειμένων απολήγει σε ένα αρμονικό ισοζύγιο (αναφέρεται στη σκοπιά της όλης κοινωνικής τάξης κι όχι του κάθε ατόμου ξεχωριστά) κι άλλο να θεωρεί κανείς ότι μέσα από την πραγμάτωση ενός πολιτικού ιδεώδους θα εξοβελιστεί το «κακό» από τον κόσμο (το «αστείο» του Κούντερα είναι διδακτικό για την περίπτωσή μας. Στο συγκεκριμένο θέμα θα επανέλθω). Επιπλέον πέρα από την καρικατούρα του νεοφιλελευθερισμού που καθώς βλέπω την υιοθετείς ολόψυχα εδώ να υπενθυμίσω ότι η ελεύθερη αγορά δεν καταφάσκεται ανενδοίαστα. Για παράδειγμα στον Hayek τονίζεται η σημασία της αυτοαπασχόλησης για μία ελεύθερη κοινωνία (Το σύνταγμα της ελευθερίας, επιστ. επιμ. Γιώργος Αρχόντας, μεταφρ. Ελένη Αστερίου, εκδ. Καστανιώτη/Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής σ. 188-204, όπου αναλύονται οι επιπτώσεις της ύπαρξης ή της απουσίας μια τέτοιας τάξης ως προς την ευημερία, τις συλλογικές νοοτροπίες, τον πολιτισμό και τις εργασιακές σχέσεις). Τούτο δεν σημαίνει ότι μιλώ από τη σκοπιά του Hayek. Απλώς για μένα τουλάχιστον έχει σημασία ο λόγος της διαφωνίας με «κάτι» κι όχι αυτό το ίδιο το «κάτι».

    Τώρα για την ουτοπία της εθνικιστική Δεξιάς τι να πεί κανείς (η εθνικιστική δεξιά έχει ουτοπία… να σφάξουμε γενικά πάντες τους εχθρούς του έθνους και να συνορεύσουμε επιτέλους ξανά με την περσία). Αυτό κι αν είναι καρικατούρα.

    Κατ’ αρχάς δεν ξέρω τι εννοείς με τον όρο «εθνικισμό». Εγώ τον χρησιμοποιώ ως την ρητή βούληση ενός έθνους να αυτοκυβερνάται κι όχι αν είναι επιθετικός ή αμυντικός κ.λ.π. Αν επιλέξει κανείς τον δεύτερο δρόμο τότε οι συγχύσεις, οι ασάφειες και η αδυναμία εξήγησης ιστορικών και κοινωνικών φαινομένων θα του αποκαλυφθεί (αν έχει μάτια να δεί) σύντομα. Επίσης ένα ιστορικό παράδειγμα: η μικρασιατική καταστροφή. Η πολιτική ηγεσία της Δεξιάς ήταν αυτή που θεωρούσε αδύνατο και αδιέξοδο (ναι με ρεαλιστικούς όρους) το εγχείρημα. Κι όχι μόνον επιμέρους Δεξιοί (Δραγούμης) έφθαναν να τονίζουν τη σημασία της υποστήριξης της κοινωνικής δυναμικής του ελληνισμού (κοινότητες) έναντι της συμπερίληψης του όλου έθνους στα όρια του κράτους. Φυσικά δεν θεωρώ τον Βενιζέλο αριστερό (μη γένοιτο!), ούτε πρόδρομο του ΠαΣοΚ (Χριστέ μου!). Απλώς με τις τοτινές διαιρέσεις η συνομάδωση των πολιτικών μορφωμάτων που είθισται να αποκαλούνται «αντιβενιζελικά» (όρος που εμπεριέχει την πολεμική) δεν έχει καμία σχέση με εθνικισμούς τύπου που περιγράφεις και πολύ περισσότερο με «ουτοπίες». Οι τελευταίες είναι νεωτερικά πολιτικά φαινόμενα και δεν αντιστοιχούν σε επιθυμίες του λαού τύπου «πάλι με χρόνια και καιρούς πάλι δικιά μας θα’ ναι».

    Στα περί αντικαπιταλιστικής Δεξιάς βάζεις τον Γιανναρά σε αυτήν. Μα πώς; Ο Γιανναράς δεν αμφισβητεί τις σύγχρονες μεθόδους του οικονομείν ούτε της κρατικής οργάνωσης. Η σκέψη του έχει προνεωτερικά στοιχεία, με σύγχρονο μανδύα, και μπορεί να είναι βάση για μία συνομιλία με το παρελθόν, αλλά όχι με στόχο την ολοσχερή κατάργηση του παρόντος. Τώρα η μεγαλύτερη μερίδα της “αντικαπιταλιστική” δεξιάς στον μεσοπόλεμο βρήκε καταφύγιο στον φασισμό και τον εθνικοσοσιαλισμό (παρακαλώ να μην προσέχει κανείς μόνο το πρώτο αλλά και το δεύτερο συνθετικό της λέξης) εξ αιτίας και του αντικοινοβουλευτισμού της. Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα γιατί όψεις του προνεωτερικού κόσμου διαφυλάσσονταν στην ιδεολογία του ελληνοχριστιανισμού, ό οποίος όχι μόνον διατηρήθηκε μέχρι το 1974 αλλά και μέχρι και τη δεκαετία του 1950 διέθετε εδραία κοινωνική βάση στην ύπαιθρο όπου και οι συνακόλουθες πατριαρχικές ιδεολογίες. Η πολιτική ηγεσία της Δεξιάς όμως υιοθετούσε περισσότερο αστικά μοτίβα και ήθη. Η πολιτική και κοινωνική αυτή συμμαχία εκφραζόταν και στη Δεξιά και στο ιστορικό Κέντρο. Με άλλα λόγια δεν έχω υπόψη μου μία μάχιμη αντικαπιταλιστική Δεξιά. Πρόπλασμά της μπορεί να ιδωθεί στον Δραγούμη, τον Γιαννόπουλο, τον Συκουτρή και η εναργέστερη πολιτική έκφραση στον Μεταξά. Τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα με τον τελευταίο εφόσον δεν έγραψε μόνον αλλά άσκησε και τη διακυβέρνηση της Χώρας.

    Αναφέρεσαι στην καθεστωτική αριστερά σε σχέση με το εθνικό ζήτημα. Μί γενική παρατήρηση; Για την Αριστερά είτε καθεστωτική είτε αντικαθεστωτική το έθνος είναι, στην καλύτερη περίπτωση μέσο δεν είναι σκοπός. Με άλλα λόγια είναι ζήτημα τακτικής γι ‘ αυτήν.

    Λές ότι η Δεξιά, «εκ των πραγμάτων φάνηκε ότι ήταν προδοτική (θράκη: εκτουρκισμός πομάκων. κύπρος: προδοσία του ενωτικού αγώνα)». Το «εκ των πραγμάτων», δηλαδή εκ των πράξεων, δεν στοιχειοθετεί (και δεν εννοώ νομικά) προδοσία. Η τελευταία στοιχειοθετείται μέσα από τον δόλο. Δεν γνωρίζω την περίπτωση των πομάκων και για τούτο δεν θα επεκταθώ (αν και δεν καταλαβαίνω το συμφέρον της Δεξιάς να εκτουρκίσει του Πομάκους). Πάντως στην Κύπρο ο Γρίβας ξεκίνησε τον φιλενωτικό αγώνα εναντίον της βρετανικής αυτοκρατορίας. Όχι οι διαδηλωτές της Αθήνας. Οι οποίοι δεν κόπτονταν για την Βόρειο Ήπειρο, πιθανόν γιατί εκεί ο κυρίαρχος ήταν το κομμουνιστικό καθεστώς του Χότζα. Τώρα αν εννοείς τον Ιωαννίδη: πρώτον δεν άνηκε στην κατεστημένη Δεξιά· ήταν ανάμεσα στους ανατροπείς της και, δεύτερον, θεωρώ ότι έκανε την εσφαλμένη εκτίμηση ότι δεν θα επέμβουν οι Τούρκοι (η κίνησή του φιλενωτική ήταν. Άσχετα αν κατέληξε στο αντίθετο αποτέλεσμα). Πάλι δεν βλέπω το κίνητρό του στην επιθυμία του να θέλει να «πουλήσει» την Κύπρο στους Τούρκους. Μάλιστα να υπενθυμίσω ότι η κίνησή του σηματοδότησε την πτώση της δικτατορίας. Και σε κάθε περίπτωση, δηλαδή και προδότης να ήταν, δεν συνάγεται ο προδοτικός χαρακτήρας της Δεξιάς, και δή «εν τοις πράγμασιν».

    Κατηγορείς της ελληνική Δεξιά για την «ανικανότητα της να σχηματίσει σοβαρή αστική τάξη». Λες και η αστική τάξη μπορεί να σχηματίζεται ως απάντηση στις επιθυμίες ενός πολιτικού ή κοινωνικού υποκειμένου!!! Δεν συνεχίζω είναι έωλο από μόνο του. Η μεταπολεμική στρεβλή ανάπτυξη, πέρα από στρεβλή, υπήρξε και ο τρόπος δια του οποίου οι πληθυσμοί της υπαίθρου ξέφυγαν από τη γενικευμένη φτώχεια. Ιδίως από το 1960 έως το 1975 η ελλαδική κοινωνία είχε αλλάξει με ρυθμούς πρωτόφαντους. Μπορεί κι εγώ να συντάσσομαι περισσότερο με την λογική Βαρβαρέσου αλλά, αν συντάσσεσαι κι εσύ, θα πρέπει να αναφωνήσουμε από κοινού «Πιστεύω εις μιαν άλλην Ελλάδα, την Ελλάδα των εντίμων, εργατικών και ολιγαρκών Ελλήνων» ή «η Ελλάς είναι και θα παραμείνη χώρα με περιωρισμένας οικονομικάς δυνατότητας, δηλαδή χώρα πτωχή». Επίσης μία καλύτερη πολεοδομική ανάπτυξη αλλά με έντονες εσωτερικές μεταναστευτικές ροές μπορεί να σήμαινε πόλεις σαν αυτές της Βραζιλίας, Δεν ξέρω μπορεί να το προτιμούσες.

    (συνεχίζεται)

  40. Γιάννη,

    Σε επόμενο σημείωμα σου μιλάς για την «λεγόμενη πνευματικότητα της δεξιάς» διαπιστώνεις την αναντιστοιχία ανάμεσα σε λόγο και πράξη των Δεξιών: «στο ηθικό πεδίο η υποκρισία: “κάνε θεούλη μου να είμαι καλά” και η τσόντα/το κέρατο σύννεφο».

    Κατ’ αρχάς δείχνεις να μην έχεις πρόβλημα με αυτές τις ίδιες της αξίες της Δεξιάς, έστω με τον τρόπο που εσύ τις κωδικοποιείς. Σε ενδιαφέρει μονάχα η υποκρισία. Φυσικά υποκρισία υπάρχει εκεί που υπάρχει (ατομικό) ιδεώδες. Είτε αυτό είναι στο πλαίσιο μιας χριστιανικής ηθικής είτε ηρωϊκό ή ό,τι άλλο. Η μεθόδευση σου μου θυμίζει αυτούς που βλέποντας αναρχικούς ή αναρχίζοντες να πίνουν coca-cola ασκούν την αντίστοιχη κριτική. Στην προοπτική αυτή η ύπαρξη Δεξιών που αναφέρονται στο Θεό, είναι πιστοί σύζυγοι και δεν βλέπουν τσόντες συνιστά αντεπιχείρημα στα λεγόμενά σου. Νομίζω είναι εσφαλμένο το επίπεδο που θέτεις τα πράγματα.

    Στο πολιτικό πεδίο. Από πού προκύπτει ότι είναι απολίτικο να εμπιστεύεσαι τον Βασιλέα; (διάβασε τον Βερναρδάκη στο Καποδίστριας και Όθων, και θα καταλάβεις τι εννοώ. Μη συγχέεις την απολίτικη στάση των αγροτικών πληθυσμών, που μπορούσαν με άνεση να είναι βασιλόφρονες ή φιλελέυθεροι (εκτός αν ο κρητικός, προοδευτικός, είναι εξ ορισμού «πολιτικοποιημένο» όν είτε με τους φιλελεύθερους είτε με το ΠΑΣΟΚ) με την δήθεν απολίτικη στάση μιας ορισμένης πολιτικά οργανωμένης μερίδας. Έπειτα στο αγαπημένο θέμα των ριζοσπαστών επικριτών του όποιου συτήματος: τον νομικισμό. Η προσήλωση στο νομικό πλαίσιο απορρέει από την συναίνεση στα θεμελιώδη του πολιτικού. Το νομικό πλαίσιο, άλλωστε, αναπαράγει τα θεμελιώδη του πολιτικού. Τούτο δεν σημαίνει απολιτική στάση. Απλώς αντί της συμμετοχής σε πολιτικά καφενεία (μερικά είναι καλά. Τα περισσότερα είναι βαρετά) προκρίνει κανείς την πολιτική δράση και την εφαρμογή πολιτικής.

    Στο εθνικό πεδίο επικαλείσαι περιθωριακά κοινωνικά φαινόμενα για να τονίσεις τη στάση της Δεξιάς. Η επίκληση περιθωριακών φαινομένων δεν είναι αποκλειστικότητα δική σου (δεν σε κατηγορώ γι’ αυτό, όσο πλανερό κι αν είναι) αλλά και επίδοξων διαμορφωτών κοινής γνώμης (π.χ. ο Μπουκάλας). Πάντως, κι επειδή η Ελλάδα δεν είναι Γαλλία (όπου μπορούν να γίνουν τέτοιου είδους αντιστοιχήσεις πιο άκοπα), γνωρίζω αρκετούς πασόκους και κομμουνιστές που υποστηρίζουν τέτοια. Ιδίως στις γειτονιές της Νέας Χαλκηδόνας, των Αγίων Αναργύρων, της Πετρούπολης (Αθήνα, Αττική). Απλώς αυτή είναι η κατάντια από την έλλειψη ενός εκλεπτυσμένου λόγου για τα εθνικά ζητήματα στην δημόσια σφαίρα. Το κενό καλύπτεται από αλμπάνηδες.

    Έ όχι και «νεοφιλελεύθερος» ο θαυμασμός της επιτυχίας. Υπήρχε πολύ πριν από το άκουσμα της λέξης στην ελλαδική κοινωνία. Επιπλέον εδώ νομίζω ότι συγχέεις γνωρίσματα του μεταπολιτευτικού νεοπλουτισμού με τον φιλελευθερισμό. Πάντως η Δεξιά ως εκπρόσωπος και του παλιού κεφαλαίου με τα αντίστοιχα ήθη και των νεοπλουσίων και των συμπεριφορών τους. Αυτή δεν είναι Δεξιά είναι «το πράγμα» (κατά την ομώνυμη ταινία).

    (συνεχίζεται)

  41. Γιάννη,

    Όσο για τον φθηνό φιλεργατισμό. Πρώτον την λέξη «εργάτης» δεν την πολυαναφέρει ούτε αυτό το ΚΚΕ (προτιμά εδώ και κάποια χρόνια το «λαός»), πόσο μάλλον η Δεξιά. Στην τελευταίας «επετράπη» η αναφορά στον όρο «λαός» μετά την άνοδο του Σημίτη στα πράγματα, όταν πιά η λέξη συνυφαινόταν, ολοένα και περισσότερο, με τον λεγόμενο λαϊκισμό. Η Δεξιά έχει φυσικά έρεισμα σε μικροαστικά στρώματα. Τώρα αν το κάνει με φθηνό τρόπο…το κάνει σίγουρα και με αυτόν. Άλλα έχω την εντύπωση ότι ούτε με αυτήν την έκφραση συλλάμβάνεται κάποιο ειδοποιό της γνώρισμα, δηλαδή κάποιο γνώρισμα ειδικά της Δεξιάς και τούτο γιατί το κάνουν άπαντες αυτό.

    Φυσικά δεν προχώρησα στα παραπάνω, πέρα από νύξεις, στο περιεχόμενο της Δεξιάς – το οποίο δεν μπορώ και να το γράψω λες και απαγγέλω ποίημα – αλλά στην προσπάθεια να αναιρέσω τις, κατ’ εμέ πάντα, παρανοήσεις και την γενικότερη άστοχη σκιαγράφηση της Δεξιάς που αναδυόταν μέσα από τις παρατηρήσεις σου. Κατά συνέπεια, και εδώ το επαναλαμβάνω, ακολύθησα τα θέματα που έθεσες και τον ρυθμό σου.

    Τώρα για το ζήτημα ότι η Αριστερά στερείται πνευματικότητας και κουλτούρας να δώσω ορισμένες εξηγήσεις. Τις δύο λέξεις τις χρησιμοποιώ σχεδόν συνωνυμικά και το κριτήριο που θέτω, έστω αφοριστικά, είναι ότι η έλλειψη κουλτούρας συνίσταται στην παράκαμψη του προβλήματος του Θεού και στην παραθεώρηση ανθρώπινης κατάστασης εν γένει. Με το τελευταίο εννοώ κυρίως την άρνηση και τον πόνο.

    Η Αριστερά δεν νοηματοδοτεί τον πόνο αξιώνει την υπέρβασή του μέσα από την διεκδίκηση. Κι όχι μόνον. Οι συνέπειες της αριστερής τοποθέτησης εκφράζονται με ενάργεια σε ένα έργο σαν το «Έρως και πολιτισμός» του Marcuse. Σε αυτό αναποδογυρίζονται όλες οι παραδοσιακές ιεραρχήσεις. Για παράδειγμα προκρίνεται το περιττό έναντι του ουσιώδους. Η προσπάθειά του να κατεβάσει τον «ουρανό» στη «γή» θα φθάσει ακόμη και στο σημείο, με λογικές ταυτολογίες, να οραματίζεται έναν κόσμο όπου ακόμη κι ο θάνατος θα υπερβαθεί στον βαθμό που οι άνθρωποι θα πεθαίνουν εν πληρότητι. Δεν έιναι οι λόξες ενός στοχαστή. Είναι το εσώτερο νόημα μιας κοσμικής «θεολογίας» σαν αυτή που πρεσβεύει η Αριστερά.

    Ως προς το ζήτημα του Θεού δεν πρέπει να ιδωθεί μονοδιάστατα. Δεν εννοώ μόνον τους θεολογούντες αλλά και άθεους αρκεί να έχουν αναμετρηθεί με το πρόβλημα. Ο Camus και ο Κονδύλης για παράδειγμα το έχουν πράξει. Η σκέψη τους εμπεριέχει μία στάση απέναντι στην μεταφυσική. Για τούτο άλλωστε δεν έχουν και τίποτε από τον μαχητικό αθεϊσμό των πάσης φύσεως «Ροβεσπιέρων».

    Μίλησα για εξαιρέσεις. Με εξαιρέσεις, στον χώρο της Αριστεράς, εννοώ περιπτώσεις σαν αυτές Ρίτσου ή ακόμη του Τάσου Λειβαδίτη. Σε αυτούς ο πόνος (τα γηρατειά, η αρρώστεια) έχουν την θέση τους δεν είναι από αυτούς που θα παρακάμψουν την ανθρώπινη κατάσταση προκειμένου να χαιρετίσουν τον νέο κόσμο που έρχεται ούτε η άρνηση θα αναχθεί στις συγκεκριμένες ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες. Ούτε θα εξαντλούνται στην κατάδειξη των κοινωνικών αιτίων των προβλημάτων του κοινωνικού ατόμου ή στην έντεχνη έκφραση της λογικής της διεκδίκησης.

    Αν το ζήτημα κουλτούρα τοποθετηθεί στον άξονα Δεξιάς-Αριστεράς υπάρχει ένα πρόβλημα. Η Αριστερά είναι στρατευμένη όχι μόνον με τον τρόπο της «στρατευμένης» με την παραδοσιακή έννοια αλλά και με αυτόν του «τα πάντα είναι πολιτικά». Η Δεξιά δεν προβαίνει στην πολιτικοποίηση των πάντων (και ορθά) ούτε υποτάσσει την κουλτούρα, κατ’ ανάγκην, στα όποια ιδεώδη. Είναι μακρύς ο λόγος και δεν έχω τον απαιτούμενο χρόνο. Ελπίζω να υπέδειξα έναν προσανατολισμό.

    Πάντως για να καταλάβει κανείς περισσότερο παραστατικά την απνευματικότητα της Αριστεράς δεν έχει παρά, αφού δεί μία ταινία του Γκοντάρ να προβάλλει και μία, οποιαδήποτε, του Ταρκόφσκι.

    Προς Αντώνη,
    Θα ήθελα να σημειώσω κάμποσα απευθυνόμενος σε σένα αλλά δεν μπορώ τώρα. Θα το πράξω στην πρώτη ευκαιρία.

  42. Παρεμπιπτόντως επειδή είναι εξαιρετικό κι επειδή θεωρώ ότι ταιριάζει όχι μόνον στην περιρρέουσα «κουλτούρα» αλλά και στην αριστερή, η οποία εν πολλοίς ταυτίζεται με την περιρρέουσα:

    “Μαζί χορεύουν η πουτάνα η Κουλτούρα κι ο νταβατζής της, η Ευημερία”.
    [ «Ballen junts la puta Cultura i el xapero Benestar» (Ll. Llach) ]

    Όπως όλοι γνωρίζετε προέρχεται από το About του Herr k Βιβλιοθήκη.

  43. Λεωνίδα,
    όπου έχουμε απνευματικότητα κάλλιστα μπορούμε να μιλάμε για βαρβαρότητα αν ‘μεταφράζουμε’ σωστά τους κλασσικούς! Τα είπαμε κι άλλη φορά εδώ,
    https://herrkstories.wordpress.com/2009/11/18/ethnikismos-antiethnikismos/#comment-3253
    Και πάλι γνωστοί οι σχολιαστές…
    Δε βγάλαμε άκρη, κάποιοι δε κατάλαβαν καν ή έκαναν πως δεν κατάλαβαν την μομφή μου! Και ακόμη περιμένω ποστ ανάλογο, από τον Herrk(το έχει συνήθειο να με παραπέμπει στο…. μέλλον, ξανά και ξανά ! Ελπίζω εσύ να κάνεις ό,τι λες ;-))
    Εν ολίγοις ‘μεταφράζοντας’ τους Κλασσικούς οι Αριστερά ταυτίζεται με τους Βάρβαρους και στην καλύτερη των περιπτώσεων με τους Μειξοβάρβαρους, αυτούς δλδ που είναι αναμεμιγμένοι με βαρβάρους, ‘αχρηστεύοντας’ έτσι το Φρόνημα της Πόλεως!(περιπτώσεις ανθρώπων που ανακατεύουν π.χ. Αριστερά με την Ορθοδοξία).
    Τι λες επαυτού; Είμαι υπερβολικός;
    Βεβαίως εγώ προτιμώ το ευγενέστερο, ότι δλδ οι αριστερά είναι πνευματική νόσος. Βλέποντάς το έτσι και ενθυμούμενοι πως όλοι μας είμαστε πνευματικά ασθενείς βλέπουμε με περισσότερη συμπάθεια τους άλλους και δίνουμε περισσότερες πιθανότητες ανάνηψης εκ τοιαύτης πνευματικής ασθενείας τόσων και τόσων ανθρώπων.
    Βεβαίως είναι υπερβολικά αισιόδοξο να ελπίζουμε μια ωραία πρωία να πουν οι αριστεροί: ‘ήρθε η ώρα να ανανήψουμε’ ή ‘να πάψουμε να είμαστε βάρβαροι’ αλλά τουλάχιστον πρέπει να τακούνε. Τι είναι και σε ποια κατάσταση βρίσκονται! Γιατί αυτοί νομίζουν πως είναι οι πρίγκιπες!
    Καλημέρα σας.

  44. Φιλαλήθη,
    Φυσικά και να μην ξεχάσουμε τον Μεσαίωνα, ο οποίος έχει διακυμάνσεις και διαφορετικούς βαθμούς βαρβαρότητας και ανθρωπιάς χρονοτοπικά, αλλά πολιτειακά είναι απαράδεκτος είτε πρόκειται για δυτικό είτε για ανατολικό (φεουδαρχία ή/και αυτοκρατορία). Όσον αφορά στη «θεοκρατία», ίσως εννοούμε διαφορετικά πράγματα, όπως και για τον «πολιτισμό». Όμως, ανεξάρτητα από τον Μπερντιάεφ, η δική σου παραπομπή στην ετυμολογία της κουλτούρας κατ’ εμένα παραπέμπει σε λατρεία και λατρευτική κοινότητα. Άρα σε θεοκρατία. Για την παράδοση και την παραδοσιοκρατία: δεν ταυτίζονται απαραίτητα, αλλά όπου επικρατεί κοινωνικά η παράδοση, εκεί επικρατεί και η παραδοσιοκρατία.

  45. Λεωνίδα,
    Θα μπω κατ’ ευθείαν στο θέμα.
    Υποστηρίζεις ότι Είναι άλλη η πεποίθηση που απορρέει από μία (νέο)φιλελεύθερη ότι το τελικό ισοζύγιο των εγωιστικώς δρώντων υποκειμένων απολήγει σε ένα αρμονικό ισοζύγιο (αναφέρεται στη σκοπιά της όλης κοινωνικής τάξης κι όχι του κάθε ατόμου ξεχωριστά) κι άλλο να θεωρεί κανείς ότι μέσα από την πραγμάτωση ενός πολιτικού ιδεώδους θα εξοβελιστεί το «κακό» από τον κόσμο . Αλλά δεν εξήγησες για ποιο λόγο κάτι τέτοιο ισχύει. Εξαρτάται, βέβαια, από το εύρος του «κακού». Η αρρώστια ή ο θάνατος, λ.χ. δεν προβλέπονται, παρά την ανάπτυξη της ιατρικής, να εξαφανιστούν – αν και η ανάπτυξη της κλωνοποίησης και η κρυογονική εντός μιας νεοφιλελεύθερης οικονομίας μάλλον προς την συμπερίληψη του «τελικού ισοζυγίου» στον «εξοβελισμό του κακού από τον κόσμο» τείνει.
    Επιπλέον εξαρτώνται πολλά από το αν στην νεοφιλελεύθερη ουτοπία συμπεριλαμβάνεται και το πολιτικό στοιχείο. Η απόλυτη ελεύθερη αγορά μπορεί να χρειάζεται ένα κράτος νυχτοφύλακα, αλλά αυτό δεν συνιστά αρνητικότητα για την ελεύθερη αγορά. Κι αυτό γιατί είναι άλλο ο πολιτικός και άλλο ο οικονομικός φιλελευθερισμός.

    Εξετάζεις σύντομα την αναφορά μου στην εθνικιστική Δεξιά Τώρα για την ουτοπία της εθνικιστική Δεξιάς τι να πεί κανείς (η εθνικιστική δεξιά έχει ουτοπία… να σφάξουμε γενικά πάντες τους εχθρούς του έθνους και να συνορεύσουμε επιτέλους ξανά με την περσία). Αυτό κι αν είναι καρικατούρα.
    Κι όμως, όσο κι αν το αρνείσαι, αυτή είναι η ουτοπία της εθνικιστικής Δεξιάς τώρα –άλλο αν στα 1920 ιδανικό της ήταν το εντελώς αντίθετο, η μικρά και έντιμος Ελλάς– όπως και να το δεις. Ανέφικτη, ναι. Εξωπραγματική, καθαρή τρέλα (ως πιθανότητα). Αλλά αυτή είναι. Αν εσύ αγνοείς λ.χ. την ύπαρξη φύλλου του «Στόχου» στο οποίο η Τουρκία (συμπεριλαμβανομένου του τουρκικού Κουρδιστάν) παρουσιάζεται σε χάρτη με ελληνικά ονόματα και ως ελληνική επαρχία, αυτό δεν καθιστά την δική μου άποψή για τους ουτοπικούς-απόλυτους σκοπούς «καρικατούρα» της άποψης της εθνικιστικής Δεξιάς. Το αντίθετο μάλλον. Ασφαλώς, η πιο συνήθης και μετρημένη σωβινιστική δεξιά άποψη είναι απλώς η κατάληψη της δυτικής Τουρκίας, και όσο πιο πολύ πολιτικά πάμε προς το Κέντρο/την Κεντροδεξιά, η ρητορεία περιορίζεται στους μετανάστες κοκ – αλλά εγώ μιλώ για την εκπεφρασμένη (και προφανώς «απόλυτη» ως ουτοπία) ουτοπία.

    Έπειτα εφαρμόζεις τη δική σου αντίληψη περί εθνικισμού στην εθνικιστική Δεξιά. Είναι γεγονός ότι η λέξη έχει πολλές σημασίες, τώρα και στο παρελθόν. Δεν θα αμφέβαλλα για τα όσα λες περί εθνικισμού εάν συζητούσαμε τη δική σου αντίληψη γι’ αυτόν. Αλλά η δεξιά αντίληψη για τον εθνικισμό στην ουτοπική-απόλυτη μορφή της είναι αυτή που προανέφερα. Εφόσον εθνικιστές αυτοαποκαλούνται οι δεξιοί σωβινιστές, δεν είναι λάθος να αποδίδεται στην εθνικιστική Δεξιά το (απόλυτο, φυσικά) όραμα της εξαφάνισης της Τουρκίας. Χωρίς αυτό σημαίνει ότι όποιος αυτοαποκαλείται εθνικιστής είναι Δεξιός ή Ακροδεξιός ή θέλει αλλαγή συνόρων– απλώς πρέπει να καθορίζεται τι είδους εθνικιστής είναι.

    Αναφέρεις την μικρασιατική καταστροφή και εκστρατεία ως παράδειγμα επιβεβαιωτικό της άποψής σου ότι για την Δεξιά ο εθνικισμός είναι η βούληση για εθνική αυτοκυβέρνηση, ανεξαρτήτως της επιθετικότητας ή αμυντικής στάσης. Θεωρείς επιπλέον κατά κάποιον τρόπο ρεαλισμό τον εθνικισμό με την παραπάνω έννοια. Το παράδειγμά σου έχει πολλά κενά. Συνοπτικά: 1) οι δεξιές κυβερνήσεις όχι απλώς συνέχισαν την παραμονή στην Ιωνία αλλά προώθησαν τον Ε.Σ. χωρίς συμμαχική βοήθεια σε έκταση αδιανόητη βάσει οποιουδήποτε ορθολογικού σχεδιασμού, για λόγους μικροκομματικού εντυπωσιασμού («τα καταφέρνουμε καλύτερα από τον Βενιζέλο»). 2) Η έλλειψη ρεαλισμού φαίνεται από την άρνηση αποστολής στρατιωτικής βοήθειας στον Πόντο. 3) Ο «ρεαλισμός» ήταν η έλλειψη στρατιωτικής πειθαρχίας (σε αντίθεση με την πάταξη πασιφιστικών και αντίπαλων στοιχείων από τον Κεμάλ), η πλήρης διεθνής απομόνωση (και από ΕΣΣΔ και από Αντάντ), και το μόνο μέλημα ήταν «ούτε ένας Πομερανός», με άλλα λόγια καλύτερα να αυτοκυβερνάται το βασιλόφρον έθνος της Παλαιάς Ελλάδας παρά να περάσει η εξουσία στα χέρια των Κ/Πολιτών και Σμυρνιών – αυτός ήταν ένας άλλου είδους, μικροκομματικός, ρεαλισμός. 4) Ο Δραγούμης –βλ. σχετικά το «Εθνισμός και κοινοτισμός» του Σπ. Κουτρούλη–, τον οποίο φέρεις ως παράδειγμα ρεαλισμού/αντίθεσης στην Μ. Ιδέα, ήταν υπέρ της κατάληψης της Κωνσταντινούπολης στα 1919 αν και στα 1910 πίστευε ότι θα ήταν εφικτό ένα δυτικομικρασιατικό ελληνοτουρκικό κράτος όπου αργά ή γρήγορα θα επικρατούσαν οι Έλληνες. Ο Μεταξάς είχε αλλάξει 2 φορές άποψη για το μικρασιατικό εγχείρημα, στα 1914-5 και 1919-21, η στάση του δεν μπορεί να ερμηνευθεί με βάση τον ρεαλισμό, αλλά στη βάση του αντιβενιζελισμού, του φιλογερμανισμού και των προσωπικών φιλοδοξιών του. 5) Συνολικά, η τοτεινή στάση της Δεξιάς δεν καθορίζεται από τον ρεαλισμό, αλλά από έναν συνδυασμό της παραπάνω ουτοπίας (ανορθολογικά όμως, χωρίς σχεδιασμό κοκ) με έναν φθηνό τοπικισμό και μικροκομματισμό. Και βέβαια η εθνικιστική Δεξιά δεν τελείωσε στα 1920.

    Για τον Γιανναρά: δεν είπα ότι εκφράζει μια απόλυτη απόρριψη των σύγχρονων θεσμών. Ο εκφράζει το προνεωτερικό μέρος μιας κοινοτιστικής-αντικαπιταλιστικής Δεξιάς (στο βαθμό που είναι προνεωτερικός είναι και αντικαπιταλιστής), ωστόσο όταν νοιώθει να απειλείται από τον πολιτικό εχθρό του κάνει την καρδιά του πέτρα και συμμαχεί με τον εχθρό του εχθρού του. Γι’ αυτό και τώρα υποστήριξε τον Βγενόπουλο, γι’ αυτό και παλιότερα υποστήριξε τον ολιγαρχικό ελληνοχριστιανισμό του 1940-70 ως λιγότερο χειρότερο.

    Έπειτα, όσον αφορά το Κέντρο, επίτρεψέ μου να υποστηρίξω ότι συμμαχία με τη Δεξιά σύναψε αφελώς μόνο κατά τον Εμφύλιο. Μετά πετάχθηκε στα αζήτητα από την (Ακρο)Δεξιά, η οποία επωφελήθηκε αποκλειστικά η ίδια από τη νίκη κατά του ΚΚΕ.

    Έπειτα παρατηρείς Για την Αριστερά είτε καθεστωτική είτε αντικαθεστωτική το έθνος είναι, στην καλύτερη περίπτωση μέσο δεν είναι σκοπός. Με άλλα λόγια είναι ζήτημα τακτικής γι ‘ αυτήν.
    Αυτό αληθεύει μόνο στο θεωρητικό επίπεδο, είναι δηλαδή προφανές ότι οι ηγέτες των ανατολικοευρωπαϊκών καθεστώτων κάθε πρωί έδιναν όρκο στην διεθνική και αταξική κοινωνία. Στην πράξη ήταν απλώς ρεαλιστές για τον λόγο που ανέφερα.
    Όσον αφορά στη Δεξιά δεν μπορεί να γίνει λόγος για έθνος ως αυτοσκοπό θεωρητικά, παρά μόνο στην Ακροδεξιά. Πρακτικά, όμως, ακόμη και για την Ακροδεξιά η ρητορεία για έθνος-αυτοσκοπό ήταν απλώς λόγια, ήταν ζήτημα τακτικής για την διατήρηση της εξουσίας. Και έτσι πάμε στο επόμενο.

    Υποστηρίζεις ότι δεν στοιχειοθετείται προδοσία για την Δεξιά. Και ως ένδειξη της προδοσίας έχεις το δόλο (γιατί σε αυτόν δεν συμπεριλαμβάνεται η ψυχρή πρόθεση εναντίωσης στο εθνικό συμφέρον;). Επίσης δεν καταλαβαίνεις για ποιο λόγο η Δεξιά θα εκτούρκιζε τους Πομάκους. Είναι πολύ απλό. Οι (ημι)σλαβόφωνοι Πομάκοι αφενός ως σλαβόφωνοι και συνδεόμενοι φυλετικά με πληθυσμούς εντός της κομμουνιστικής Βουλγαρίας θα ήταν επιρρεπείς στην προπαγάνδα της (κάτι αντίστοιχο με τους επιρρεπείς στην βουλγαροσλαβική επιρροή Σλαβόφωνους της Μακεδονίας), και αυτό για την αντικομμουνιστική φοβία της καθεστωτικής Δεξιάς ήταν ό,τι χειρότερο. Βέβαια, παρέβλεπαν ότι μετά το 1949 μια σύρραξη μεταξύ δυτικής και κομμουνιστικής χώρας στην Ευρώπη ήταν αδύνατη επειδή θα προκαλούσε παγκόσμια σύρραξη. Καθώς και ότι η Βουλγαρία δεν είχε καμμία ανάμιξη στον Εμφύλιο, όπως είχε η Γιουγκοσλαβία/Σλαβομακεδόνες. Αφετέρου, και λόγω του πρώτου, η καθεστωτική Δεξιά θεωρούσε την ΝΑΤΟϊκή Τουρκία λιγότερο επικίνδυνη χώρα από την Βουλγαρία. Κι ας είχαν ήδη εκδηλωθεί οι Τούρκοι με το πογκρόμ του 1955. Τι άλλο παρά προδοσία συνιστά η συνειδητή παράβλεψη εθνικών συμφερόντων (Πομάκοι-Κωνσταντινοπολίτες) για χάρη των συμμαχικών; Δε συνιστά συνειδητή υποβάθμιση των πρώτων χάριν των δεύτερων;

    Έπειτα, για την Κύπρο, επαναλαμβάνεις τη γνωστή αντιαριστερή επιχειρηματολογία: «γιατί διαδήλωναν για την Κύπρο την οποία κατείχε αντικομμουνιστική χώρα αλλά όχι για την Β. Ήπειρο την οποία κατείχε κομμουνιστική χώρα;». Όμως το Βορειοηπειρωτικό είχε παγώσει μετά το 1947 ενώ Κυπριακό ήταν εν εξελίξει το 1950 – φαντάζομαι δε θα περίμενες να γίνονταν διαδηλώσεις στα 1950 για την Μικρασιατική Καταστροφή ή για ένα θέμα «αρχείου». Επιπλέον στα 1945 το ΚΚΕ υποστήριζε την αυτοδιάθεση με δημοψήφισμα και τον ένοπλο ελληνικό αγώνα, εφόσον αυτό αποφασιζόταν δημοκρατικά, για κατάληψη της Β. Ηπείρου. Είναι λογικότερο να εγκαλείς κάποιον που κατέχει την εξουσία αλλά δεν επιζητά το εθνικό συμφέρον σε ζητήματα τρέχοντα παρά αγορεύει για ζητήματα κλειστά παρά να εγκαλείς κάποιον που δεν κατέχει την εξουσία και αναφέρεται σε τρέχοντα εθνικά ζητήματα. Ο Γρίβας δεν ήταν στα ’50 καθεστωτική Δεξιά, καθεστωτική Δεξιά ήταν ο (πρέσβης αργότερα) Βλάχος ο οποίος καθύβριζε τους Μακάριο-Διγενή. Η προδοσία και ο δόλος της καθεστωτικής Δεξιάς έγκειται 1) στις πιέσεις για εγκατάλειψη του ενωτικού αγώνα από τον Μακάριο χωρίς να υφίσταται υποχρεωτικός λόγος πέρα από τις (τύπου αυτών πριν το δημοψήφισμα για το σχ. Ανάν) απειλές των Άγγλων, 2) στην απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από τον θιασώτη του ελληνοτουρκισμού Παπαδόπουλο, 3) στο πραξικόπημα. Όσον αφορά στον Ιωαννίδη, ήταν ως ανώτατος άρχοντας, το ίδιο το δεξιό καθεστώς στις έσχατες συνέπειές του, απλώς δεν ήταν από τζάκι. Επιπλέον ήταν ανόητος (διαπράττοντας πραξικόπημα), αφελής (πιστεύοντας ότι δε θα γίνει εισβολή) και προδότης, εφόσον δεν έκανε απολύτως τίποτε για την υπεράσπιση της Κύπρου εγκαταλείποντας στη μέση το παράτολμο (δηλ. ένωση ακόμη και δια της βίας/πόλεμο με την Τουρκία) εγχείρημα – αν υποτεθεί ότι θα μπορούσε να καταλήξει ένας δεύτερος Θεμιστοκλής ξεγελώντας ΗΠΑ και Τουρκία. Το ότι έπεσε η Χούντα χάρη στην τουρκική εισβολή δεν συνεπάγεται ότι δεν ήταν προδοτική ούτε ότι ήθελε να προκαλέσει την πτώση της ο Ιωαννίδης. Η Δεξιά πρόδωσε τον ενωτικό αγώνα για χάρη της ελληνοτουρκικής συμμαχίας και του αντιμακαριακού μένους της.

    Υπήρχε όλος ο χρόνος για τη δημιουργία σοβαρής αστικής τάξης, η οποία δε θα ήταν κρατικοδίαιτη, θα προετοιμαζόταν για την ΕΟΚ όχι ξεπουλώντας στο κράτος τις επιχειρήσεις της αλλά αναπτύσσοντας την επιχειρηματικότητά της. Ποιος την εμπόδιζε; Ο κομμουνισμός;
    Δεν ήταν το σχέδιο Μάρσαλ, το οποίο φαγώθηκε αντί να δοθεί για την ανάπτυξη της κατεστραμμένης υπαίθρου; Δεν βόλευε την ελληνική καθεστωτική Δεξιά η ερήμωση της υπαίθρου, ήδη από τον Εμφύλιο (ώστε να μην βρίσκουν καταφύγιο οι αντάρτες) και αργότερα δηλαδή η αστικοποίηση ή η εξωτερική μετανάστευση;
    Η ανάπτυξη δεν δικαιολογεί τα πολεοδομικά χάλια της Ελλάδας. Μια σύγκριση της Ελλάδας/Αθήνας με το ποσοστό πληθυσμού συγκεντρωμένου στην πρωτεύουσα και με την όψη των ανατολικοευρωπαϊκών πρωτευουσών πείθει για τον τρόπο με τον οποίο έγινε η ανάπτυξη μεταξύ 1960-75. Συνεπώς μια καλύτερη πολεοδομική δομή δεν θα οδηγούσε σε φαβέλες. Κοντινότερο παράδειγμα πόλεων τύπου Βραζιλίας είναι η Κωνσταντινούπολη.

    Τώρα, όσον αφορά την κριτική μου στην πνευματικότητα της Δεξιάς, πιστεύω ότι δεν την αντιλαμβάνεσαι.

    Για το ηθικό επίπεδο. Νομίζεις ότι εστιάζω απλώς στην υποκρισία, στην αντίφαση λόγων-έργων. Το ζήτημα δημιουργείται στο ότι η Δεξιά ήταν η κυρίαρχη ώς το 1974 επιθυμώντας να εκπαιδεύσει την κοινωνία με τις αξίες της. Η ηθική υποκρισία δεν υπάρχει μόνο ιδιωτικά, όπου και είναι αναπόφευκτο και συγχωρήσιμο. Αλλά και θεσμοθετημένα, με τις κυρίαρχες απόψεις περί ηθικής κλπ μεταξύ 1949-1974. Και εφόσον η υποκρισία αυτή σε πολιτικό/κοινωνικό και όχι απλώς ιδιωτικό επίπεδο προετοίμασε το έδαφος για την θεσμοθετημένη φαυλότητα του ’80, το πρόβλημα εντοπίζεται ανεξάρτητα από το εάν κανείς συμμερίζεται τις αξίες της Δεξιάς.

    Στο πολιτικό επίπεδο, ασφαλώς και η εμπιστοσύνη στον Βασιλιά είναι απολιτική. Όχι ως εμπιστοσύνη ειδικά στον Βασιλιά (η οποία είναι περισσότερο απολιτική από την άβουλη εμπιστοσύνη σε μια εκλεγμένη κυβέρνηση) αλλά συγκριτικά με την συμμετοχή στην πολιτική. Όπως και αν το πάρει κανείς, είναι απολιτική στάση η αποχή από διαδηλώσεις με βάση τη λογική «αφού υπάρχει εκλεγμένη κυβέρνηση». Αυτό είναι το δεξιό ήθος που εκπέμπεται και από τη λαϊκή Δεξιά και από την νεοφιλελεύθερη. Η ιδιώτευση. «Υπάρχουν νόμοι και κυβέρνηση, αυτά επαρκούν, συνεπώς μπορεί κανείς να παρεμβαίνει πολιτικά κάθε τέσσερα χρόνια ψηφίζοντας». Είναι προφανές ότι υπάρχουν νόμοι και κυβερνήσεις. Το θέμα είναι ότι οι νόμοι (λ.χ. για το 8ωρο) δεν κατέβηκαν από τον ουρανό ούτε ψηφίστηκαν χωρίς την πίεση της εξωθεσμικής δράσης. Κάποτε και η διαδήλωση ήταν παράνομη. Κάποτε και οι εκλογές ήταν θεσμικά αδιανόητες.

    Για το εθνικό ζήτημα. Δεν μιλάμε για αν λ.χ. η Δεξιά πολιτικά κι επίσημα θα διακηρύξει την πίστη της στις προφητείες και στους Έψιλον, ώστε βάσει αυτού να κρίνουμε. Μιλάμε για το πού αναφύονται ή πού κερδίζουν έδαφος τέτοιες αντιλήψεις. Αυτές οι αντιλήψεις είναι σαφέστατα διαδεδομένες στο χώρο της δεξιάς πνευματικότητας. Στην καλύτερη περίπτωση η (υπόλοιπη) δεξιά πνευματικότητα δεν τις αποκρούει κατηγορηματικά. Αντίθετα, η αριστερή πνευματικότητα είναι αναγκασμένη να τις αποκλείσει, χωρίς βέβαια να μιλάμε για καθαρό διαχωρισμό στο επίπεδο της απήχησης.

    Στο οικονομικό επίπεδο. Ο θαυμασμός για τον αυτοδημιούργητο και η παντελής απουσία δεύτερης σκέψης πάνω στον πιθανό τρόπο εμφάνισης τέτοιων ανθρώπων υπήρχε και πριν τον νεοφιλελευθερισμό στην δεξιά πνευματικότητα. Σήμερα είναι συνυφασμένη με αυτόν, όσο υφίσταται νεοφιλελευθερισμός. Και προφανώς η κλεπτομανία (την ονομάζω έτσι γιατί είναι μανία για κλοπή κι όχι απλώς κλοπή του πλούτου των πολλών) και η τσαπατσουλιά της ελληνικής Δεξιάς δεν συγχέονται τοις πράγμασι με τον οικονομικό φιλελευθερισμό, τουλάχιστον στην δυτική μορφή του, ωστόσο σήμερα τα χαρακτηριστικά αυτά ενδύονται την νεοφιλελεύθερη ιδεολογία: δεν χρειάζεται πλέον να κλέψεις με τη βοήθεια των τραμπούκων, των ποινικών και του χωροφύλακα. Μπορείς εκλεπτυσμένα ως νεοφιλελεύθερος να διαλύσεις τα πάντα.

    Η αναφορά μου σε φθηνό φιλεργατισμό έγκειται στην (λαϊκιστική δεξιά) ρητορεία για ένα μετεμφυλιακό και ένα μεταπολιτευτικό καραμανλικό κράτος, το οποίο είναι τάχα εφικτό τώρα και ιδεώδες, σε αντίθεση με την νεοφιλελεύθερη και σοσιαλνεοφιλελεύθερη πολιτική. Λησμονείται ότι ένα τέτοιο καλό κράτος απλώς πετούσε ψίχουλα στους ευνοούμενούς του χωρίζοντας την Ελλάδα στα δυο ενώ ήταν πολύ ευνοϊκό προς τους «επιχειρηματίες».

    Τώρα για το ζήτημα της πνευματικότητας. Το συνδέεις με το ζήτημα του Θεού και το ζήτημα της νοηματοδότησης-κατάφασης του πόνου. Οι διαχωρισμοί που κάνεις μεταξύ Αριστερής και Δεξιάς πνευματικότητας στα ζητήματα αυτά είναι εσφαλμένοι. Ας μην επεκταθώ στο ζήτημα της σύνδεσης του Θεού με την πίστη στον Χριστιανισμό, δηλαδή του κατά πόσο αντιχριστιανικές συμπεριφορές συνεπάγονταν α-θεϊστικές συμπεριφορές. Άθεοι και αντιχριστιανοί υπήρξαν αριστεροί και δεξιοί, δημοκράτες και αντιδημοκράτες, θρησκευόμενοι ή θεϊστές υπήρξαν δημοκράτες και αντιδημοκράτες, αριστεροί και δεξιοί. Το ίδιο γίνεται και με την αποδοχή του πόνου.

    Αναφέρεις τον Μαρκούζε – αλλά σε τι συνίσταται η κλωνοποίηση παρά στην αποφυγή νοηματοδότησης του πόνου; Τουλάχιστον ο πρώτος αναφερόταν σε μια εκλογίκευση-δίχως τρόμο ενατένιση του θανάτου, όπως άλλωστε κι ο Επίκουρος, και ο Νίτσε και άλλοι. Είναι άλλο πράγμα να ατενίζεται ο θάνατος ατομικά και άλλο πράγμα να αντιμετωπίζεται ως θάνατος μέσα σε μια κοινότητα η οποία συνεχίζει να υπάρχει και μετά τον ατομικό θάνατο.

    Θα έλεγα ότι η Δεξιά δεν έχει κάποια βαθύτερη πνευματικότητα. «Ρομαντικοποιεί» τα πάντα ως νοσταλγία, τα καθιστά κατά κάποιο τρόπο είδωλα της καλής παιδικής μας ηλικίας – ακριβώς επειδή πρέπει να τα καταστήσει νοητά, αν δεν θέλει να παραμείνει βουβή στον πνευματικό χώρο.

    Η πολιτικοποίηση της ηθικής είναι απλώς η αντιστροφή της ηθικοποίησης της πολιτικής, που είχε ως έμβλημα τη Δεξιά του λεγόμενου ελληνοχριστιανισμού. Λανθασμένα και τα δύο, πράγματι. Αλλά όταν εγκαταλείψει η Δεξιά την ηθικοποίηση της πολιτικής, η οποία συνεπάγεται πρακτικά Παπαδόπουλο, Μεταξά, Σωτήρα/Ζωή και μόνον αυτούς, οδηγείται σε ένα χυδαίο υλισμό πολύ χειρότερο του αριστερού.

  46. @Γιάννης
    Γιάννη μου, πολύ φοβάμαι πως δεν με κατάλαβες. Συνοπτικά, ο όρος Μεσαίωνας ή «Moyen Age»(με αξάν σιρκονφλέξ :-) ) είναι ένας όρος που έφτιαξαν οι αστοί (αυτό είναι περιττό, αλλά έχει την σημασία του) ουμανιστές τον 18ο-19ο αι. Κάποιος άλλος θα έλεγε πως απλώς υπήρξε ένας όρος. Μεσαίωνας δεν έχει καμιά προϋποθεση για να φυτρώσει στην Ρωμανία, διότι βλέπουμε ένας εξαιρετικά υψηλό, και υψηλότερο του αρχαιοελληνικό επίπεδο, ας το πω συμβατικά, πολιτισμού: είτε στην αρχιτεκτονική, είτε στην αγιογραφία, είτε στα ψηφιδωτά, είτε στις συνθέσεις των Πατέρων εάν λογισθούν αποκλειστικά από την σκοπιά της ιστορίας της Φιλοσοφίας, είτε οπουδήποτε. Για αυτό, ο Άγ. Νεκτάριος λέει ότι Σκοτεινοί χρόνο υπήρξαν μόνο από τον 7ο-9ο αι. για λόγους βασικά εστίασης στην Άμυνα από βαρβαρικές εισβολές κτό. Ο Βακαλόπουλος εντοπίζει «Μεσαίωνα» σε μέρος της Τουρκοκρατίας, από τον 160-170 αι. ως την Επανάσταση, ενώ η Αρβελέρ λέει ότι ο ελληνικός Μεσαίωνας είναι η Τουρκοκρατία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και ο αναρχοσυνδικαλιστής-μαρξιστής Ζωρζ Σορέλ -ή και ο Νόαμ Τσόμσκυ στις μέρες μας (που είναι επιτομή ιδεολογικά του φιλελευθερισμού της -αναρχίζουσας- αριστεράς) – δεν δέχεται την πρόοδο και θεωρεί ότι ο Μαρξ δέχτηκε την ιδέα της προόδου ως άνθρωπος του αιώνα του και βάσει των επιρροών του Hegel (περί Weltgeist, πνεύματος της Ιστορίας που την κινεί ανυψούμενη, κτλ.).
    Αυτά, νομίζω, τα γράφεις και εσύ κάπου στην ιστοσελίδα σου. :-)

    Η λέξη κουλτούρα απλώς έχει να κάνει με ένα πολιτισμό βασισμένο στο ιερό, στο υπερβατικό -κατ’αλήθειαν και εμπειρίαν. Δεν είναι «θεοκρατία». Επίσης, όταν η Παράδοση η Ορθόδοξη μας λέει ότι είναι τεράστια αμαρτία να πιέζης τον Άλλο να δεχτεί τον Χριστό και τα αγαπητικά καθήκοντα απέναντί Του, τότε καταλαβαίνουμε ότι δεν μπορεί να επιφέρει παραδοσιοκρατία. Πάρε, π.χ., τα παιδαγωγικά κείμενα του γέροντα Πορφύριου: ενώ όλοι ξέρουμε ότι πολλοί «θρησκευόμενοι» γονείς καταπίεζαν (την περίοδο 40-70, π.χ.) τα παιδιά τους, αυτός μιλάει για σιωπή και προσευχή και παράδειγμα και σεβασμό της ελευθερίας του άλλου ανθρωπίνου προσώπου· μπορεί να συγκριθεί άνετα, νομίζω, με αναρχική παιδαγωγική.

    @Αντώνης
    Αντώνη μου, πρόσεξε το εξής, η στάση μας απέναντι στην Υπαρκτή Αριστερά πρέπει να υπαγορευτεί από το ότι έχει κάτι δικό μας, χριστιανικό, που εμείς το απεμπολήσαμε. Ο ζωίτης και υποτίθεται συντηρητικός Τσιριντάνης έγραφε χαρακτηριστικά ότι για αυτά, για τον αντιχριστιανικό και εξωχριστιανικό ανθρωπισμό, ευθυνόμαστε εμείς, π.χ. επειδή όταν γινόταν «η πορεια της πείνης», η «εκκλησία» των Παπικών ήταν στις Βερσαλλίες. Το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης είναι τυπικά χριστιανικό και υπήρξε επί 18 αιώνες χριστιανικό πριν γίνει «αριστερό». Για αυτό, νομίζω ότι είχε πει σωστά ο Ψαρουδάκης ότι είτε οι χριστιανοί θα γίνουν επαναστάτες(όπως πρέπει, δια της εμβάθυνσης στην πίστη) είτε οι μαρξιστές θα διορθώσουν το λάθος και θα γίνουν χριστιανοί. Ελπίζω τώρα να με εννοείς καλύτερα. Γνωρίζω αρκετά καλά, και μέσα από τα κινήματα που συμμετείχα πιο ενεργά, ότι υπάρχουν νοοτροπίες στην υπαρκτή αριστερά και άκρα αριστερά απελπιστικά λανθασμένες. Αλλά υπάρχει και η ελπίδα. Και η ελπίδα θα ανθίσει αν δώσουμε παράδειγμα στον αγώνα τον καλό. Ξέρω ότι είναι μεγάλα θέματα. Ελπίζω ότι κάπως καταφέρνω ελάχιστα να δώσω κάποιες νύξεις… Και πρέπει να ζητήσω συγγνώμην και από τον φιλόξενο ιστολόγο εδώ για την μακρά και πλατιά συζήτηση που συνεχίζω, ερήμην του θέματος. :-)

  47. Φιλαλήθη
    έγραψα ότι ο μεσαίωνας έχει διακυμάνσεις και διαφορετικούς βαθμούς βαρβαρότητας και ανθρωπιάς χρονοτοπικά, αλλά πολιτειακά είναι απαράδεκτος είτε πρόκειται για δυτικό είτε για ανατολικό (φεουδαρχία ή/και αυτοκρατορία)

    ωραία τα ψηφιδωτά, η αγιογραφία και η αρχιτεκτονική. αναφέρθηκα σε βαρβαρότητα/ανθρωπιά και κυρίως σε (κυρίαρχες) πολιτειακές αντιλήψεις.

    ένας πολιτισμός που βασίζεται εξολοκλήρου στο ιερό, στο υπερβατικό, είναι θεοκρατικός επειδή τα «πάντα όλα», λ.χ. η πολιτική, τακτοποιούνται σύμφωνα με ιερούς κανόνες. η ρωμανία δεν ήταν θεοκρατική (σε αντίθεση με το ισλάμ και όλην την έως τώρα κοσμοθέαση των αράβων) επειδή δεν υπήρξε ένα κράτος εκ του μηδενός ώστε να υιοθετήσει θεοκρατικές δομές, αλλά ένα «κοσμικό» κράτος, λ.χ. με διαχωρισμό θρησκευτικής-κοσμικής εξουσίας.
    όλα αυτά για την ρωμανία δεν συνεπάγονται ότι ένας πολιτισμός βασισμένος στην κοινότητα του ιερού δεν είναι θεοκρατικός όταν συνιστά και πολιτική κοινότητα

  48. Φιλαλήθη μου,
    ειδικά στον ‘οίκο’ του Κάππα δε θα ήθελα να επεκταθώ σε ζητήματα θεολογικά αν και του έχω πει παλιά πως μόνο ένα είναι το πρόβλημα κι αυτό θεολογικό!
    Αρκούν νύξεις περί βαρβαρότητας της Αριστεράς αν βασιστούμε στους κλασσικούς και βαριάς πνευματικής νόσου αν μέσα μας είναι θεμελιωμένο το σέβας του Ιερού….
    Αν θέλουν και μπορούν ας τα δουν αυτά τα δύο. Το 1ο βασικά γιατί το 2ο μάλλον δεν το έχουν… εκ των πραγμάτων! ΄
    Έχουν τα ‘κότσια’ να μεταφράσουν αλλά και να ακολουθήσουν τους κλασσικούς;;; Δε το βλέπω! Μακάρι όμως να έλθει μια κάποια αλλαγή, βρε παιδί μου, στο νου τους! Δεν απελπίστηκαν ακόμη;;;

    Έτσι κι αλλιώς Φιλαλήθη μου, εμείς τάχουμε πει αρκετές φορές και μάλιστα σε αρκετά υψηλούς τόνους [συγγνώμη κιόλας για το σέρτικο και ώρες ώρες εριστικό του χαρακτήρα μου], –στον ‘οίκο σου’ είχα το νικ : 4_0 — οπότε δε χρειάζεται να πάρουμε και καμιά κίτρινη κάρτα (ήδη έχω μία ) από τον κ. Κ επειδή συνεχίζουμε, ερήμην του θέματος ;-).
    Χαίρετε.

  49. Γιάννη,

    Ισχυρίζεσαι ότι δεν αιτιολόγησα την θέση μου ότι ο (νεο)φιλελευθερισμός δεν προβάλλει κατ’ ουσίαν μία ουτοπία. Κατ’ αρχάς προσδιόρισα ήδη στο πρώτο σημείωμά μου ότι η «Δεξιά απορρίπτει την πεποίθηση ότι μπορεί να καταργηθεί η εξουσία κι η εν γένει άρνηση από την ζωή των ανθρώπων». Προσδιόρισα την ουτοπία με βάση δύο γνώμονες. Η χειραφέτηση από πάσης φύσεως εξουσίες νομίζω παραπέμπει ευθέως στον κομμουνισμό και τον αναρχισμό. Όσο για την άρνηση του κακού έδωσα κι εδώ ένα παράδειγμα. Αναφέρθηκα στον Marcuse, συγγραφέα με μεγάλη επίδραση, και σε ακαδημαϊκό επίπεδο – γεγονός που πολλαπλασιάζει την επιρροή του –, όπου σε προγραμματικό επίπεδο αξιώνει την εγκόσμια υπέρβαση ακόμη και του θανάτου. Φυσικά δεν απαντάται μόνον στην μεταπολεμική Αριστερά είναι εναργής ήδη στις απαρχές μιας θεωρίας που, σύμφωνα με την αυτοκατανόησή της, μάχεται, για να οδηγήσει το ανθρώπινο γένος από την προϊστορία στην ιστορία. Επιπλέον, η φράση μου: «αναφέρεται στη σκοπιά της όλης κοινωνικής τάξης κι όχι του κάθε ατόμου ξεχωριστά» είχε σαν στόχο τον τονισμό ότι η σύνολη κοινωνική αρμονία ή τάξη δεν παραπέμπει και στην ευτυχία του κάθε άτομου χωριστά. Άλλωστε σε ένα ιδεολογικό σύμπαν όπου προτάσσεται η έννοια της «αξίας» και της «αξιοκρατίας» προκύπτει, αλλά και συχνά διακηρύσσεται, η κατάφαση σε πάσης φύσεως ιεραρχίες (ακόμη κι όταν η ιεραρχία εξωραϊζεται ως «συνεργασία»). Όπως είπες ορθά διαφέρει το εύρος του κακού. Και πάντως τα παραπάνω διαφέρουν από την αναφορά σου στην «ανάπτυξη της κλωνοποίησης και [της] κρυογονική[σ] εντός μιας νεοφιλελεύθερης οικονομίας» ως ένδειξη μιας θεωρητικής αξίωσης υπέρβασης του εν γένει κακού και τούτο γιατί εσύ νοηματοδοτείς αυτές τις πρακτικές. Και τα δικά μου τα μάτια είναι διαφορετικό πράγμα η απώθηση του Θανάτου από την θεωρητική αξίωση της υπέρβασής του, μεταφέροντας τον παράδεισο επί γής. Αλλά υπάρχουν τα γεγονότα καθώς και οι ερμηνείες των γεγονότων. Πέρα από τα γεγονότα και τις ερμηνείες τους υπάρχει και η αυτοκατανόηση των δρώντων. Κι εσύ τοποθετείς εκτός της ανάλυσής σου ακόμη και την αυτοκατανόηση των δρώντων· και δεν εννοώ να την συμμεριστείς, απλώς να την λάβεις υπόψη ως γεγονός. Έπειτα, η ουτοπία δεν πρέπει να συγχέεται με τους απραγματοποίητους εν γένει σκοπούς ούτε με την απλή πεποίθηση σε ένα καλύτερο πολιτικοκοινωνικό σύστημα ούτε φυσικά με τις ψευδαισθήσεις. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο δεν θα μιλούσαμε για πολιτικό φαινόμενο με την ειδοποιό έννοια του όρου αλλά για ανθρωπολογική σταθερά. Έτσι όμως θα βλέπαμε σε κάθε εποχή ουτοπικές θεωρήσεις καθώς και τον κάθε άνθρωπο ως φορέα ουτοπικών θεωρήσεων. Η ουτοπία, ως ιδεολογικοπολιτικό διαδοθέν φαινόμενο, ανήκει στην νεωτερικότητα.

    Μολονότι στην περίπτωση ειδικά του νεοφιλελευθερισμού θα μπορούσε να βρεί κανείς ουτοπικές τάσεις (π.χ. Fukuyama) στην περίπτωση της εθνικιστικής Δεξιάς η σύγχυση, που προανέφερα, μεταξύ απραγματοποίητων σκοπών και ουτοπίας παρουσιάζεται σε όλο της το μεγαλείο. Πέρα από το περιεχόμενο αυτών των ίδιων των επιχειρημάτων σου ολόκληρη η «σημειολογία» της γραφής σου παραπέμπει στην σύγχυση αυτή («Ανέφικτη, ναι. Εξωπραγματική, καθαρή τρέλα (ως πιθανότητα»). Καταρχάς κάθε ορισμός έγκειται στην προσπάθεια να αναδειχθούν μέσα από την αφαίρεση τα διακριτικά εκείνα γνωρίσματα που απαρτίζουν μία έννοια. Έτσι η εθνική ιδεολογία, ήτοι ο εθνικισμός, έχει σαν σκοπό την πολιτική αυτονομία του έθνους [Παντελής Λέκκας, Η εθνικιστική ιδεολογία, Αθήνα 1996 (2η έκδοση)] σελ. 97-98 κ.εξ.). Ο ορισμός που έδωσα λοιπόν για τον εθνικισμό όχι μόνον δεν είναι δικός μου αλλά αποτελεί έναν καθόλα νόμιμο επιστημολογικό ορισμό. Η παρατήρησή σου ότι «εθνικιστές αυτοαποκαλούνται», στην εποχή μας, «οι δεξιοί σωβινιστές» έχει δύο προβλήματα. Πρώτον δεν μας λέγει τίποτε για την αναλυτική αξία της γλώσσας τους και, δεύτερον, δεν μπορεί, πολύ περισσότερο, η αυτοκατανόησή τους να εμφανίζεται ως γνώμονας για την θεώρηση της όλης ιστορίας (είναι αντικείμενο προς πραγμάτευση και όχι όργανο πραγμάτευσης). Μία πρόταση ερμηνείας: τούτο συμβαίνει ματαπολιτευτικά γιατί πρώτον η έννοια του έθνους σταδιακά εγκαταλείφθηκε ως θέμα προς πραγμάτευση στο δημόσιο διάλογο· διατηρήθηκε η εθνικιστική ιδεολογία ως στόχος της κριτικής των διανοουμένων με αποτέλεσμα να «παραδόθει» σε μία μερίδα ριζοσπαστών αντικοινοβουλευτικών να διαχειρίζονται αποκλειστικά την έννοια του Έθνους. Μετά από τα παραπάνω, και υπό την προοπτική τους, θα συμφωνήσω ότι το κρίσιμο εν τέλει είναι να μιλούμε με ποιον εθνικισμό έχουμε να κάνουμε κάθε φορά.

    Έπειτα με τα όσα αναφέρεις για την μικρασιατική εκστρατεία επιδιώκεις να αναιρέσεις την άποψή μου για μία ρεαλιστική Δεξιά. Όμως πρώτον εγώ χρησιμοποίησα το παράδειγμα της μικρασιατικής εκστρατείας με στόχο να τονίσω ότι η Δεξιά χρησιμοποιούσε ρεαλιστικούς όρους για να νομιμοποιήσει πολιτικά την θέση της και όχι ουτοπικούς και συνάμα ως ένδειξη ρεαλισμού. Πέρα από το ότι διαφωνώ με την ερμηνεία που δίνεις καθώς από τις παρατηρήσεις σου εκλείπει και ο Διχασμός αλλά και η υφή των προβλημάτων στα οποία δίνει κάθε φορά απάντηση ένα πολιτικό υποκείμενο (το όποιο). Θα δεχθώ τις σημειώσεις σου για την συζήτηση αλλά και, κυρίως, να μην χαθεί το θέμα μας. Με την άποψη που θέλει την Δεξιά να μην χρησιμοποίησε ουτοπικούς όρους συμφωνείς κι εσύ αν κρίνω από τα λεγόμενά σου: λές ότι ενήργησε επί τη βάσει της απουσίας «οποιουδήποτε ορθολογικού σχεδιασμού», αλλά και από «λόγους μικροκομματικού εντυπωσιασμού», στην «έλλειψη στρατιωτικής πειθαρχίας». Αφού φυσικά δεν θεωρείς όλα αυτά τύφλωση από τις ουτοπικές παρωπίδες αλλά δείγμα έλλειψης πολιτικού ρεαλισμού ξεχνάς ότι και να ισχύουν παραβιάζεις πόρτες ανοιχτές διότι όπως είχα επισημάνει σε σχόλιό μου προς τον Φιλαλήθη: «Δίχως βέβαια αυτό να σημαίνει ότι ο πολιτικός ρεαλισμός δεν μπορεί να εκπέσει σε έναν καιροσκοπισμό ή ακόμη και εθελοδουλεία. Γιατί φυσικά είναι διαφορετικό πράγμα να συναινείς στην συμβολική αξία του πολιτικού ρεαλισμού κι άλλο πράγμα να τον εφαρμόζεις». Επιπλέον, για να έλθω στο θέμα, το υπόμνημα που έστειλε στον Βενιζέλο ο Δραγούμης στα 1919 έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από τις θέσεις που προβάλλει το 1910. Η μετατόπιση θέσεων δεν συνιστά έλλειψη πολιτικού ρεαλισμού. Έπειτα αναφερόμενος στις κοινότητες του Δραγούμη εννοούσα ότι έχεις έναν κατά τεκμήριο εθνικιστή, διαπρεπή εκπρόσωπο της αντιβενιζελικής συμμαχίας ο οποίος φθάνει στο σημείο να σχετικεύει ακόμη και τη σημασία του κράτους (το οποίο ελλαδικό κράτος δεν το είχε και σε ιδιαίτερη υπόληψη). Ακόμη και για τον Μεταξά δεν αναφέρεσαι στους λόγους που προτάσσει ο ίδιος σε σχέση με αντιρρήσεις του στην μικρασιατική εκστρατεία αλλά προχωρείς στην αποτίμησή της οπτικής του επί τη βάσει «του αντιβενιζελισμού, του φιλογερμανισμού και των προσωπικών φιλοδοξιών του». Τουλάχιστον αυτές, τις ίδιες του τις θέσεις, τις αποτιμάς καθόλου; Και τούτο γιατί εδώ η ιδεολογία έχει να κάνει με την κουβέντα μας το περισσότερο. Αντιθέτως, από επιμέρους πρακτικές (που εσύ εντοπίζεις) προβαίνεις σε γενικές κρίσεις πάνω σε ιδεολογικά και πολιτικά φαινόμενα εν γένει – στον βαθμό που μιλούμε για τη Δεξιά.

    Εν κατακλείδι εμμένεις στην μεγάλη ιδέα, ως την ιδιαίτερη ουτοπία της εθνικιστικής Δεξιάς η οποία δεν ήταν παρά η πολιτική μορφοποίηση ενός αιτήματος που προϋπήρχε κι αυτού του ελλαδικού κράτους υπό τη μορφή της χριστιανικής αυτοκρατορίας. Επιπλέον, δεχόμενος προσώρας τα όσα αναφέρεις, δεν έχω που να εντάξω αναλυτικά και το απτό γεγονός ότι οι φιλελεύθεροι ενστερνίζονταν την μεγάλη ιδέα. Εκτός κι αν θεωρείς και τους τελευταίους «εθνικιστική Δεξιά».

    Όσο για τον «Στόχο», πόσα φύλλα πουλάει; Από πού τεκμαίρεται η επίδραση των ιδεών του σε τόσο ευρείς κύκλους όπως εσύ ισχυρίζεσαι; Και μάλιστα λές: «η πιο συνήθης και μετρημένη σωβινιστική δεξιά άποψη είναι απλώς η κατάληψη της δυτικής Τουρκίας, και όσο πιο πολύ πολιτικά πάμε προς το Κέντρο/την Κεντροδεξιά, η ρητορεία περιορίζεται στους μετανάστες κοκ». Πρώτον βάζεις ένα ετερογενές κριτήριο: την μετανάστευση. Δεύτερον, ακόμη και το επίσημο νομικό πλαίσιο αναφέρεται σε έλεγχο της μετανάστευσης κ.ο.κ. Εικάζω ότι δεν τοποθετείς και το ΠαΣοΚ στην Δεξιά. Πέραν αυτού από πού τεκμαίρονται οι πρώτες διαπιστώσεις σου; Δηλαδή, κι ενώ χρησιμοποιείς μία εφημερίδα των 500 ή 1000 φύλλων για να τεκμηριώσεις την πρώτη σου αντίληψη, στις επόμενες δεν αναφέρεσαι κάπου ώστε να κατανοήσω που αναφέρεσαι. Και ποια είναι η «συνήθης και μετρημένη σωβινιστική Δεξιά»; Εδώ νομίζω ότι υπάρχει πρόβλημα γιατί πλέον εικάζω ότι ως Δεξιούς θεωρείς τους πάλαι πότε ψηφοφόρους της «Εθνικής Παράταξης» (αν εντάσσονται κι αυτοί στο παραπάνω σχήμα). Όμως δεν είναι δυνατόν να παραθεωρείς ότι το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων της ΝΔ. είναι Δεξιοί. Μάλιστα, και στο βαθμό, που η συζήτησή μας εντάσσεται σε μία διαχρονία, όσο είναι εφικτό βέβαια, σε παραπέμπω σε πίνακα σε σχόλιό μου στην προηγούμενη ανάρτηση του Herr K.

    Τώρα σε επόμενες παρατηρήσεις σου. Ο δόλος φυσικά εμπεριέχει και το στοιχείο της ψυχρής πρόθεσης, ο δόλος δεν είναι μία πράξη πάθους, κατ’ ανάγκην. Επίσης είναι άλλο πράγμα να βλάπτεται το Έθνος από λανθασμένες ιεραρχήσεις ή εφαρμογές πολιτικών κι άλλο να μιλάμε για «προδοσία». Δηλαδή να επιδιώκεις συνειδητά να βλάψεις το Έθνος. Μάλιστα σε ιδεολογικό πλαίσιο προϋποθέτει την άρνηση του Έθνους. Συμφωνώ ως προς τις ιεραρχήσεις των αντιπαλοτήτων της Δεξιάς. Και να δεχθώ τα όσα λές πάλι δεν τεκμαίρεται προδοσία. Ενώ χρησιμοποιείς τον «Στόχο» ως κατεξοχήν δείγμα της Δεξιάς σήμερα, λές ότι ο Γρίβας δεν ήταν καθεστωτική Δεξιά. Σύμφωνοι. Πάντως είχε πολύ μεγαλύτερη επίδραση και στην εποχή του από τον Στόχο για παράδειγμα. Και ναι η Δεξιά δεσμευόταν πολύ περισσότερο από το γεγονός ότι κυβερνούσε από την (εξ ορισμού) ανέξοδη ρητορεία της Αριστεράς που δεν καλούνταν να λάβει την οποιαδήποτε πρακτική πολιτική απόφαση. Δεν μπορώ να μπώ σε όλα όσα επιμέρους λές. Και γιατί φεύγουμε από το θέμα μας αλλά κι ενέχουν αντιφάσεις. Δηλαδή, για σένα πάντα, κάποιος μπορεί να είναι «αφελής» πιστεύοντας ότι δεν θα γίνει εισβολή και συγχρόνως προδότης, όπως λές για τον Ιωαννίδη. Έπειτα αναφέρεις διαδοχικά πράγματα ασύνδετα μεταξύ τους. Το σχέδιο Μάρσαλ δόθηκε για την ανασυγκρότηση και βάστηξε για μία τριετία. Αλλά εσύ θα ήθελες ένα κράτος που δεν διέθετε αστική τάξη, ακριβέστερα ήταν υποτυπώδης και κυρίως εκτός Ελλάδας, και μετά από έναν δεκαετή πόλεμο να φτιάξει αστική τάξη και μάλιστα πρωτοπόρα, ώστε να σηκώσει όλη τη Χώρα προς τα μπρός, εν είδει πρωτοπορίας. Η ερήμωση της υπαίθρου δεν συντελέστηκε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, αλλά και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου. Η μετανάστευση, εσωτερική κι εξωτερική, συνεχίστηκε για πολλά χρόνια ακόμη. Πάλι δεν αναφέρεις προβλήματα αλλά όψεις ορισμένων πρακτικών και μάλιστα λειψών. Το σχέδια για την μεταπολεμική Ελλάδα είχαν συνοψιστεί σε τρία εγχειρήματα: του Βαρβαρέσου, του Ζολώτα (τον οποίο ακολουθούσε η συντριπτική πλειοψηφία των οικονομολόγων της εποχής) και του Μπάτση. Ο τελευταίος εξέφραζε την άποψη περί εκβιομηχάνισης. Ενεργά ήσαν τα δύο πρώτα. Όπως σου είπα και για μένα θα έπρεπε να προκριθεί η επιλογή Βαρβαρέσου αλά εδώ πρυτάνευσε η λογική να ξεφύγει η Χώρα από τη γενικευμένη φτώχεια και συνάμα να ενταχθεί στις διαδικασίες του διεθνούς καπιταλισμού. Τη Δεξιά δεν τη βόλευε η ερήμωση της υπαίθρου απλώς αυτό έφερνε αποτελέσματα γρηγορότερα και πιο εύκολα ως προς τον παραπάνω στόχο που ανέφερα. Το αντίθετο θα απαιτούσε εργώδη προσπάθεια και παράταση της φτώχειας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Μάλιστα, εκ των υστέρων βλέποντας, πολιτικά θα βόλευε τη Δεξιά η εκδοχή Βαρβαρέσου, κατά την εκτίμησή μου πάντα – αλλά δεν συνεχίζω.

    Στα υπόλοιπα που αναφέρεις θα απαντήσω αφοριστικά γιατί θα χρειαζόταν να πλατειάσω πάρα πολύ και δεν έχω τη δυνατότητα.

    Στο ηθικό επίπεδο: Διαφωνώ φυσικά με την αντίληψη ότι το μεταπολεμικό καθεστώς είναι έργο της Δεξιάς. Εσκεμμένα παραθεωρείς την ύπαρξη του Κέντρου. Επίσης δεν κάνεις κανένα διαφορισμό στη Δεξιά ονομάζοντας την συλλήβδην «ακροδεξιά». Η ίδια έλλειψη διαφορισμού διατρέχει το κείμενο σου από πάνω έως κάτω. Μάλιστα φτάνεις στο σημείο να αποδίδεις της συμμαχία Δεξιάς και Κέντρου σε «αφέλεια» (κρίση που διατύπωσες και για τον Ιωαννίδη). Τώρα «αφέλεια» στην αισθητική έχω υπόψη μου όχι στην πολιτική. Το αντίθετο μάλιστα το Κέντρο συναίνεσε στο πολιτειακό, ήταν υπέρ της «ελληνοχριστιανικής ιδεολογίας» του Συντάγματος του 1952. Βέβαια υιοθετείς τα σχήματα που αξίωναν την δαιμονοποίηση της Δεξιάς μετά το 1974 – και τα κατάφεραν. Το ότι για την περίοδο 1952-1963 κυβέρνησε η κοινοβουλευτική Δεξιά ολωσδιόλου δεν σημαίνει ότι ήταν και το μόνο πολιτικό υποκείμενο. Ό, τι ερμηνεύεις ως «υποκρισία» δεν είναι παρά η αδυναμία ενός πολιτικού συστήματος με πολλαπλά κέντρα ισχύος (Στρατός-Στέμμα-Κοινοβούλιο) – και μετά από έναν εμφύλιο να αποκτήσει – σταθερότητα. Το ότι δεν κατόρθωσε το Κέντρο να κυβερνήσει όσο η Δεξιά οφείλεται στην ενδοαστική διαπάλη του 1961-1967 και στην δικτατορία που αντίθετα με τα λεγόμενά σου λειτούργησε ως ενδοδεξιός «εμφύλιος». Τώρα αν ως «υποκρισία» εννοείς την φθορά των κυρίαρχων εννοιών μέσα από την πολιτική τους χρήση, θα συμφωνήσω ως ένα βαθμό. Γιατί και πάλι αυτό είναι χαρακτηριστικό κάθε κυρίαρχης έννοιας , δηλαδή η φθορά. Από την άλλη πλευρά, η φαυλότητα της δεκαετίας του 1980 (την οποία ανάγεις ευθύγραμμα στο παρελθόν), στο πλαίσιο ενός ομαλότατου πολιτικού συστήματος, οφειλόταν στην συνειδητή κάρπωση του κράτους από το ΠΑΣΟΚ, στις λειτουργίες του υποτιθέμενου «εκδημοκρατισμού» (βλ. Μαυρογορδάτο, Μεταξύ Πιτυοκάμπτη και Προκρούστη) και στη διάχυση της διαφθοράς σε ολοένα και μεγαλύτερες ομάδες που συνωθούνταν γύρω από τον κρατικό μηχανισμό αλλά και ευρύτατα τμήματα του λαού (τα ψίχουλα από το τραπέζι – που στο σύνολό τους δεν ήσαν και λίγα). Και υπό συνθήκες απρόσκοπτης ροής ευρωπαϊκού χρήματος επί δεκαετίες και όχι για μια τριετία (σχέδιο Μάρσαλ).
    Αν τώρα κρίνεις τη Δεξιά από τις προφητείες των Ε και άλλα παραπροϊόντα… Πρώτον, δεν ξέρω τι ψηφίζουν αυτοί οι άνθρωποι, δεύτερον, τον Χαρδαβέλλα δεν τον είχα για δεξιό, και τρίτον και πάλι η ίδια έλλειψη διαφορισμού στην Δεξιά. Από την άλλη φαντάσου να μιλήσει κανείς αδιαφόριστα για την Αριστερά: δηλαδή να τσουβαλιάσει όλους μαζί το ΚΚΕ, τον ΣΥΡΙΖΑ, την Δημοκρατική Αριστερά, του Αναρχικούς (ατομικιστές και αναρχοσυνδικαλιστές) μερίδες του ΠαΣοΚ, την 17Νοέμβρη, το ΚΚΕ – ΜΛ, το ΟΑΚΚΕ. Είναι εφικτό στο βαθμό που θα βρεί μία έννοια ή ταξινομήσει εννοιολογικά μία πρακτική που συντρέχει όλα αυτά. Τώρα πως από τους Ε, οδηγείται κανείς σε κεντρικό χαρακτηριστικό της Δεξιάς. Παραμένει ακατανόητο.

    Στο οικονομικό επίπεδο. Εδώ δεν βλέπω να αναφέρεσαι σε κλασικές αναφορές περί εργατικότητας κ.λ.π.. Προφανώς επειδή επιφυλάσσεις την έννοια της υποκρισίας για τέτοιου είδους ονομαστικές αναφορές. Παρόλα αυτά αποδίδεις στην Δεξιά ακόμη και συμπεριφορές που καταφανώς γιγαντώθηκαν από την ιδεολογική και πρακτική ηγεμονία άλλων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: ο Πέτρος Κωστόπουλος. Ο οποίος πουλάει πολλά φύλλα, όχι σαν τον «στόχο», και επηρέασε αδιακρίτως δεξιούς, πασόκους ακόμη και αριστερούς φυσικά. Πάντως η ίδια η πολιτική του μήτρα είναι άλλη κι όχι η Δεξιά. Όταν το κλίκ και ο Κωστόπουλος κυριαρχούσε από κοινού με τα ΝΕΑ, την Ελευθεροτυπία κ.λ.π. η δεξιά Βλάχου πουλούσε την εφημερίδα της. Σημειολογικά το λέω. Η πολιτική έκφραση της «επαράτου» ξεριζώθηκε μέχρι ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80. Τώρα πώς είναι δυνατόν παράλληλα η πολιτική και ιδεολογική κατάρρευση της Δεξιάς να συνοδεύεται με την ολοένα και ευρύτερη επιρροή ιδεολογημάτων σαν αυτά που στηλιτεύεις είναι απορίας άξιον.

    Ο φθηνός καραμανλικός φιλεργατισμός με την έννοια που περιγράφεις εδώ ισχύει εν μέρει. Εδώ θα συμφωνήσω. Αλλά τούτος δεν οφείλεται τόσο στην έκφρασή του σε ηγετικό επίπεδο [που ήδη με την άνοδο Μητσοτάκη (1984-1993) σχετικεύεται ή και αναιρείται] όσο στην αίσθηση (ψευδής ή αληθής) αδιάφορο των μικραστικών μερίδων που στηρίζουν Δεξιά και επειδή η ολιγαρχική δομή της ΝΔ δεν επιτρέπει τη ζύμωση των ψηφοφόρων της με ιδέες. Πράγμα που αν συνδυαστεί με την ανυπαρξία σοβαρών ΜΜΕ που θα έκαναν αυτή τη δουλειά έχει οδηγήσει τους δεξιούς σε φίμωση και για τούτο εξηλιθίωση (και εδώ δεν εννοώ τον στόχο, ούτε τους «Ε»).

    Φυσικά αν θέλουμε να δούμε συνολικά το ζήτημα σε επίπεδο κοινωνικής ιδεολογίας. Η συμμαχία πατριαρχίας και αστών (και καταχρηστικά μιλώντας) πολιτικών ήταν το έδαφος από όπου τροφοδοτούνταν όλες οι παρατάξεις μεταπολεμικά. Ενδεικτικός εδώ ας είναι και ο λόγος του Άρη Βελουχειώτη στη Λαμία. Στο τελευταίο, γίνονται αντικείμενο υπεράσπισης το τρίπτυχο «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια». Ως τακτικισμός εκ μέρους του Βελουχειώτη και τούτο γιατί ο κόσμος του ΕΛΑΣ φυσικά αρδεύει νοηματοδοτήσεις από τις ίδιες πηγές που αρδεύουν και οι αντίπαλοι. Το έδαφος της κοινωνικής αλλαγής υπήρξε ο ραγδαίος εξαστισμός του 1960-1975 που διαμόρφωσε τα αντίστοιχα ήθη και νέα συλλογικά υποκείμενα μικροαστών (εδώ βλ. την εξαιρετική διατριβή του Βασίλη Καραποστόλη, Η καταναλωτική συμπεριφορά στην ελληνική κοινωνία, Αθήνα 1984). Αυτοί από κοινού με τους επαρχιώτες, κυρίως, φοιτητές ήσαν και το συλλογικό υποκείμενο που κατέστη ευεπίφορο στις ιδέες του ΠαΣοΚ πρωτίστως και δευτερευόντως της Αριστεράς. Αν τα παραπάνω δίνουν το στίγμα των κοινωνικών αναδιατάξεων διαμορφώνεται και η αντίστοιχη ψυχική ύλη· η μνησικακία (κι εδώ βλ. Δεμερτζής – Λίποβατς, Φθόνος και Μνησικακία, Αθήνα 2007, σελ. 205 κ. εξ. όπου και εστιασμός στις δεκαετίες του 70 και 80). Με την πάροδο του χρόνου, κι αφού το ΠαΣοΚ, ήδη από την πρώτη του τετραετία, έχει διαμορφώσει τις συνθήκες της ιδεολογικής και έμπρακτης κυριαρχίας του η ανανεωτική Αριστερά διαδραματίζει τον ρόλο της ιδεολογικής πρωτοπορίας του νέου καθεστώτος. Με τις μετεξελίξεις και του καθεστώτος αλλά και της ανανεωτικής Αριστεράς. Θεατές στο επίπεδο της κουλτούρας η Δεξιά και το ΚΚΕ. Η μεν Δεξιά ακολουθεί ασθμαίνοντας τα πασοκικά οργανωτικά πρότυπα ήδη από τη δεκαετία του 1980 για να προσχωρήσει και στο ιδεολογικό σύμπαν του νέου καθεστώτος από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 κι έπειτα. Δηλαδή από ένα μίγμα πραγματισμού, από τη σκοπιά του Έθνους όμως, και φιλελευθερισμού (δεν έχεις παρά να διαβάσεις την ιδρυτική διακήρυξη της Ν.Δ.) περνά σε μία πλήρη προσχώρηση στις λογικές των αντιπάλων της. Τούτο μπορώ να το φανταστώ ως «χυδαίο υλισμό», όχι βέβαια «πολύ χειρότερο του Αριστερού» (όπως λές), μάλλον ταυτόσημο με αυτόν. Το ΚΚΕ κι αυτό, όπως και η Δεξιά, έχει πρότυπα «ξεπερασμένα» (κατά την προτροπή του Φαράκου: «πρώτοι στα μαθήματα, πρώτοι στον αγώνα», καθώς και έντονα «πουριτανικά» στοιχεία) και φυσικά αντιδρά με την ιδεολογική περιχαράκωση.
    Ως προς την πνευματικότητα. Κατ’ αρχήν δεν αρνείσαι το κριτήριο που θέτω. Απλώς διαχέεις αυτού του είδους τα κριτήρια σε όλα τα πολιτικά μορφώματα. Μπορεί να το κάνεις για χάρη της συζήτησης – και σε ευχαριστώ γι’ αυτό. Όπως κι αν έχει, θεωρώ άστοχη τη διασύνδεση («συνεπαγωγή», μάλιστα την χαρακτηρίζεις) μεταξύ αντιχριστιανικών συμπεριφορών και αθεΐας. Νομίζω ότι είναι πολύ περιπλοκότερο το θέμα.

    Η αναφορά μου στον Marcuse έχει την λογική ότι σε αυτόν παρουσιάζεται μία αναγωγή στο απόλυτο θεωρήσεων σαν αυτές που αναφέρεις (του Επίκουρου βέβαια κι όχι του Nietzsche). Αντιθέτως, όπως προείπα, είναι άλλο πράγμα η απώθηση του θανάτου στις σύγχρονες κοινωνίες. Ως προς τη διασύνδεση της πίστης με ποικίλες πολιτικές στάσεις δεν αναφερόμουν στην ποικιλία που απαντάται στην κοινωνία και τις συναναστροφές μας. Επίσης είχα σημειώσει ότι «Ως προς το ζήτημα του Θεού δεν πρέπει να ιδωθεί μονοδιάστατα. Δεν εννοώ μόνον τους θεολογούντες αλλά και άθεους αρκεί να έχουν αναμετρηθεί με το πρόβλημα. Ο Camus και ο Κονδύλης για παράδειγμα το έχουν πράξει. Η σκέψη τους εμπεριέχει μία στάση απέναντι στην μεταφυσική. Για τούτο άλλωστε δεν έχουν και τίποτε από τον μαχητικό αθεϊσμό των πάσης φύσεως «Ροβεσπιέρων». Μαχητικός αθεϊσμός μπορεί να ιδωθεί βέβαια στους κύκλους των γερμανών εθνικοσοσιαλιστών (τους οποίους δεν συγκαταλέγω στην Δεξιά) αλλά και σε μερίδα φιλελεύθερων (οι οποίο κάλλιστα εντάσσονται, και το πράττουν άλλωστε) σε Δεξιά σχήματα. Όμως δεν δίνουν τον τόνο στη σύνολη παράταξη.

    Φυσικά με τη Δεξιά τάχτηκαν ή συμπορεύτηκαν, εκτός από αυτούς που αναφέρεις, ο Καραμανλής, ο Κανελλόπουλος, ο Τσάτσος, ο Θεοδωρακόπουλος, ο Ελύτης, ο Χατζιδάκις και ο Κοτζιάς. Και πολλοί άλλοι.

    Τέλος η ηθικοποίηση της πολιτικής δεν συνεπάγεται την πολιτικοποίηση της ηθικής ούτε λογικά, ούτε ιστορικά. Περισσότερο λογοπαίγνιο είναι. Γιατί είναι διαφορετική η αξίωση για ενότητα βίου και πράξης που προέρχεται, καταγωγικά, από μία παραδοσιακή κοινωνία κι άλλη η πολιτικοποίηση των πάντων στο πλαίσιο της μαζικοδημοκρατικής. Μάλιστα, στη Δύση η πολιτικοποίηση των πάντων δεν ήλθε σχεδόν αμέσως μετά την κατάρρευση των παραδοσιακών σχημάτων – όπως στην Ελλάδα – αλλά με την αποδόμηση του αστικού μοντέλου ζωής που διαχώριζε αυστηρά σε δημόσιο και ιδιωτικό. Εκτός αυτών υπάρχει και το ζήτημα της «πολιτικής αρετής» που δεν έχει να κάνει ούτε με το ένα, ούτε με το άλλο.

  50. το ‘ξανά’ στ ρήμα λίγο μας προβλημάτισε… λίγο περισσότερο από το ουσιαστικό δηλαδή: ‘πολιτ-ισμός’… για το ίδιο το ρήμα δεν θα μιλήσω πολλά: αμφισημο το φτιάχνω… μόνον με την έκφραση θα συμφωνήσω: ‘παίζει’ – διαστροφή του επαγγέλματος…

    ΥΓ. αν και το παίζω όταν κάμει παρέα με το φτιάνω παράγει μία ενδιαφέρουσα συνάντηση…

    την καλημέρα μου

  51. Eγώ πάλι αλλού είδα το φως να καίει και μπήκα:

    [….Στο πολιτικό επίπεδο, ασφαλώς και η εμπιστοσύνη στον Βασιλιά είναι απολιτική. Όχι ως εμπιστοσύνη ειδικά στον Βασιλιά (η οποία είναι περισσότερο απολιτική από την άβουλη εμπιστοσύνη σε μια εκλεγμένη κυβέρνηση) αλλά συγκριτικά με την συμμετοχή στην πολιτική. Όπως και αν το πάρει κανείς, είναι απολιτική στάση η αποχή από διαδηλώσεις με βάση τη λογική «αφού υπάρχει εκλεγμένη κυβέρνηση»…

    …Είναι προφανές ότι υπάρχουν νόμοι και κυβερνήσεις. Το θέμα είναι ότι οι νόμοι (λ.χ. για το 8ωρο) δεν κατέβηκαν από τον ουρανό ούτε ψηφίστηκαν χωρίς την πίεση της εξωθεσμικής δράσης. Κάποτε και η διαδήλωση ήταν παράνομη. Κάποτε και οι εκλογές ήταν θεσμικά αδιανόητες…

    …Θα έλεγα ότι η Δεξιά δεν έχει κάποια βαθύτερη πνευματικότητα. «Ρομαντικοποιεί» τα πάντα ως νοσταλγία, τα καθιστά κατά κάποιο τρόπο είδωλα της καλής παιδικής μας ηλικίας – ακριβώς επειδή πρέπει να τα καταστήσει νοητά, αν δεν θέλει να παραμείνει βουβή στον πνευματικό χώρο…

    …η αντιαριστερή κριτική, όπως φάνηκε και εδώ, έγκειται σε δυο στάδια.
    το πρώτο είναι η καταγγελία της αριστεράς ως υλιστικής – σε εξυπονοούμενη, άρρητη όμως, αντίθεση με την πνευματική ή πνευματικότερη δεξιά. είναι η γνωστή καπηλεία του πνεύματος, του πολιτισμού κλπ…»

    https://herrkstories.wordpress.com/2010/10/09/erimos/#comment-4644

    Στην εδώ συνοπτική ‘επικαιροποίηση’ μιας χρόνιας «ασθένειας».
    https://herrkstories.wordpress.com/2010/10/09/erimos/#comment-4631

    Στο ότι η θεραπεία που επιχειρεί το φραγγέλιο, η μάχαιρα, του Κ.Β. μπροστά στην εργαλειακή πρόσληψη του «ιερού», βρίσκει τη δυναμική της ισορροπία, στη φράση:

    «Τέλος η ηθικοποίηση της πολιτικής δεν συνεπάγεται την πολιτικοποίηση της ηθικής ούτε λογικά, ούτε ιστορικά».

    https://herrkstories.wordpress.com/2010/10/09/erimos/#comment-4644%5D

    Αλλά και σε ένα ωφέλιμο εξωτερικό ‘επιχειρηματικό’ δάνειο:

    http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/kwstas_barnalhs_poems.htm

  52. ( διακόπτω την τριήμερη ανάγνωση των σχολίων – διακεκομμένη καθότι σχεδον στερημενος ιντερνετ – για να χαιρετίσω τον Aufheber και τη χρήσιμη εμμονη του στους ορισμούς. «Παίζει» και κάποια ορολογική ασυνεννοησία παραπάνω, διότι λέμε πχ «αριστερά» και εννοούμε διαδοχικά ή συγχρόνως «αριστεροί», «ηγεσία αριστερών κομμάτων», «μαρξιστές φιλόσοφοι», «αριστερή ιδεολογία [με την κακή έννοια]», «αριστερό ήθος [με την καλή]» )

  53. Λεωνίδα,

    Δεν καταλαβαίνω για ποιο λόγο απόπειρες όπως της κλωνοποίησης συνιστούν απλώς απώθηση του Θανάτου χωρίς κάποιο ιδεολογικό υπόβαθρο σε αντίθεση με τις θεωρητικές διακηρύξεις υπέρβασής του (από την Αριστερά).
    Επιπλέον κάνεις λόγο για εξουσία και την «άρνηση» στη ζωή των ανθρώπων, ωσάν αυτά να ήταν το «μόνο» «κακό» του οποίου την κατάργηση μπορεί κανείς να αξιώσει. Έτσι, προϋποθέτεις την αποδοχή της ταύτισης λ.χ. εξουσίας και Κακού, ώστε να δείξεις ότι μόνο η Αριστερά έχει αντίστοιχη (τέτοια) ουτοπία, την κατάργηση της εξουσίας/κράτους. Έτσι, όμως αρνείσαι ως ουτοπίες όσες πολιτικές απόψεις στοχεύουν σε ένα πλήρως νεοφιλελεύθερο κράτος. Ωστόσο δέχεσαι ότι υπάρχουν ουτοπικές απόψεις στην νεοφιλελεύθερη Δεξιά αλλά όχι στην εθνικιστική.

    Στο ζήτημα του εθνικισμού. Παραθέτεις τον ορισμό του Λέκκα, ο οποίος δείχνει το ελάχιστο απαιτούμενο για τον εθνικισμό και είναι επιστημολογικά νόμιμος αλλά μετά αποδέχεσαι ότι το κρίσιμο είναι «εν τέλει είναι να μιλούμε με ποιον εθνικισμό έχουμε να κάνουμε κάθε φορά». Αν ισχύει το δεύτερο, το πρώτο δεν μάς λέει τίποτα για την εθνικιστική Δεξιά. Πιστεύεις ότι η αυτοκατανόηση των δεξιών εθνικιστών δεν μπορεί «να εμφανίζεται ως γνώμονας για την θεώρηση της όλης ιστορίας (είναι αντικείμενο προς πραγμάτευση και όχι όργανο πραγμάτευσης)». Ποιος είπε ότι την καθιστώ γνώμονα θεώρησης της όλης ιστορίας; Απλώς δεν μπορώ να δεχτώ ότι εθνικιστές είναι ορθό να αποκαλούνται μόνο όσοι συμφωνούν με συγκεκριμένους ορισμούς και όχι όλοι όσοι αυτοαποκαλούνται εθνικιστές ακόμη κι αν μεταξύ τους διαφωνούν. Εφόσον εθνικιστές αυτοαποκαλούνται και όσοι οραματίζονται την κατάληψη της Τουρκίας, δεν έχω κανένα λόγο να τους το αρνηθώ. Το αν, από τη δική μου σκοπιά (και όχι την δική τους) κρίνω καθαρή τρέλα και εξωπραγματική τέτοια ουτοπία, δεν σημαίνει ότι νομίζω πως κι οι ίδιοι πιστεύουν το ίδιο για την ουτοπία τους.

    Εσύ προτιμάς αντί των «δεξιών σωβινιστών» τον όρο «ριζοσπάστες αντικοινοβουλευτικοί». Αν δεν κάνω λάθος στο παραπάνω, πιστεύω ότι ο αντικοινοβουλευτισμός δεν επαρκεί για τον ορισμό των Δεξιών εθνικιστών.

    Η έλλειψη πολιτικού ρεαλισμού δεν συνεπάγεται και την απουσία ουτοπίας. Δεν εννοούσα, όπως νομίζεις, ότι η Δεξιά του 1918-1922 δεν χρησιμοποίησε ουτοπικούς όρους. Εμμένω, φυσικά, στη θέση ότι δεν είχε κανένα ρεαλισμό ούτε στα μέσα ούτε στον στόχο (το δυνητικά εφικτό κατοχύρωσης της συνθήκης των Σεβρών), αλλά είναι αδιαμφισβήτητο ότι πριν και μετά τις εκλογές του 1920 ο Κωνσταντίνος παρουσιαζόταν ως ο Κωνσταντίνος ΙΒ’, η ουτοπία της επανασύστασης του Βυζαντίου επανήλθε, χωρίς τον Βενιζέλο κοκ. Η ουτοπία υπήρχε, χρησιμοποιούμενη μικροκομματικά και ανορθολογικά, ακριβώς αντίθετα από τον τρόπο με τον οποίο την χρησιμοποιούσε η αντίπαλη παράταξη.

    Στο θέμα του Δραγούμη και τις εναντίωσής του στην εθνοκρατική Μ. Ιδέα, ο ίδιος σε επιστολή ήδη στα 1915, στην οποία αναφέρεται σε σύσκεψη με Βενιζέλο, Κων/νο κ.ά. ήδη στα 1912, γράφει μεταξύ άλλων «να περισφίξουμε την Πόλη με ελληνικά κράτη γύρω γύρω και με ελεύθερο κράτος στην Πόλη την ίδια και μια μέρα να πήξουν αυτά τα ελληνικά κράτη το μεγάλο ελληνικό κράτος με την Πόλη…Δεν θα πάμε από τη Θράκη στην Πόλη, θα πάμε από τη Μικρασία», εν μέσω του Διχασμού και εντελώς αντίθετα από την αντιμικρασιατική πολιτική του Μεταξά. Καθώς και στο Β’ Υπόμνημά του στα 1919 ζητά την προσάρτηση της Κύπρου και της δυτικής Μικράς Ασίας, με αυτόνομο κράτος Κων/πολης (πόσο προσεγγίζει αυτό τις απόψεις του Βενιζέλου και πόσο διαφέρει από τις απόψεις του Μεταξά είναι προφανές). Και, βέβαια, το να ιδιοποιείται η (εθνικιστική) Δεξιά τον Δραγούμη είναι παράδοση, αλλά λαθεμένη παράδοση. Ας αφήσουμε τις αιτίες, δεν είναι και δύσκολο να τις φανταστεί κανείς. Τουλάχιστον ο αντικρατισμός και ο κοινοτισμός ενός μέρους του έργου του Δραγούμη έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον κρατικισμό του φασισμού. Έπειτα είχε εκφράσει την αντιπάθειά του για το Λαϊκό Κόμμα, και μόνο ο αντιβενιζελισμός τον συνέδεε με τους Λαϊκούς-Κωνσταντινικούς, και είναι γνωστή η φιλική σχέση του με τον Κορδάτο, ο οποίος δεν ήταν ενάντιος σε αρκετές από τις ιδέες του. Όπως και ότι σε επιστολή του στα 1919 γράφει «θα έπρεπε να πολεμήση η Ελλάδα στο πλευρό των Συμμάχων». Τι απομένει από τον αντι-μεγαλοϊδεάτη και «δεξιό» Δραγούμη; Ο Κοινοτισμός και η ιδέα της βαλκανικής ομοσπονδίας – αντιβενιζελισμό και δημοτικισμό εκδήλωσαν κι οι Αριστεροί. Η βαλκανική ομοσπονδία ως ιδέα, όμως, υπήρχε και στην Αριστερά.

    Για τον Μεταξά ζητάς να λάβω υπόψη τις ίδιες του τις θέσεις. Αλλά ποιες από όλες τις θέσεις του να λάβω υπόψη; Το ότι κατέστρωνε σχέδια επίθεσης στα Στενά ενώ λίγο αργότερα, λόγω του φιλογερμανισμού του (τον οποίο, ωστόσο, θεωρείς λιγότερο σημαντικό από τις θέσεις του) άλλαζε άρδην άποψη και θεωρούσε καθετί ανέφικτο; Το ότι το ίδιο έκανε και στα 1920-21; Ασφαλώς η Μικρασιατική Καταστροφή φαίνεται να τον δικαιώνει. Αλλά δεν τον δικαιώνει στην πραγματικότητα. Γιατί πολλά παρεμβλήθηκαν μεταξύ των προβλέψεών του και της τελικής έκβασης, μεταξύ άλλων και η άρνησή του να βοηθήσει την πατρίδα του.

    Για τη σχέση Μ. Ιδέας και εθνικιστικής Δεξιάς. Συγχέεις την πρώτη με την ουτοπία της εθνικιστικής Δεξιάς. Η δεξιά εθνικιστική ουτοπία, όπως εκδηλωνόταν και στη δεκαετία του 1910 ήταν αυτή της Κόκκινης Μηλιάς. Η «βενιζελική Μ. Ιδέα», ήταν εθνικιστική αλλά ορθολογική στο σκοπό και τα μέσα για την επίτευξή της. Οι Λαϊκοί έσχιζαν τον χάρτη της Ελλάδας της Συνθήκης των Σεβρών προκειμένου μετά τις εκλογές να φαντασιωθούν την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Έπειτα, όπως συμφωνήσαμε, από εθνικιστή σε εθνικιστή υπάρχουν διαφορές. Ο εθνικιστής που προσηλώνεται σε έναν ζωντανεμένο «Μαρμαρωμένο Βασιλιά» ως ιδανικό πολιτειακό πρότυπο και σε μια μαξιμαλιστική επανάκτηση όλων όσων κέρδισαν οι Σελτζούκοι και Οθωμανοί Τούρκοι είναι εθνικιστής, αλλά δεν σημαίνει ότι ο (φιλελεύθερος- Βενιζελικός) εθνικιστής (του 1910-20) που στοχεύει σε μια αστική δημοκρατία (έστω με βασιλιά ο οποίος δεν υπερβαίνει τη δικαιοδοσία του) και σε ένα ελληνικό κράτος στην Προποντίδα και πέριξ του Αιγαίου είναι επίσης «δεξιός εθνικιστής». Και σήμερα, ο φανταστικός εθνικιστής που ζητά την πολιτική αυτονομία της Κύπρου και της Ελλάδας δεν είναι «δεξιός εθνικιστής» μόνο και μόνο επειδή υπάρχει ένας άλλος φανταστικός εθνικιστής, ας τον χαρακτηρίσουμε δεξιό, ο οποίος ζητά να γίνει η Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Ελλάδας.

    Για τον «Στόχο» και τη Δεξιά: δεν καταλαβαίνω για ποιο λόγο πιστεύεις ότι δεν κάνω διάκριση μεταξύ Δεξιάς και Ακροδεξιάς, όταν αναφέρεσαι στους ΝΔημοκράτες οι οποίοι «είναι Δεξιοί». Το ότι είναι Δεξιοί δε σημαίνει ότι είναι και εθνικιστές Δεξιοί. Ούτε ότι επιδιώκουν ή οραματίζονται οι Δεξιοί της ΝΔ την κατάληψη της δυτικής Τουρκίας ως δήθεν «πιο συνηθισμένοι εθνικιστές Δεξιοί». Γιατί βάζω την μετανάστευση ως κριτήριο; Την βάζουν και η Χρυσή Αυγή και το ΛΑΟΣ αλλά σε διαφορετική ένταση. Είναι άλλο η παρέμβαση για το μεταναστευτικό καθεαυτή και άλλο η ένταση και το περιεχόμενό της σε ΛΑΟΣ και ΠΑΣΟΚ. Τέλος: για ποιο λόγο τα ελάχιστα φύλλα των ακροδεξιών εφημερίδων να μην δείχνουν κάτι για την ίδια την εθνικιστική Δεξιά και τις απόψεις ή τους σκοπούς της; Δεν χρησιμοποιώ τον Στόχο (ή την Χρυσή Αυγή) ως παράδειγμα της Δεξιάς σήμερα, όπως θεωρείς, αλλά της εθνικιστικής Δεξιάς σήμερα.

    Για το ζήτημα της εθνοπροδοσίας. Υποστηρίζεις ότι «είναι άλλο πράγμα να βλάπτεται το Έθνος από λανθασμένες ιεραρχήσεις ή εφαρμογές πολιτικών κι άλλο να μιλάμε για «προδοσία». Δηλαδή να επιδιώκεις συνειδητά να βλάψεις το Έθνος. Μάλιστα σε ιδεολογικό πλαίσιο προϋποθέτει την άρνηση του Έθνους». Μα πώς ισχυρίζεσαι ότι απλώς υφίστανται λανθασμένες ιεραρχήσεις και όχι συνειδητή πρόθεση βλάβης του Έθνους και δη άρνηση του Έθνους, ενώ ισχυρίστηκες ότι η Δεξιά «υιοθετεί έναν καταστατικό ρεαλισμό από τη σκοπιά του εθνικού κράτους ή ακόμη από τη σκοπιά του Έθνους ή ευρύτερα, στην ελλαδική περίπτωση, του ελληνισμού», βάζει δηλαδή ως μέγιστο κριτήριο το Έθνος (γι’ αυτό μεταπολιτευτικά «η έννοια του έθνους σταδιακά εγκαταλείφθηκε ως θέμα προς πραγμάτευση στο δημόσιο διάλογο»); Όταν το Έθνος είναι το μέγιστο κριτήριο (όχι η αστική τάξη, όχι η διεθνής συμφιλίωση και ο αφοπλισμός, ας πούμε), τότε κάθε υποβιβασμός του Έθνους λ.χ. υπέρ του ΝΑΤΟ, ειδικά όταν υπάρχει προφανής εναντίωση στα εθνικά συμφέροντα, δεν είναι «λανθασμένη ιεράρχηση», είναι η απαγορευμένη ιεράρχηση η οποία ωστόσο είναι συνειδητή υποβάθμιση. Και προδοσία, εφόσον τα Σεπτεμβριανά και ο εκτουρκισμός των Πομάκων δεν ήταν ένα τυχαίο λάθος. Θα μείνω, πάντως, στο ότι δεν θεωρείς προδοσία/υποβάθμιση του κριτηρίου του Έθνους τον συνειδητό και μεθοδευμένο εκτουρκισμό των Πομάκων ούτε την ανύπαρκτη αντίδραση (κοινώς: αντίποινα) των Δεξιών κυβερνήσεων στα Σεπτεμβριανά.

    Για τον Ιωαννίδη: Δεν καταλαβαίνω γιατί συνιστά αντίφαση το να είναι κανείς διαδοχικά και όχι ταυτόχρονα (όπως νομίζω ότι υπέθεσες), ανόητος, αφελής και προδότης. Αν στις 15-7-1974 κάποιος είναι ανόητος, αυτό δεν αποκλείει να είναι μεταξύ 16-19 Ιουλίου αφελής, ούτε να είναι στις 20 Ιουλίου προδότης. Τουλάχιστον για το τελευταίο χαρακτηρισμό, νομίζω ότι όποιος βάζει το Έθνος πάνω από όλα και θεωρεί την Κύπρο ελληνικό (όχι εθνοκρατικά απαραίτητα) νησί και τους Κύπριους Έλληνες, αυτός είναι προδότης εάν δεν σπεύσει να την βοηθήσει σε περίπτωση τουρκικής εισβολής.

    Έπειτα για τα οικονομικά και την δεξιά πολιτική. Σαφώς και η ελληνική Δεξιά επιθυμούσε το μάντρωμα των αγροτικών πληθυσμών στις μεγάλες πόλεις ώστε η ΕΑΜογενής πλειονότητά τους να είναι ελέγξιμη. Αντίθετα, ένας πληθυσμός σε μεγάλο ποσοστό εχθρικός στο καθεστώς και ο οποίος κατοικεί σε δυσπρόσιτες ή και απρόσιτες περιοχές είναι ό,τι χειρότερο. Η «οικονομική ανάπτυξη» της ανορθολογικής τσιμεντοποίησης των πάντων επήλθε αργότερα, ως πρόχειρη απάντηση στο πού θα έβρισκαν να μείνουν στις μεγάλες πόλεις τόσες εκατοντάδες χιλιάδες εσωτερικοί μετανάστες. Ότι τα λεφτά του σχ. Μάρσαλ φαγώθηκαν από τους μαυραγορίτες και λοιπούς τυχοδιώκτες (άλλοτε φιλοναζί άλλοτε φιλοαμερικάνοι) οι οποίοι έπειτα σχημάτισαν και την αστική τάξη δεν είναι φανερό;

    Για τη σχέση Κέντρου και Δεξιάς: Ισχυρίζεσαι ότι το Κέντρο συναίνεσε στο μετεμφυλιακό καθεστώς. Ώς το 1952 αυτό είναι γεγονός, άλλωστε ήταν συνέπεια του αντικομμουνισμού (ήδη υπαρκτού στον Βενιζελισμό) και του ότι μόλις είχε λήξει ο Εμφύλιος. Αλλά έκτοτε τα πράγματα άλλαξαν. Λέγοντας ότι «αφελώς» συμμάχησε με την Δεξιά εννοώ ότι δεν μπορούσε ή δεν ήθελε να προβλέψει τις συνέπειες της συμμαχίας του με μια Δεξιά η οποία δεν είχε απομακρύνει, και ούτε είχε τέτοια διάθεση, τα αντιδημοκρατικά/ναζιστικά και δοσιλογικά στοιχεία από την ίδια. Γι’ αυτό άλλωστε αναφέρομαι και σε (Ακρο)Δεξιά. Οι Ακροδεξιοί απλώς παράτησαν την στολή των Τ.Α. και καθαγιάστηκαν ως Εθνικός Στρατός, και η Δεξιά κέρδισε χάρη και σε αυτούς. Εν τέλει και η ίδια εγκλωβίστηκε (μιλώ για τα έτη 1949-1974) από αυτά τα τάχα άβουλα και υποταγμένα σε αυτήν «όργανά» της, πότε με το παρακράτος και πότε με τη Χούντα: Ένα καθεστώς εμπιστευόμενο, λίγο πολύ μόνο το 30% του πληθυσμού (οι καθαρά Δεξιοί), για να ελέγξει τις δημοκρατικές εαμογενείς μάζες χρειαζόταν την Ακροδεξιά η οποία στελέχωνε το Στρατό κλπ, και γι’ αυτό κάθε απόπειρα φιλελευθεροποίησης από την ηγεσία της Δεξιάς είτε θα εξαγρίωνε/αυτονομούσε την Ακροδεξιά (κατάληξη: Δικτατορία) είτε θα οδηγούσε σε δημοκρατική-ειρηνική ανατροπή μεγάλου μέρους των συνεπειών του Εμφυλίου (η οποία δυστυχώς συνέβη μετά την ήττα στην Κύπρο, όχι ειρηνικά-δημοκρατικά). Ήταν ασυναίσθητα δούλη των δούλων της, γι’ αυτό κάνω λόγο για Ακροδεξιά-Δεξιά. Μόνο το 1974 –και για να μην πέσουν μερικά κεφάλια της, όπως στα 1922– αποφάσισε να απομακρύνει τους Ακροδεξιούς – μέχρι να ξαναμπούν ως βασιλικοί από τον Μητσοτάκη.

    Η υποκρισία και η φθορά των κυρίαρχων αξιών είτε οδηγούν σε μια αυτοκάθαρση και επαναφορά τους-πραγμάτωσή τους χωρίς υποκρισία είτε στη φαυλότητα. Αποχαυνωμένη η ελληνική Δεξιά είτε σε έναν φθήνοντα πατριαρχικό συντηρητισμό και σε μια χρηστοήθεια «μη πατάτε τη χλόη», είτε στην παραζάλη των χρημάτων της αστικής τάξης-πρώην δοσίλογων δεν είχε και καμμιά διάθεση για ηθική αυτοκάθαρση. Γι’ αυτό και «σοφά» ο Καραμανλής «πέταξε» τον ελληνοχριστιανισμό και πρότεινε τον ευρωπαϊσμό ως ιδεολογία της Δεξιάς, άλλο αν σε μαζική δεξιά κλίμακα δεν έχει καμμία τύχη. Ότι η φαυλότητα του ΠΑΣΟΚ συνέχισε τον φιλοαγροτισμό, τα σκυλάδικα, την ποδοσφαιροποίηση του εγκεφάλου, τον ψευδο-αντιαμερικανισμό της χουντικής και δημοκρατικής Δεξιάς είναι γεγονός. Δεν τα εφηύρε από το εξωτερικό, τα βρήκε έτοιμα.

    Για τους Έψιλον, Παϊσιο κλπ.: Δεν κάνω λόγο για μαζικότητα της απήχησης, κάνω λόγο για το πολιτικό έδαφος στο οποίο μπορούν να εμφανιστούν τέτοιες απόψεις. Μόνο σε απολιτικούς χώρους, σε χώρους με συγγένεια προς προνεωτερικές ή αντινεωτερικές αντιλήψεις, κοντολογίς σε χώρους της εθνικιστικής και ενίοτε λαϊκής Δεξιάς, οπωσδήποτε όχι σε χώρους όπου επιδιώκεται εδώ (και τώρα) η εξάλειψη της αρνητικότητας των ανθρωπίνων με πολιτικά μέσα και δημοκρατικούς στόχους. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν θα βρεις οπαδούς των Έψιλον στο Κέντρο ή το ΠΑΣΟΚ (το οποίο άλλωστε δεν ήταν ούτε στις απαρχές του καθαρά αριστερό κόμμα). Άλλωστε δεν είπα ότι το ανώτατο δεξιό χαρακτηριστικό είναι η πίστη στους Έψιλον. Έγραψα ότι η πνευματικότητα της Δεξιάς «στο εθνικό πεδίο [είναι]: μιλώντας για βυζάντιο να εννοείς: να επαληθευτούν οι προφητείες του παϊσιου. μιλώντας για αρχαία ελλάδα να εννοείς τους έψιλον/ελ και τη λατρεία του δία». Το «εθνικό» δεν καθορίζει το «δεξιό», είναι πια μια συνιστώσα του, όπως κι εσύ παραδέχεσαι.

    Άλλωστε εσύ γράφεις: «φαντάσου να μιλήσει κανείς αδιαφόριστα για την Αριστερά: δηλαδή να τσουβαλιάσει όλους μαζί το ΚΚΕ, τον ΣΥΡΙΖΑ, την Δημοκρατική Αριστερά, του Αναρχικούς (ατομικιστές και αναρχοσυνδικαλιστές) μερίδες του ΠαΣοΚ, την 17Νοέμβρη, το ΚΚΕ – ΜΛ, το ΟΑΚΚΕ. Είναι εφικτό στο βαθμό που θα βρεί μία έννοια ή ταξινομήσει εννοιολογικά μία πρακτική που συντρέχει όλα αυτά». Μα αυτό ακριβώς έχεις κάνει μιλώντας για την αντιπνευματικότητα της Αριστεράς και επιμένοντας στη θέση σου.

    Για το οικονομικό επίπεδο: Είναι άλλο η γκλαμουριά τής χαβούζας του σημιτικού Κωστόπουλου και άλλο ο (δεξιός) θαυμασμός για τον αυτοδημιούργητο, που από αθώος πιατάς κατέληξε αθώος εκατομμυριούχος. Ο Κωστόπουλος δεν θαύμαζε τον αστό πετυχημένο (αυτοδημιούργητο ή όχι, είναι αδιάφορο), το πλούσιο λαμόγιο θαύμαζε, την πόρνη και τον τυχοδιώκτη προέβαλε. Ίσως και γι’ αυτό τον θαύμασαν κι οι Δεξιοί, μια και τα περί σοβαρής ελληνικής αστικής τάξης είχαν αποδειχθεί αστειότητες. Τι από τα δυο είναι χειρότερο, δεν μπορώ να απαντήσω, προβληματίζομαι ακόμη. Δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε, εξάλλου, την νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη του ΠΑΣΟΚ. Ούτε το γεγονός της στροφής προς το ΠΑΣΟΚ μετά το 1989 μεγάλων αριστερών μαζών. Το ότι η πολιτική μήτρα του Κωστόπουλου δεν ήταν η Δεξιά δεν σημαίνει ότι ήταν πλέον, στα 1990, αριστερή. Εκτός κι αν ισχυριστείς ότι το ΔΟΛ και ο Τεγόπουλος είναι βέροι Αριστεροί. Όχι βέβαια ότι διαφωνώ με το γεγονός της κυριαρχίας στα ΜΜΕ του ΠΑΣΟΚ και της έλλειψης κυριαρχίας (ή της απουσίας) των δεξιών ΜΜΕ.

    Αλλά το πρόβλημα της Δεξιάς δεν είναι μόνο η κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ/Κεντροαριστεράς στα ΜΜΕ ή στα ΑΕΙ. Το πρόβλημά της είναι ο αέναος εσωτερικός διχασμός της, από τη μια σε ελάχιστους μορφωμένους, ευρωπαϊστές, νεοφιλελεύθερους (όχι ότι κάθε κατηγορία ταυτίζεται με τις άλλες, κάθε άλλο) και από την άλλη σε μάζες απολιτικές, πολιτικά αναίσθητες εκ γενετής – διχασμός συνδυαζόμενος με το ότι έπαψε να είναι εξουσία, κατεστημένο. Όσο η Δεξιά ήταν καθεστώς έλυνε τις αντιφάσεις της αυτές, ακριβώς όπως τις λύνει το ΠΑΣΟΚ από τότε που έγινε εξουσία και δη από τον Σημίτη και έπειτα. Δίπλα στα λούμπεν ημιφασιστικά του στοιχεία, που ψήφιζαν όποιον τους τάιζε, συνυπάρχουν (άγνωστο για πόσο ακόμα) οι «μορφωμένοι» βολεμένοι «εχθροί του λαϊκισμού», με την αντεστραμμένη μνησικακία τους προς τις «ηλίθιες (=που δεν συμμερίζονται τα ιδεώδη τους) μάζες».

    Ως προς την πνευματικότητα: συζητώ τα κριτήρια που θέτεις, δεν έγραψα ή υπονόησα αν τα αποδέχομαι ή τα απορρίπτω. Αλλά συνοπτικά: είναι απίστευτα λανθασμένο να συνοψίζεται η πνευματικότητα στα θέματα του πόνου και του Θεού-ως-πηγή-της-ηθικής. Με αυτόν τον τρόπο διαγράφεται τόσο απλά σχεδόν όλη η αρχαιοελληνική κλασσική πνευματικότητα (τουλάχιστον αυτή). Γι’ αυτό και έκανα λόγο για καπηλεία: ένα είδος κανονιστικού καθορισμού της πνευματικότητας, ό,τι δεν μας αρέσει είναι «απνευματικότητα», ό,τι μας αρέσει είναι το άνθος της πνευματικότητας. Εγώ το βλέπω αλλιώς, πνευματικότητα μπορεί να είναι και αυτό και το άλλο. Η άποψή σου μου θυμίζει αγνωστικιστές που αρνούνται την πνευματικότητα λ.χ. του Γρηγόριου Παλαμά επειδή δεν ήταν στραμμένος σε αρχαιοελληνικά πρότυπα της Παλαιολόγειας Αναγέννησης.

    Υποστηρίζεις ότι οι Εθνικοσοσιαλιστές ήταν μαχητικοί αθεϊστές (και μη Δεξιοί). Το επίσημο πρόγραμμα του NSDAP κάνει λόγο για αποφυγή ανάμιξης του κράτους με τη θρησκεία. Γνωστός είναι και ο Kulturkampf του Βίσμαρκ, κι όλα αυτά για να επιλυθεί η αντίθεση μεταξύ Προτεσταντών και Καθολικών Γερμανών. Γενικά μιλώντας οι Ναζί κι ο Χίτλερ ήταν αντιχριστιανοί ή οπαδοί ενός «θετικού Χριστιανισμού» αλλά όχι άθεοι, πόσο μάλλον «μαχητικοί αθεϊστές» ή υλιστές. Σήμερα, στους κόλπους της λαϊκής Δεξιάς βλέπουμε λ.χ. έναν Ψωμιάδη ο οποίος παρευρίσκεται σε εγκαίνια ναού αρχαιοθρήσκων και έναν Άδωνι Γεωργιάδη, επίσης βέρο Δεξιό (τουλάχιστον), ο οποίος πρόβαλε στην εκπομπή του βιβλία γνωστού αντιχριστιανού συγγραφέα. Αν, πάλι, μιλήσουμε για τους Νεοφιλελεύθερους ή τους Νεοναζί, εκεί η θρησκεία είτε δημοσίως γίνεται σεβαστή λόγω παράδοσης είτε σε στιγμές ειλικρίνειας απορρίπτεται ως προνεωτερικός πρωτογονισμός ή φυλετικός εκφυλισμός αντίστοιχα. Αναφέρεις ότι με τη Δεξιά συμπορεύτηκαν ή τάχθηκαν «ο Καραμανλής, ο Κανελλόπουλος, ο Τσάτσος, ο Θεοδωρακόπουλος, ο Ελύτης, ο Χατζιδάκις και ο Κοτζιάς. Και πολλοί άλλοι». Πέρα από τον Κανελλόπουλο, πόσο χριστιανούς μπορείς να χαρακτηρίσεις τους περισσότερους από τους υπόλοιπους (και εννοώ ρητά κι όχι εμπνεόμενους απλώς από τον Χριστιανισμό);
    Από την άλλη, μπορεί κανείς να σου αντιτείνει λ.χ. την Ρ. Λούξεμπουργκ (Kirche und Sozialismus), σύμφωνα με την οποία οι Κομμουνιστές ήταν πιο χριστιανοί από τους καθ’ ομολογία χριστιανούς. Την μαρξική κριτική σύμφωνα με την οποία με δυο λόγια η θρησκεία είναι το αποτέλεσμα του προβλήματος και όχι το πρόβλημα, ή τις απόψεις του Λένιν στο «Σοσιαλισμός και Θρησκεία».

    Τέλος γράφεις για τη σχέση ηθικής και πολιτικής «η ηθικοποίηση της πολιτικής δεν συνεπάγεται την πολιτικοποίηση της ηθικής ούτε λογικά, ούτε ιστορικά. Περισσότερο λογοπαίγνιο είναι. Γιατί είναι διαφορετική η αξίωση για ενότητα βίου και πράξης που προέρχεται, καταγωγικά, από μία παραδοσιακή κοινωνία κι άλλη η πολιτικοποίηση των πάντων στο πλαίσιο της μαζικοδημοκρατικής». Δεν υποστήριξα ότι το ένα φέρνει το άλλο, όπως νομίζεις, αλλά ότι το ένα είναι το αντίθετο του άλλου και εξίσου λανθασμένο με αυτό. Ιστορικά, πάντως, και στη Δύση και στην Ελλάδα (στην οποία η Δεξιά πρεσβεύει ότι ανήκουμε, άλλωστε) η αναμέτρηση γινόταν κατά τον εικοστό αιώνα μεταξύ όσων επεδίωξαν την ηθικοποίηση της πολιτικής (αδιάφορο αν ήταν πατριαρχικά ή νεωτερικά τα ηθικά πρότυπα, ή ανάμικτα) και όσων επεδίωξαν την πολιτικοποίηση της ηθικής.

  54. Γιάννη,

    Οι απόπειρες κλωνοποίησης είναι, ακριβώς όπως το λές, πρακτικές και διαφέρουν από τον κοσμοθεωρητικό προσανατολισμό. Ο τελευταίος συνοψίζει τους έσχατους σκοπούς μέσα από τους οποίους νοηματοδοτούμε τα όντα και τα πράγματα. Δεν είναι τα πράγματα. Για τούτο η μετάβαση από πράξεις σε ιδέες και τανάπαλιν δεν πρέπει να γίνεται ευθύγραμμα. Η Αριστερά έχει έναν κοσμοθεωρητικό προσανατολισμό ο οποίος είναι η εσωτερική συνέπεια της λογικής των νέων χρόνων στον απόλυτο βαθμό. Και οι φιλελεύθεροι ριζώνουν στους νέους χρόνους με την διαφορά, ως προς το επίμαχο θέμα, ότι δεν φτάνουν μέχρι τις έσχατες συνέπειες του. Με άλλα λόγια, και για να χρησιμοποιήσω, καταχρηστικά μία παραδεδομένη θεολογική λέξη, εμφορούνται από χιλιαστικό πνεύμα. Άλλωστε, δεν είπα ότι οι φιλελεύθεροι είναι ουτοπιστές αλλά ενυπάρχουν τάσεις ουτοπικές στους κόλπους τους. Πράγμα που είναι διαφορετικό.

    Επίσης, έκανα μία διάκριση που παραθεώρησες. Σημείωσα ότι είναι άλλο πράγμα οι απραγματοποίητοι εν γένει σκοποί κι άλλο οι ουτοπίες. Επιπλέον δεν ήταν μία ουτοπική θεώρηση γιατί η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης ή της Άγκυρας δεν θα γινόταν με την πρόθεση να φέρει την απόλυτη ευτυχία στο ανθρώπινο γένος, ή έστω στους Έλληνες, ούτε την απόλυτα αρμονική εκδίπλωση των ικανοτήτων τους με τελικό σκοπό την αυτοπραγμάτωσή τους, ούτε θα ταυτιζόταν το ατομικό με το κοινωνικό, ούτε θα περνούσαν από την προϊστορία στην ιστορία. Θα συνέπιπτε το Έθνος με το κράτος. Σε συνδυασμό με τα παραπάνω, το ότι ο Κωνσταντίνος εκμεταλλεύτηκε τον λαϊκό μύθο του «μαρμαρωμένου βασιλιά» δεν σημαίνει κάτι ως προς την προβληματική μας. Έκανε ό,τι κάνει κάθε πολιτικώς δρών όταν εκμεταλλεύεται λαϊκές ή μαζικές, στην εποχή μας, προλήψεις.

    Ακόμη με την αναφορά στον Λέκκα ανέφερα τον, καθιερωμένο, ορισμό του Εθνικισμού. Και τούτο για στον λόγο σου ο δεξιός εθνικισμός κι ο εθνικισμός υπήρξαν ταυτόσημοι. Και για τούτο, χωρίς αντίφαση, υιοθέτησα πλήρως την κρίση σου ότι θα πρέπει να διακρίνουμε σε εθνικισμούς. Η διάκριση όμως θα πρέπει να έγκειται περισσότερο στο είδος της θεωρητικής νομιμοποίησης του εθνικισμού. Δηλαδή στον Δεξιό εθνικισμό υπάρχει η θεωρητική τάση της εξαντικειμενίκευσης της ιδέας του έθνους. Δηλαδή εδώ το έθνος είναι μία πραγματικότητα που, θέλει δεν θέλει, το επιμέρους άτομο ανήκει σε αυτήν είτε για λόγους ιστορικούς και πολιτισμικούς είτε βιολογικούς (το τελευταίο υπήρξε περιθωριακό στην ελλαδική Δεξιά). Ο φιλελεύθερος εθνικισμός έχει την τάση να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην βούληση των υποκειμένων να συγκροτούν εθνική κοινότητα. Τώρα εγώ δεν είπα ότι δεν είναι εθνικιστές όσοι ακόμη και σήμερα οραματίζονται την κατάληψη τουρκικών εδαφών. Είπα ότι δεν είναι οι μόνοι. Εξ ίσου εθνικιστές είναι και όσοι δεν λένε «δεν διεκδικούμε τίποτε δεν δίνουμε τίποτε».

    Από τα παραπάνω συνάγεται ότι δεν θεώρησα του δεξιούς εθνικιστές ως «ριζοσπάστες αντικοινοβουλευτικούς». Ο τελευταίος όρος απευθύνεται σε εκείνη την μερίδα των εθνικιστών που θεωρούν ότι με τα κόμματα και τον κοινοβουλευτισμό δεν πρόκειται να προαχθεί το έθνος. Αντιθέτως, στα δικά τους μάτια, η κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι διαλυτική για το έθνος. Είναι οι μόνοι κατ’ εμέ που νομιμοποιείται κανείς να θεωρεί «ακροδεξιούς».

    Για τον Μεταξά δεν σου ζήτησα να λάβεις υπόψη όλες τις θέσεις του αλλά αυτές που αναφέρονται στην νομιμοποίηση των εγχειρημάτων του και των θέσεων του. Δεν είναι δυνατόν να του αποδίδεις μικροκομματισμό και φιλογερμανισμό και από εκεί να συνάγεις τα πάντα. Εκτός κι αν εννοείς ότι ο μικροκομματισμός έιναι το ειδοποιό χαρακτηριστικό του Μεταξά και γενικότερα της Δεξιάς, απ’ ό,τι καταλαβαίνω. Για τούτο, σε άλλη συνάφεια, μιλώ για δαιμονοποίηση της Δεξιάς. Για τον Δραγούμη συμφωνώ ότι άνηκε στην αντιβενιζελική συμμαχία η οποία, ούτως ή άλλως, είχε μεγάλους διαφορισμούς στο εσωτερικό της. Ο Δραγούμης υπήρξε μία ιδιάζουσα περίπτωση, αλλά καθαρά ολιγαρχικός και αντικοινοβουλευτικός. Επιλέγω ένα απόσπασμα που συνοψίζει την φιλοσοφική και πολιτική του στάση: «Μας επιβουλεύονται οι idees modernes, ο σύγχρονος πολιτισμός με τον μασονισμό του, με την φιλανθρωπία του, με την αλληλοβοήθειά του, με τον κοινοβουλευτισμό του, με το ισοπέδωμά του, που κάνει όλους τους ανθρώπους ίσους με τους μικρότερους, όλος αυτός ο σύγχρονος πολιτισμός που μας κάνει μέτριους …Αυτός είναι ο πολιτισμός που μας κάνει ζώα κοπαδιού , καθώς λέγει ο Nietzsche. Και αυτού του πολιτισμού την επίδραση πρέπει να πολεμήσουμε αν θέλωμε να ζήσωμε» (Ο Ελληνισμός μου και οι Έλληνες, 1903-1909). Πάντως, σε κάθε περίπτωση θα ξεστρατίζουμε, εκτιμώ, από το θέμα μας αν πιάνουμε κάθε ιστορική περίπτωση. Η αναφορά μου σε Μεταξά και Δραγούμη είχε ένα συγκεκριμένο νόημα. Να πώ ότι δεν συντρέχει θέμα ουτοπικής στάσης στην τοτινή Δεξιά ως προς την μικρασιατική εκστρατεία. Πάντως οι σημερινοί αντικοινοβουλευτικοί της Δεξιάς ανατρέχουν στον Δραγούμη, τον Γιαννόπουλο, τον Μεταξά και τον Βεζανή ως σημεία αναφορά τους και εκτιμώ ότι έχουν ερείσματα στη σκέψη εκείνων. Φυσικά το κάνουν σε τελείως διαφορετικές κοινωνικοπολιτικές συνθήκες από ότι το έπραξαν εκείνοι.

    Ο καταστατικός ρεαλισμός τον οποίο επικαλέστηκα είχε τον χαρακτήρα ιδεολογικής διακήρυξης και ιδεολογικού προσανατολισμού. Για τούτο, αρχής εξ αρχής, διέκρινα ανάμεσα σε ιδέα και εφαρμογή – την οποία, συγχώρεσε με, δεν έλαβες ούτε λαμβάνεις υπόψη. Από την άλλη το Έθνος ως τελικός σκοπός δεν ταυτίζεται με το Έθνος ως απόλυτο μέγεθος, όπου τα μέσα απορροφούνται από τον σκοπό. Δηλαδή η αναδίπλωση, η σχετίκευση αξιώσεων και ηεπίγνωης ορίων σε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχει κανείς μόνος του επιβάλλονται εν τοις πράγμασιν. Δεν σημαίνει ότι πριμοδοτούνται άλλοι τελικοί σκοποί. Τώρα είναι άλλο πράγμα η τακτική κι άλλο η στρατηγική. Το ότι κάποιος μπορεί να αναλωθεί σε τακτικισμούς είναι δεδομένο για τον οποιοδήποτε, σε όποια ιδεολογία κι αν προσχωρεί. Όπως επίσης και αν η τακτική αυτονομείται έναντι των τελικών σκοπών. Και αυτό πάλι ισχύει για όλους. Αποτελεί σταθερά στα ανθρώπινα και πολιτικά πράγματα.

    Από πού προκύπτει ότι η μεγάλη μάζα της υπαίθρου υπήρξε εαμογενής; Αναφέρεσαι στους αγρότες της Πελοποννήσου μήπως; Ή αυτούς της Μακεδονίας; Το γεγονός ότι το «εαμικό κράτος» στα τελειώματα της κατοχής κατείχε μεγάλο ορεινό έδαφος δεν κάνει τους κατοικούντες εκεί πληθυσμούς αριστερούς. Αυτή είναι μία λαθροχειρία της μεταπολιτευτικής ανάγνωσης των γεγονότων. Η εκκένωση χωριών από τον τακτικό στρατό κατά τον εμφύλιο οφειλόταν σε λόγους τακτικής του πολεμικού αγώνα κι όχι στην αυτθόρμητη συμπαράσταση των μαζών στους αντάρτες. Σε ένα στρατό που κατά τα έτη 1946-1949, σύμφωνα με όλες τις πηγές, δεν ξεπέρασε τους 100.000 ανθρώπους (Μαραντζίδης, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, σ. 52). Και νομίζω ότι έδωσα ένα πλαίσιο ανάλυσης για το συγκεκριμένο θέμα στο οποίο δεν επανέρχομαι.

    Το αυτό ισχύει και στα όσα αναφέρεσαι περί του μεταπολεμικού καθεστώτος. Με λίγες προσθήκες. Δεν πρέπει να συγχέεται ο εκδηλωμένος και ιδεολογικά προσανατολισμένος αντικοινοβουλευτισμός με την τάση του Στρατού να αυτονομείται από την πολιτική, και μάλιστα μετά από εμφύλιο, σκοπεύοντας σε πραξικόπημα. Στην περίπτωση του αντικοινοβουλευτισμού και της εν γένει αντιδημοκρατικής στάσης η θέληση για μία δικτατορία αποτελεί αξίωση σε μία μόνιμη βάση. Στην Ελλάδα από το 1909 μέχρι και το 1974 έχουμε την πραξικοπηματική παρέμβαση του στρατού στην πολιτική – για τους εκάστοτε διαφορετικούς βέβαια λόγους (και το έπρατταν συντηρητικοί και φιλελεύθεροι). Και από πού προκύπτει το 30% των «καθαρών», κατά την έκφρασή σου Δεξιών; Από το 49,22% του Παπάγου συν το 1,22% του Τσαλδάρη στις εκλογές του 1952; Από το 47,38% της Ε.Ρ.Ε το 1956; Το 41,16% της Ε.Ρ.Ε. σύν το 2,95% της Ένωσης Λαϊκών του 1958; Ποσοστό που ακόμη και μετά τις καταγγελίες για βία και νοθεία το 1961, τη δολοφονία Λαμπράκη κ.λ.π. βρίσκεται στο 39,37% για να κυβερνήσει το Κέντρο με κυβέρνηση μειοψηφίας; (το οποίο Κέντρο αρνείται να συγκυβερνήσει με την ΕΔΑ και οδηγούμαστε σε νέες εκλογές το 1965). Όπως είπα η ενδοαστική σύγκρουση του 1961-1967 εκλαμβάνεται λανθασμένα ως συμπόρευση ΕΔΑ και Κέντρου, ενώ ουσιαστικά ήταν μία σύγκρουση των αστικών κομμάτων για τη νομή της εξουσίας στο πλαίσιο ενός κατακερματισμένου πολιτικού συστήματος όπου κόμματα προυχόντων αντιμάχονται από κοινού με το στέμμα και τον στρατό. Τέλος για τα περί δεξιάς και ακροδεξιάς, κατά την εκτίμηση μου πάντα, έχω κάνει λόγο παραπάνω.

    Όσο για το ΠΑΣΟΚ. Δεν ξέρω τι σχέση έχουν τα τριτοκοσμικά του με τη Δεξιά, στο επίπεδο των διακηρύξεων πάντα. Ούτε επίσης τα σκυλάδικα των οποίων η άνθιση έχει συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Γενικά μιλώντας: δεν είπα ότι το ΠΑΣΟΚ εφεύρε ex nihilo την Ελλάδα. Στην εποχή του ό,τι ήταν περιθωριακό κακό στην ελλαδική κοινωνία φούντωσε. Και τα όσα κακά βρήκε δεν διόρθωσε κανένα. Έφερε βέβαια και θετικά πράγματα όπως τα περί οικογενειακού δικαίου και τα πολυκλαδικά λύκεια. Αλλά εικάζω ότι είναι λίγα σε σχέση με την ευρύτερη πολιτική του. Σε κάθε περίπτωση εμμένω στο πλαίσιο που εξέθεσα.

    Τώρα ως προς τον Παϊσιο κ.λ.π. Εξήγησα, ή προέκυπτε πιστεύω από τα όσα υποστήριξα, ότι στον βαθμό που το «εθνικό» έχει πάψει να αποτελεί αντικείμενο πραγμάτευσης στη δημόσια σφαίρα δεν μπορούν να διαδοθούν συνθήματα για τις μάζες που να αναφέρονται με όρους ρεαλιστικούς και συνειδητούς σε αυτό. Οπότε, μέσες-άκρες, δύο τινά: ή περιπίπτει στη λήθη ή γίνεται αντικείμενο διαχείρισης από περιθωριακές ομάδες. Έπειτα προσφέρεται σε ένα κοινό που το αγγίζει η ιδέα του έθνους, άσχετα αν είναι σε θέση να εκλογικεύσει αυτήν του την πρόσδεση. Πάντως αυτά δεν υποστηρίζονται ούτε από το κύριο ρεύμα της Δεξιάς, ούτε από μία μερίδα κοινωνικώς δυναμική που θα μπορούσε να επιβάλλει την άποψή της στους υπόλοιπους, όπως π.χ. είναι οι φιλελεύθεροι στους κόλπους της Δεξιάς. Αυτά τα μορφώματα μάλιστα τα επικαλούνται οι «προοδευτικοί» και οι «δημοκράτες» για να εμβαθύνουν την κυριαρχία τους (και εδώ δεν εννοώ εσένα φυσικά). Είναι σαν κάποιος να πυροβολεί ένα πτώμα. Μπορεί να φαίνεται παράλογο, αλλά μόνον αυτό του δίνει τη δυνατότητα να συνεχίζει να βαστά πιστόλι και έτσι να μπορεί να το στρέφει κι αλλού, όχι μόνον σε πτώματα δηλαδή.

    Το απόσπασμα του σημειώματος μου που παραθέτεις ο ίδιος τελειώνει: «Είναι εφικτό στο βαθμό που θα βρεί μία έννοια ή ταξινομήσει εννοιολογικά μία πρακτική που συντρέχει όλα αυτά». Η δική μου έννοια περί «πνευματικότητας» είχε προδήλως κανονιστικό περιεχόμενο και υπό μία έννοια τους έβαλα όλους στο ίδιο τσουβάλι όχι υπό πάσα έποψη. Δεν εννοούσα ότι η Αριστερά δεν έχει ιδέες φυσικά ούτε ότι δεν την διαπνέει κοσμοθεωρητική στάση.

    Τέλος δεν αναφέρθηκα σε αριστερό Κωστόπουλο αλλά σε «πασόκο». Τα άλλα μένουν ως έχουν. Ο «διχασμός» της Δεξιάς δεν είναι αυτός που λές, κατά την εκτίμηση μου πάντα. Είναι η αυτονόμηση της πολιτικής ηγεσίας από την παραταξιακή βάση. Και τούτο είναι η μετεξέλιξη ενός κόμματος προυχόντων το οποίο αρνήθηκε, στην ουσία, να αλλάξει την οργανωμένη του δομή ενώπιον των νέων συνθηκών. Και τούτο πάλι γιατί σ’ αυτήν ο νεποτισμός, οι δημόσιες σχέσεις και η αναπαραγωγή μιας ελίτ έχει αυτονομηθεί ακόμη και από την αξίωση διαμόρφωσης μια πολιτικής ηγεμονίας.

    Η πνευματικότητα, όπως την προσδιόρισα κανονιστικά, εμπεριέχει και τα κλασικά ιδεώδη, ελληνικά και ρωμαϊκά. Κανένα ιδεώδες από αυτά δεν παρακάμπτει τα μεταφυσικά ή θεολογικά ζητήματα. Επίσης το κακό στην δική τους θεώρηση δεν εξοβελίζεται από τον κόσμο στην προοπτική μιας τελειωτικής εγκόσμιας αρμονίας και καθολικής ευτυχίας. Στον αρχαιοελληνικό κόσμο μάλιστα πρυτανεύει η ανάγκη ακόμη και σε αυτούς τους Θεούς, οι οποίοι έχουν κι όλα τα «ελαττώματα» των θνητών. Συνεπώς δεν θεωρώ μόνον του χριστιανούς «πνευματικούς». Η αναφορά σου στον Λουξεμπουργκ ως μοτίβο δεν σημαίνει κάτι, επέτρεψε μου. Το μοτίβο αυτό είναι πάγιο όσων θέλουν να μιλήσουν εξ ονόματος του «πραγματικού χριστιανισμού» ένατι του κατεστημένου και διαστρεβλωμένου από την Εκκλησία κ.λ.π.

    Τέλος διαφωνώ με την θέση σου ότι : «Ιστορικά, πάντως, και στη Δύση και στην Ελλάδα (στην οποία η Δεξιά πρεσβεύει ότι ανήκουμε, άλλωστε) η αναμέτρηση γινόταν κατά τον εικοστό αιώνα μεταξύ όσων επεδίωξαν την ηθικοποίηση της πολιτικής (αδιάφορο αν ήταν πατριαρχικά ή νεωτερικά τα ηθικά πρότυπα, ή ανάμικτα) και όσων επεδίωξαν την πολιτικοποίηση της ηθικής».
    Η ηθικοποίηση της πολιτικής εξέπνευσε μαζί με την παραδοσιακή κοινωνία. Μία προσπάθεια επαναφοράς έγινε με τον όψιμο Καραμανλή, ο οποίος και πάλι αναφερόταν στο δημόσιο ήθος, άσχετα αν προσλαμβανόταν από τον Πρετεντέρη ως «αρσακειάζουσα» άποψη για την πολιτική. Ερμηνεία που επικράτησε στη δημόσια σφαίρα. Η δε πολιτικοποίηση της ηθικής, με προπομπό το φεμινιστικό κίνημα που όμως δεν γνώρισε αξιόλογη έκταση στην Ελλάδα, σταδιακά επικρατεί από τα μέσα της δεκαετία του 1990 κι εντεύθεν. Δεν νομίζω καν ότι συνυπήρξαν για να δώσουν μία μάχη. Στην Δύση, όπως ανέφερα στο προηγούμενο σημείωμα μου, μεσολάβησε η αστική ηθική κι οπο΄τε έχει διαφορετική πορεία.

    Γιάννη, μην με παρεξηγήσεις. Απάντησα σε όσα από τα τελευταία λεγόμενά σου έκρινα είτε ότι είχες παρανοήσει, ίσως και εξ αιτίας της ασάφειας των διατυπώσεων μου, είτε σε όσα έκρινα ότι χρειάζεται μία εμβάθυνση. Δεν θα προβώ σε νέο σημείωμα μετά από τη δική σου απάντηση, αν κρίνεις εσύ ότι πρέπει να υπάρξει μία τέτοια. Τουλάχιστον σημείωμα δύο ή δυόμισι χιλιάδων λέξεων. Δεν μπορώ να γράφω τόσες στην καθισιά μου. Είναι πολύ χρονοβόρο. Χάρηκα για τη συζήτηση. Ευελπιστώ ότι θα υπάρξουν και νέες αναρτήσεις από τον Herr K.

  55. Ζητώ συγγνώμη για τις αβλεψίες. Δεν ξανακοίταξα το κείμενο. Αν κάποιος θελήσει να το παρατηρήσει προσεκτικά, τότε θα καταλάβει από τα συμφραζόμενα και παρά τις όποιες αβλεψίες μου στη διατύπωση.

  56. Πολύ χαίρομαι, Λεωνίδα μας, που με τη φράση σου :
    (–Κανένα ιδεώδες από αυτά δεν παρακάμπτει τα μεταφυσικά ή θεολογικά ζητήματα. Επίσης το κακό στην δική τους θεώρηση δεν εξοβελίζεται από τον κόσμο στην προοπτική μιας τελειωτικής εγκόσμιας αρμονίας και καθολικής ευτυχίας.–), χωρίς να το θέλεις έδωσες την ίδια απάντηση, στο Γιάννη, που είχα δώσει κι εγώ στις 12-3-2009 στην κουβέντα μας για τον χριστιανισμό και αν το παράγγελμα της αγάπης πραγματοποιήθηκε σε κοινωνικά αξιόλογη έκταση :

    https://herrkstories.wordpress.com/2009/03/09/pk/#comment-1684
    *(έγραψα καταρχάς ως Schlosser και μετά άλλαξα 2-3 φορές το νικ…).
    **(τότε ο Γιάννης δεν κατάλαβε τι του έλεγα… ελπίζω με τη βοήθειά σου να κατάλαβε!)

    Herrk, να για ποιον έπρεπε να κρατήσω το σοκολατάκι Λεωνίδας που σου έδωσα τότες…. κατά λάθος!. Και τώρα δεν έχω να δώσω του ανθρώπου!

  57. Λεωνίδα,
    Μερικές σύντομες παρατηρήσεις.

    Από τις ιδέες στα πράγματα δεν υπάρχει ευθύγραμμη μετάβαση όταν παρεμβάλλονται πολλές ενάντιες δυνάμεις. Λ.χ. η έκβαση ενός πολέμου ως συνισταμένη-τελικό αποτέλεσμα εξαρτώνται από πολλές συνιστώσες, ιδέες-πράξεις, έτσι που να μην ανιχνεύουμε ευθύγραμμη μετάβαση από κάποια ιδέα σε κάποια συγκεκριμένη έκβαση του πολέμου. Στο εγχείρημα της κλωνοποίησης ενυπάρχει και προϋποτίθεται η ιδέα της υπέρβασης του απόλυτου κακού.

    Ασφαλώς ένας απραγματοποίητος σκοπός δεν είναι πάντα ουτοπία. Αλλά ούτε η ουτοπία χρειάζεται να είναι πανανθρώπινη ή να αφορά κάθε πτυχή των ανθρωπίνων μιας κοινότητας. Αρκεί να είναι ένας αρχέγονος στόχος, που συχνά είναι και ενοποιητικό τραύμα (η άλωση του 1453) και όραμα. Μπορούμε να κάνουμε λόγο για ουτοπία στην περίπτωση που συζητάμε.

    Νομίζω ότι με παρεξηγείς όταν νομίζεις ότι στο λόγο μου ο δεξιός εθνικισμός και ο εθνικισμός υπήρξαν ταυτόσημοι. Ακριβώς το αντίθετο υποστήριξα τουλάχιστον από το προηγούμενο σχόλιό μου.

    Για τους Μεταξά-Δραγούμη ως δείγμα της αντίθεσης της Δεξιάς στην ουτοπία, νομίζω ότι δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Ο Δραγούμης (του οποίου η σκέψη διαφέρει από εποχή σε εποχή, λ.χ. στο απόσπασμα που παραθέτεις είναι ολιγαρχικός αλλά αργότερα αισθάνεται κοντύτερα στον σοσιαλισμό) με τις ανατολικές ομοσπονδίες και βαλκανικές συμμαχίες δεν μπορεί να θεωρηθεί οπαδός του ρεαλισμού. Ο Μεταξάς διέθετε στοιχεία οραματισμού (τρίτος ελληνικός πολιτισμός) και μικροκομματισμού-καιροσκοπισμού (παράδοση στους Γερμανούς στον Α’ ΠΠ, αντιλήψεις για τη μικρασιατική εκστρατεία), δεν είναι ο ρεαλιστής που τον παρουσιάζεις, το αυτό ισχύει και για την Δεξιά: αρκεί να δει κανείς πώς ανέχτηκε τους δοσίλογους, χωρίς να είναι βέβαια το ιδιάζον στοιχείο της ο μικροκομματισμός.

    Στο θέμα των αγροτών, «εαμογενείς» δεν σημαίνει και κομμουνιστές-αριστεροί. Δεν είπα κάτι τέτοιο, από όσο διαβάζω τα σχόλιά μου. Ωστόσο (100 χλδ. αντάρτες είναι από τους μεγαλύτερους «στρατούς» κατοχικά και μετακατοχικά) σήμαινε πλήρη εναντίωση σε ό,τι είναι Δεξιό: βασιλιάς, πολιτική και οικονομική ολιγαρχία, ασφυκτικός έλεγχος της Ελλάδας από Αγγλοαμερικάνους κ.ά.

    Η διαφορά των στρατιωτικών επεμβάσεων πριν το μετεμφυλιακό καθεστώς με τον ρόλο του στρατού στο καθεστώς αυτό είναι ότι ήταν πρόσκαιρες, χωρίς σοβαρό ιδεολογικό υπόβαθρο και συνήθως προϊόντα προσωπικών φιλοδοξιών (δικτάτορες). Η στρατοκρατία του καθεστώτος αυτού δεν εξηγείται ως μια συνήθης αυθόρμητη τάση του Στρατού για αυτονόμηση. Ήταν ακριβώς ο τρόπος ελέγχου μιας τουλάχιστον κατά το ήμισυ αντίπαλης και ηττημένης κοινωνίας. Γι’ αυτό η λογική απόληξη ήταν η δικτατορία του 1967 – η οποία έγινε ακριβώς στο όνομα των ιδεωδών των νικητών: του αντικομμουνισμού.

    Ο σκληρός πυρήνας της Δεξιάς φθάνει στα 1964 το 35%, όσος και στα 1981. Δεν μπορεί να φέρνεις ως παράδειγμα δεξιά εκλογικά ποσοστά της δεκαετίας του ’50, όταν ακόμη υπήρχαν εξόριστοι. Η διαμάχη ΕΡΕ-Κέντρου το ’60 έδειξε και τα όρια της αντικομμουνιστικής συμμαχίας: Η Δεξιά δεν αρκείτο απλώς στην δίωξη της Αριστεράς αλλά ούτε καν στον σύμμαχό της δεν επέτρεπε την κατάληψη της εξουσίας, παρ’ όλη την καλή διαγωγή του.

    Για το ΠΑΣΟΚ: λέγοντας ότι επί εποχής ΠΑΣΟΚ «ό,τι ήταν περιθωριακό κακό στην ελλαδική κοινωνία φούντωσε», απλώς σχετικοποιείται η αξία του παραδείγματος διακυβέρνησης των προηγουμένων κυβερνήσεων, μετατρέπεται σε περιθωριακό ό,τι ήταν ήδη κυρίαρχο πολιτισμικά (σκυλάδικα-ποδοσφαιροποίηση-λαϊκισμός) και παραγνωρίζεται η σημασία της αντίδρασης στο διακηρυγμένο ήθος ενός αυταρχικού καθεστώτος 30-40 χρόνων.

    Αν το «εθνικό» έχει πάψει να είναι «αντικείμενο πραγμάτευσης στη δημόσια σφαίρα» είναι επειδή η παράταξη η οποία δικαιολογούσε με αυτό την παραμονή της στην εξουσία και την διαφύλαξή της έφτασε την διαχείριση του εθνικού σε ένα οριακό σημείο (Κύπρος 1974), μετά το οποίο ήταν αδύνατο να πείθει επιχειρηματολογώντας με αυτό. Ένα περιθωριακό τμήμα της παράταξης αυτής σήμερα επιχειρεί, διαγράφοντας ένα φαύλο κύκλο, να φέρει το έθνος ως τέτοιο κεντρικό δημόσιο ζήτημα, με τρόπο τόσο μετεμφυλιακό όσο και στη βάση των προφητειών/των Έψιλον. Η κυρίαρχη μερίδα/ηγετική ομάδα της Δεξιάς δεν μπορεί να το πράξει, γιατί κατανοεί πολύ καλά ότι «έκαψε» το «επιχείρημα-Έθνος», αυτό ήταν και το νόημα του (αντί ελληνοχριστιανισμού) ΕΟΚικού προσανατολισμού της ΝΔ. Έτσι, οποιαδήποτε δεξιά ενασχόληση με το έθνος είναι α) περιθωριακή, β) καταλήγει στους Έψιλον/Κόκκινη Μηλιά/εμφυλιακό κλίμα, και γ) δίνει πρόφαση για τον «πυροβολισμό ενός πτώματος» όπως εύστοχα περιέγραψες, ώστε ο φαύλος κύκλος να ξανασυνεχιστεί (*). Παρά ταύτα, επειδή η δεξιά εκλογική βάση είναι απολιτική και ευσυγκίνητη από τις μετεμφυλιακές ρητορείες περί έθνους, η αντίθεση μεταξύ αυτής και της δεξιάς ευρωπαϊστικής/(νέο)φιλελεύθερης ηγεσίας θα είναι πάντα υπαρκτή.

    (*) Γι’ αυτό η προβληματική για το έθνος από άλλες ιδεολογικές βάσεις μπορεί να ξεκινήσει, αν δεν θέλει να είναι γραφική κι εύκολος στόχος.

    Αφού δεν θεωρείς πνευματικότητα μόνο την χριστιανική ενασχόληση/νοηματοδότηση του πόνου ή την θεώρηση του θεού ως πηγής των αξιών, δεν διαφωνούμε και πολύ. Ασφαλώς τα μεταφυσικά ζητήματα ήταν αντικείμενο και της αρχαίας ελληνορωμαϊκής παράδοσης. Η αντίρρησή μου έγκειται στην ανάδειξη της αντίθεσης πνευματικότητα-απνευματικότητα βάσει της ενασχόλησης/κατάφασης στο ζήτημα του πόνου-Κακού, η οποία ήταν ωστόσο περιθωριακή στην καθ’ όλα «πνευματική» αρχαία σκέψη. Από το γεγονός της ενασχόλησης στην αρχαία εποχή με θεολογικά και μεταφυσικά ζητήματα δεν προκύπτει καμμία ανάδειξη της πνευματικότητας ως εκείνης μόνον της πνευματικότητας που αγωνιωδώς αναζητά την νοηματοδότηση/κατάφαση στον πόνο και θεολογίας=ηθικής (ως πνευματικότητας αντίθετης στην «εδώ και τώρα» επίγεια ουτοπία της Αριστεράς). Η αναφορά μου στην Λούξεμπουργκ κ.ά. δείχνει την αντίθεση ακριβώς μεταξύ ενός Χριστιανισμού «στην πράξη» (ο «μαχητικός αθεϊσμός» μόνο ως καρικατούρα μαρξισμού μπορεί να κριθεί, όχι ως μαρξική αντίληψη) και μιας υποκριτικής δημόσιας υποστήριξης (βλ. τα παραδείγματα που ανέφερα) του Χριστιανισμού.

    Θα έλεγα ότι η ηθικοποίηση της πολιτικής επανέρχεται κάθε τόσο, άλλοτε ως Εκσυγχρονισμός, Επανίδρυση του Κράτους και Επανάσταση του Αυτονόητου. Πράγμα που σημαίνει ότι τα προνεωτερικά στοιχεία είναι ακόμη ισχυρά και πρόθυμα να ενστερνιστούν τέτοιες διακηρύξεις.

  58. @Γιάννης
    Γιάννη μου, συγγνώμη για την καθυστέρηση. Εκτιμώ τις θέσεις σου πολύ για το θέμα της Ρωμανίας και, ακόμη, του δυτικού «Μεσαίωνα» (κατά τον αστικό ουμανισμό, έστω), αλλά φοβάμαι ότι δεν είναι ικανοποιητικές με την έννοια ότι δεν θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε βάσει μιας κάποιας πολιτειακής αντίληψης -η Αρβελέρ λ.χ. λέει, βέβαια, ότι δεν ήταν ουδόλως «Μεσαίωνας» βάσει του οικονομικού του συστήματος, στην πρόσφατη συνέντευξή της στα «Νέα»- ένα Κράτος. Ο ίδιος ο ι. Χρυσόστομος, βάσει της παρατήρησης του Κ. Μποζίνη στην μελέτη του(διατριβή με επιβλέποντα τον Ματσούκα) «Ο ιερός Χρυσόστομος και το Imperium Romanum» αποκαλεί το πολίτευμα της εποχής του τυραννία, ενώ το αγνοεί παραδειγματικά, για να μην πούμε για τα εγκλήματα καθοσιώσεως που του καταλογίζει η αρπάζουσα τα σπίτια των χηρών αυτοκράτειρα Ευδοξία.Οι ίδιοι οι Πατέρες από την εποχή του Χρυσόστομου επιδίδονται σε ένα αγώνα τιτάνιο για την κατάργηση της δουλείας, που τελικώς ευοδώνεται πολλούς αιώνες μετά, τον 12ο αν δεν απατώμαι. Πλην, όμως, δεν νομίζω ότι μπορείς να μιλήσεις για τόσο απάνθρωπο, ούτε σε σχέση με τον αγγλικό μας κοινοβουλευτισμό, σύστημα· ένα ωραία κείμενο πάνω σε αυτό είχε γράψει ο Ρ. Βρανάς των «Νέων». Η ανάλυσή σου δυστυχώς δείχνει γενικότερα ότι ασπάζεσαι, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, την ιδέα της αστικής τάξης του 19ου αιώνα της προόδου. Αυτό το κάνει και ο Μαρξ, αλλά δεν νομίζω, Γιάννη, ότι αντιστοιχεί στην πραγματικότητα. Τι θα πει «προνεωτερικό» στοιχείο και νεωτερικό στις διάφορες μορφές του, ιδιαίτερα όταν αυτές οι κατηγορίες παίρνουν ένα χαρακτήρα αξιολογικό; Πρέπει να θέσουμε άλλα κριτήρια, όχι της προόδου και του νεώτερου(κατά το «εχθρός μας είναι κάθε τι το παλιό», του Σημίτη), αλλά της αλήθειας, που είναι διαχρονική, κάτι σαν ενδελέχεια της Ιστορίας. Σε ευχαριστώ για την πολύ-πολύ καλή συζήτηση, από την οποία μαθαίνω πολλά. :-)

    @Αντώνης
    Έτσι εξηγούνται όλα! :-D Καταλαβαίνω. Χαίρομαι ειλικρινά το ύφος σου, το επιζητώ εν μέρει, μας λείπει ο θεόσδοτός μας θυμός, ο δυναμισμός και ακόμη περισσότερο η σωστή του χρήση. Σε ευχαριστώ πολύ!

  59. Γιάννη,
    νομίζω ότι οι οπτικές μας αναδείχθηκαν από τα σημειώματά μας.

    Αντώνη,
    σ’ ευχαριστώ πολύ για το σοκολατάκι. Δεν πειράζει που το έδωσες στον Herr K. Η πρόθεση μετράει, η καλή καρδιά. Σου χρωστάω ένα κείμενο. Από ό,τι καταλαβαίνω συχνάζεις στην εδώ ιστοσελίδα. Είμαι κι εγώ τακτικός επισκέπτης, οπότε θα τα ξαναπούμε.

    Κώστα,
    κατάλαβα εξ αρχής και που είδες φώς και που μπήκες. Απλώς μου έφερες ένα πολύ καλό παράδειγμα γι’ αυτό που ήθελα να πώ…παραστατικότατο!

  60. Φιλαλήθη,
    ας μην καλύπτουμε με τις μεμονωμένες κριτικές προς συγκεκριμένες καταστάσεις την απουσία βουλής, εκλογών κ.ά. ώστε να καταλήξουμε ότι το βυζαντινό αυτοκρατορικό πολίτευμα ήταν δημοκρατικό. μπορεί να ήταν καλύτερο από τα σύγχρονά του, ισλαμικά και δυτικά, δεν παύει να είναι αντιδημοκρατικό.

    Λεωνίδα,
    πράγματι έτσι είναι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s