Η πιστοληπτική ικανότητα του Τάσσου Παπαδόπουλου

Η σύληση του τάφου του τέως Προέδρου της Κύπρου, σημαίνει την έναρξη μιας μελετημένης καμπάνιας ψυχολογικού πολέμου κατά τον Δ. Κωνσταντακόπουλο:

» Το μήνυμα απευθύνεται ευρύτερα στο σύνολο της ελληνικής πολιτικής τάξης και τον κυπριακό λαό, επιχειρώντας να “ξυπνήσει” ισχυρά ρεύματα φόβου και υποτέλειας που διατρέχουν το συλλογικό ασυνείδητο. «Σταματήστε να κάνετε τον ξύπνιο. Αρκετά μας πρήξατε το 2004 και μας καθυστερήσατε έξη χρόνια. Θυμηθείτε τι σας έχουμε κάνει στο παρελθόν, δείτε τι μπορούμε να κάνουμε στο ίδιο σας το νησί, κάτω από τη μύτη της αστυνομίας σας, στον ίδιο σας τον Πρόεδρο, σύμβολο της αντίστασης και της δύναμής σας. Μη διανοηθείτε να επαναλάβετε τα ίδια. Υπογράψτε να τελειώνουμε. Το ξέρετε, όλη η ιστορία σας το μαθαίνει, μπορεί να αργήσουμε, θα βρούμε όμως τον τρόπο να νικήσουμε. ‘Η μήπως θα σας σώσει μια μπατιρισμένη Ελλάδα;».

[…] Για τις διεθνείς δυνάμεις που εδώ και αιώνες θεωρούν την Ανατολική Μεσόγειο δική τους θάλασσα, το στρατηγικό διακύβευμα είναι κολοσσιαίο. Με παρόμοια λύση του κυπριακού, ΗΠΑ και Βρετανία πετυχαίνουν με έναν σμπάρο πολλά τρυγόνια, επανακτώντας την αποικία τους, της οποίας ποτέ δεν αποδέχθηκαν την έστω και κολοβωμένη ανεξαρτησία […] Βεβαίως, Ουάσιγκτον και Λονδίνο, αληθινοί και διαχρονικοί σκηνοθέτες του κυπριακού είναι ορθολογικοί παίκτες. Δεν θα το αποτολμούσαν, θα επεδίωκαν να ικανοποιηθούν με λιγότερα αν έβλεπαν ότι δεν γίνεται, ή ότι το κόστος από την επιδίωξη μπορεί να γίνει δυσανάλογο. Αλλά δεν το βλέπουν και δεν το είδαν επί αιώνες. Δεν διαπιστώνουν σοβαρή αντίσταση από την ελλαδική και κυπριακή ελίτ που θα αύξανε υπέρμετρα το κόστος για τους ίδιους παρόμοιων επιδιώξεων. Ούτε η πολιτική, ούτε η οικονομική ελίτ των δύο κρατών επιθυμεί να τα βάλει μαζί τους, ακόμα και για ζητήματα που αφορούν τον πυρήνα εθνικής και κρατικής κυριαρχίας. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι, βεβαίως, όχι η βελτίωση των σχέσεων με τους «συμμάχους», αλλά η πιθανότητα μείζονος κρίσεως. Γιατί, όπως εύστοχα παρατήρησε ο σημερινός αρχηγός της ΝΔ το 2004, μόνο όποιος μπορεί να πει όχι, μπορεί να πει και ναι.»

Οσο για τη μπατιρισμένη Ελλάδα, με άλλα λόγια την επίθεση κατά της ελληνικής οικονομίας, ο Γκρηκ Ράιντερ σημειώνει: «Το ότι η Ελλάδα βέβαια δεν είναι Αργεντινή αποδεικνύεται από το ότι μια μείωση των μισθών κατά 10% θα έλυνε το πρόβλημα, σιγά το πράγμα δηλαδή…..Εκεί φαίνεται ότι το θέμα είναι η άτυπη διεθνής νομιμότητα του νεοφιλελευθερισμού και τίποτα άλλο». Επ’αυτού περιεκτική και διαφωτιστική είναι η πρόσφατη αρθρογραφία του για την οικονομική κρίση.

Η κατάσταση θυμίζει, μεταξύ άλλων, την τελευταία δεκαετία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας: απειλή κατά της κυριαρχίας της (από ΕΣΣΔ), κακή οικονομική κατάσταση και κόσμο που βράζει. Τότε η λύση που επελέγη ήταν η καταστολή, ώστε – ήδη επι κομμουνισμού – να αρχίσουν να ξηλώνονται χωρίς αντιδράσεις τα θεμέλια του κοινωνικού κράτους. Η διαφορά Πολωνίας του 1981 και Ελλάδας του 2009 είναι δυστυχώς ότι, στην περίπτωση της Ελλάδας, η απειλή κατά της εδαφικής κυριαρχίας και η απειλή κατά του οικονομικοκοινωνικού συστήματός της (των απομειναριών κεϋνσιανισμού και πολιτικής ελευθερίας) εκπορεύονται από την ίδια πλευρά.

Advertisements

24 thoughts on “Η πιστοληπτική ικανότητα του Τάσσου Παπαδόπουλου

  1. Ακριβώς όπως τα λες είναι τα πράγματα. Χτες άκουσα που έλεγε ένας μεγαλοαρθρογράφος των φαινάνσιαλ τάιμς (νομίζω) που μας είχαν τώρα τελευταία κάθε μέρα στη «σέντρα», να λέει ότι αν οι Έλληνες δεν αισθανθούν στην τσέπη τους την κρίση δεν θα καταλάβουν ποτέ τι λάθη έκαναν και σε τι κατάσταση βρίσκονται . Επαληθεύεται έτσι αυτό που λέμε για την επιβολή της διεθνούς νομιμότητας του νεοφιλελευθερισμού. Αυτή η δήλωση είναι με ανθρώπινα λόγια η μετάφραση της πίεσης των αγορών οι οποίες λέμε σχηματικά ότι αν δεν δουν αίμα δεν ηρεμούν. Αίμα σημαίνει μέτρα και θυσίες σοκ από εργαζόμενους κατώτατης βαθμίδας.

    Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν μια πολυεθνική μεγάλη εταιρεία απολύει π.χ. 10,000 εργαζόμενους η μετοχή της την άλλη μέρα είναι φουλ πάνω, και αυτό γιατί η ίδια εταιρεία έχει μικρότερο κόστος με μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Αυτό σημαίνει αίμα και νομιμότητα της αγοράς.

  2. «…επιχειρώντας να “ξυπνήσει” ισχυρά ρεύματα φόβου και υποτέλειας που διατρέχουν το συλλογικό ασυνείδητο…»

    δεν υπάρχει φόβος και υποτέλεια, υπάρχει απλώς μια, έως τώρα, μη συνειδητοποιημένη -από τον ελληνικό λαό- εναντίωση στον εθνοκεντρισμό, η οποία ελπίζεται ότι θα γίνει σύντομα συνειδητή (θα την «ξυπνήσουν» -κάτι σαν την «εθναφύπνιση», απ’ την ανάποδη). κι αυτό επειδή δυστυχώς ακόμη στις λαϊκές κι αμόρφωτες μάζες κυριαρχούν οι φασίστες (δεξιοί και πατριδοκάπηλοι) που το 82% ενός πληθυσμού το ονομάζουν όχι κοινότητα αλλά πλειονότητα.

  3. GR, μάλλον εσύ τα λες, κι εγώ συμφωνώ. Είναι έντονο το ιδεολογικό στοιχείο σε αυτήν την ιστορία, να μην πώ ότι αγγίζει τα όρια του νεοφιλελέυθερου μυστικισμού.

    Γιάννη, πώς το εννοείς το «όχι κοινότητα αλλά πλειονότητα;» Διότι στο ομόσπονδο κρατίδιο των Βρυξελλών πχ, όπου οι πληθυσμιακές αναλογίες είναι παραπλήσιες, κανείς δεν θα διενοείτο να προτείνει για παράδειγμα εκ περιτροπής Πρόεδρο από τη μειονότητα.

  4. Herrk,
    προφανώς ειρωνευόμουν την άποψη που παρέθεσα πριν.
    είναι απλό: το 80 στα 100 μερικοί το λένε πλειονότητα, που έχει το δικαίωμα της πολιτικής κυριαρχίας, άλλοι όμως θεωρούν ότι είναι εθνικιστικό να τίθεται το θέμα της πολιτικής κυριαρχίας με όρους πλειονότητας-μειονότητας.

    ο όρος «2 κοινότητες» έχει υιοθετηθεί στην κύπρο από το ’60 τουλάχιστον, αλλά μόνο μετά από το 1974 έχει γίνει αποδεκτός ως βάση της λύσης. φυσικά, κάτι τέτοιο δε θα συνέβαινε ποτέ με τους κούρδους της τουρκίας (ίδια ποσοστά με τουρκοκύπριους), πράγμα που σημαίνει ότι με την υιοθέτηση της λογικής των «δύο κοινοτήτων» αποκρύβεται ή εξιδανικεύεται η πραγματικότητα της πολιτικής και στρατιωτικής ισχύος, αφού όσοι την ξεμπροστιάζουν (την πραγματικότητα και την εξιδανίκευση) υφίστανται χαρακτηρισμούς που ποικίλλουν από «πραξικοπηματίες» έως «εθνικιστές/φασίστες».

  5. Είπα κι εγώ…

    Για οικονομία, παρόμοια άποψη εκφράζει κι ο Δελαστίκ:
    «Η ελληνική κυβέρνηση έγινε πρόσθετος στόχος τους και εξαιτίας του γεγονότος ότι ο Γ. Παπανδρέου εξήγγειλε μια πολιτική στην οικονομία που εμπεριείχε και κάποια ψήγματα μέτρων υπέρ των πιο αδύναμων κοινωνικών στρωμάτων»
    http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11826&subid=2&pubid=8858854

  6. «στον ίδιο σας τον Πρόεδρο, σύμβολο της αντίστασης και της δύναμής σας»
    σιγά τα αίματα…. (ναι, ναι, τα αίματα: της ΕΟΚΑ Β για παράδειγμα).

    «απειλή κατά της εδαφικής κυριαρχίας»
    της ποιας;

    «στο ομόσπονδο κρατίδιο των Βρυξελλών πχ, όπου οι πληθυσμιακές αναλογίες είναι παραπλήσιες, κανείς δεν θα διενοείτο να προτείνει για παράδειγμα εκ περιτροπής Πρόεδρο από τη μειονότητα.»
    παραπλήσιες πληθυσμιακές αναλογίες: αυτό είναι όχι και τόσο ακριβές
    επίσης, το κρατίδιο των Βρυξελλών δεν είναι κράτος, αλλά το 1/3 του κράτους. Στο Βέλγιο πάντως δεν υπάρχει εκ περιτροπής προεδρεία. Αλλά και να υπήρχε, η ίδιοι νεοφιλελεύθεροι θα ήταν στην εξουσία. Αποπροσανατολιστικά ψευδοδιλήμματα είναι αυτά, πιστεύω.

  7. Κροτ, καλημέρα
    Για τα αίματα δεν το σχολιάζω.

    -» “απειλή κατά της εδαφικής κυριαρχίας” της ποιας; »
    Της εδαφικής κυριαρχίας.

    – Βρυξέλλες: από όσο ξέρω η αναλογία Φλαμανδών στο βρυξελλιώτικο πληθυσμό είναι 15-20% , άρα παραπλήσια με την αναλογία Τουρκοκυπρίων.
    -«Το κρατίδιο Βρυξελλών δεν είναι κράτος»: ούτε η Κύπρος είναι ακριβώς κράτος

    «Οι ίδιοι νεοφιλελεύθεροι θα ήταν στην εξουσία. Αποπροσανατολιστικά ψευδοδιλήμματα είναι αυτά» Ποια διλήμματα είναι αποπροσανατολιστικά; Μεταξύ εθνικής κυριαρχίας και δημοκρατίας; Γϊνεται το ένα χωρίς το άλλο;

    • -Θεωρώ υπερβολή και ετρομακτικά επικύνδυνη τακτική να ηρωοποιείται ο Παπαδόπουλος, όταν αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες προωθησης της μισαλλοδοξίας στο νησί.
      Ποιος δεν θυμάται τα δάκρυα φωσκολικής έμπνευσης στο περίφημο διάγγελμα;

      -Βρυξέλλες: επειδή όμως οι Βρυξέλλες βρίσκονται στην καρδιά της Φλάνδρας και επειδή δεν είναι κράτος, αλλά περιφέρεια, αλλά και επειδή οι ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες στο Βέλγιο είναι εντελώς διαφορετικές, η σύγκριση είναι εντελώς άκυρη. Ομοίως άκυρη ήταν και επιδίωξη εφαρμογής τους βέλγικους μοντέλου στην Κύπρο.

      -Τι εννοείτε δεν είναι κράτος η Κύπρος; Αφενός αναιρείτε τον παπαδόπουλο («παρέλαβα κράτος και δεν θα παραδώσω κοινότητα»). Αφετέρου, η Κύπρος είναι κράτος όσο και οποιοδήποτε άλλο κράτος. Κράτος μέλος της ΕΕ επίσης. Δλδ η Δυτική και Ανατολική Γερμανία δεν ήταν κράτη; Η Βόρειος και Νότιος Κορέα δεν είναι κράτη;
      Προφανώς η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί έλεγχο σε όλα της τα εδάφη. Αυτό δεν την κάνει λιγότερο κράτος από άλλα. Μήπως άλλωστε οι 26 εταίροι της στην ΕΕ ασκούν πραγματικό έλεγχο σε όλο το φάσμα της κρατικής τους υπόστασης; (οκ, συνδικαλιστικό το επιχείρημα: παραμένει επιχείρημα όμως).

      -Τι ακριβώς είναι η εθνική κυριαρχία; Όσο για τη δημοκρατία, πιστεύω ακράδαντα πως είναι ένα καλό πολίτευμα, ίσως το καλύτερο από όσα έχουν δοκιμαστεί, αλλά μάλλον όχι το ιδανικότερο. Έχουμε περιθώριο να δοκιμάσουμε και άλλα, που μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικά, πιστεύω.

    • Η θεατρικότητα (που είχε το διάγγελμα) δεν με κάνει να αλλάζω γνώμη για το περιεχόμενο. Και το περιεχόμενο ήταν η άρνηση του σχεδίου Ανάν.

      Για Βρυξέλλες και Κύπρο: Προφανώς οι συγκρίσεις γίνονατι μεταξύ ανόμοιων πραγμάτων που παρουσιάζουν ομοιότητες – αν ήταν όμοια δεν θα υπήρχε λόγος σύγκρισης

      Το ό,τι η Κύπρος δεν είναι ακριβώς κράτος πήγαινε όχι στην κατοχή αλλά στο ότι η κρατική της υπόσταση υπήρξε ιστορικά ένας συμβιβασμός μεταξύ της απελευθέρωσής της και της συνέχισης της αποικιοκρατίας.

      Τέλος, η δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού μιας εθνικής ομάδας είναι προαπαιτούμενο πολιτικής ελευθερίας.

  8. Επειδή ζω στην Κύπρο, θα έλεγα κρατήστε μια πισινή σε όσο αφορά σενάρια/εικασίες όπως αυτά του Δ. Κωνσταντακόπουλου. Υπάρχουν και σαφώς πιο μπανάλ ενδεχόμενα, άσχετα από την οπωσδήποτε δικαιολογημένη ανησυχία για τα συμβολικά μηνύματα. Κατά τα άλλα και σε ό,τι αφορά την υποτέλεια της (αδιανόητα νεόπλουτης και απολίτικης για όσους δεν έχουν ζήσει εδώ) Κύπρου: δεν είμαι σίγουρος ότι οι συσχετισμοί του 2004 είναι οι ίδιο με αυτούς του 2009 σε ό,τι αφορά τον νεο-ιμπεριαλισμό. Αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, ούτε η ΕΕ ούτε η ΗΠΑ μου φαίνεται ότι έχουν τους λόγους να είναι όσο «ζεστές» ήταν πριν με το ενδεχόμενο επίλυσης, καθώς οι προτεραιότητες είναι αρκετά διαφορετικές και τα ανταλλάγματαεν μέσω σφροδρής κρίσης λιγότερο ελκυστικά. Αυτό τουλάχιστον είναι το αίσθημα το δικό μου.

  9. Καλημέρα, Αντώνη
    Οντως διατυπώνει εικασία. Παρέπεμψα στο άρθρο όμως πολύ λιγότερο για την εικασία και περισσότερο για την όλη επιχειρηματολογία. Η εντύπωση μου είναι ότι προεξοφλείται / αναμένεται μία λύση. Εϊναι απλώς εντύπωση βέβαια.

    Λες ότι «ούτε η ΕΕ ούτε η ΗΠΑ μου φαίνεται ότι έχουν τους λόγους να είναι όσο “ζεστές” ήταν πριν με το ενδεχόμενο επίλυσης» Θα ήταν ενδιαφέρον να διευκρινίσεις ή να παραπέμψεις κάπου που να διατυπώνεται σχετική επιχειρηματολογία. Το ίδιο και για τα «λιγότερο ελκυστικά ανταλλάγματα»

  10. Καλημέρα herr. Δεν έχω υπόψιν σχετική επιχειρηματολογία άλλη από αυτή που ανέφερα. Ότι δηλαδή η οικονομική κατάσταση και οι προτεραιότητες στην εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α αυτή τη στιγμή είναι αρκετά διαφοροποιημένες από ότι πριν από 5 χρόνια. Και ότι στο χάλι της, και με αρκετές προοπτικές εκ των ένδον διάλυσης σε βάθος χρόνου, η Ε.Ε δεν ξέρω γιατί πρέπει να καίγεται να «επιλύσει» το Κυπριακό. Θέμα προσωπικής εντύπωσης και στην δική μου περίπτωση δηλαδή.

    Κατανοώ τους λόγους που παρέπεμψες στο άρθρο. Απλά σε ότι αφορά το στενό θέμα ποιος σύλλησε τον τάφο και γιατί, είναι καλό να είμαστε κάπως επιφυλακτικοί. Έγραψε κάτι σχετικό και ο sraosha στα Βουστάσια.

  11. Αυτοί που ήθελαν, το πέτυχαν! Όλοι στην Κύπρο είναι μουδιασμένοι.

    Κανείς δε, δεν θέλει ούτε και για πλάκα να σκέφτεται ότι μπορεί να εμπλέκεται τουρκικός δάκτυλος σ’ αυτήν την ιστορία. Κανείς δεν μοιάζει έτοιμος να δεχθεί τις συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης ούτε στην Κύπρο, ούτε στην Ελλάδα. Όλοι θαρρούν πως εάν αποδειχθεί κάτι τέτοιο, θα αναγκαστούν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων –και κανείς δεν θέλει κάτι τέτοιο.

    Το ζήτημα είναι απλό. Για ν’ απαντήσει κανείς σε μια τέτοια ενέργεια θα πρέπει να μπει σε διαδικασίες αμφισβήτησης. Αμφισβήτησης της πισίνας του στην Κύπρο, του καταναλωτικού του δανείου στην Ελλάδα. Εδώ είναι που το υποκείμενο του παγκόσμιου καπιταλισμού –ο καταναλωτής– συγκρούεται με την πραγματικότητα της ελληνικής γεωγραφίας.

    Προϊόν αυτής της συγκρούσης, είναι η φιγούρα του τρομοκρατημένου, αποικιοποιημένου, ραγιά που τον φτύνουν και νομίζει ότι βρέχει…

    Είναι πολύ χαρακτηριστικό: Ακόμα κι αυτήν την οικονομική κρίση, οι νεοέλληνες δεν την συζητούν στις πραγματικές τις διαστάσεις, ως κρίση του τρόπου με τον οποίον είναι ενταγμένη η χώρα στον παγκόσμιο καταμερισμό, αλλά ως μια βαριά γρίπη που χρίζει επιδοτήσεων και παροχών. Κανείς δεν τολμά να αναμετρηθεί με την ουσία της, γιατί κάτι τέτοιο θ’ απαιτούσε άλλην πάστα ανθρώπων από αυτούς που κατασκεύασε η συναίνεση της ύστερης μεταπολίτευσης. Αυτό νομίζω ότι συμβαίνει. Τα λοιπά, θεωρώ πως είναι υπεκφυγές…

  12. @σκαντζόχοιρος: Σε πολλά (περί πισίνων, αποικιοποίησης, λατρείας του κεκτημένου, ελείμματος θέλησης να σταθεί κανείς στο ύψος των περιστάσεων) έχεις δίκιο, δεν αντιλέγω. Αλλά το να αντιδράσεις σε κάτι προβαίνοντας σε πράξεις υψηλού ρίσκου ενώ δεν γνωρίζεις καν υπαίτιους και κίνητρα, δεν ξέρω, είναι κομμάτι προβληματικό.

    Και είμαι, ομολογώ, αρκετά αμφίθυμος απέναντι στην ρητορική της δράσης που προέρχεται από την Ελλάδα. Από τη μία, υπάρχουν πολλά εδώ στην Κύπρο που παραπέμπουν σε υποκειμενικότητα ταυτόχρονα νεο-αποιοκιοκρατούμενη και αποικιακή. Από την άλλη, αν στραβώσουν τα πράγματα στρατιωτικοπολιτικά με τους απέναντι, είμαι βέβαιος ότι η Ελλάδα θα είναι η τελευταία που θα «σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.» Όπως δεν στάθηκε το 73-74. Όπως δεν στάθηκε κανείς στον υπόλοιπο κόσμο.

    Δεν ξέρω.

  13. Η διακοπή των συνομιλιών δεν είναι ακραία κίνηση. θα έπρεπε δε να πραγματοποιηθεί ανεξάρτητα από το εάν συνέβαινε αυτό στον τάφο του Τάσσου Παπαδόπουλου ή όχι.

    Εγώ πιστεύω ότι για να συζητήσουμε ψύχραιμα και ρεαλιστικά αυτά τα ζητήματα, θα πρέπει να κάνουμε ένα ctrl+alt+del κι έπειτα να χρησιμοποιήσουμε μόνον την κοινή λογική. Ποιός είναι ο κατεχόμενος, ποιός ο κατακτημένος. Γιατί και πώς. Ποιός διεκδικεί και ποιός συμφωνεί να διεκδικηθεί. Με ποιό τίμημα. ‘Δατ’ς όλ φόλκς’, που λένε στη γλώσσα τους αι καθηγηταί στην πάντειο και στο αριστοτέλειο.

  14. Φοβούμαι ότι κάτι τέτοιο θα εκθέσει την Ε/Κ πλευρά χωρίς να της προσφέρει κάτι. Αν πω ότι έχω μια (σχετική) εμπιστοσύνη στον Χριστόφια για τον χειρισμό των συνομιλιών χωρίς οπορτουνιστική ενδοτικότητα, και ότι δεν νιώθω ότι υπάρχει λόγος πανικού θα ακουστώ υπερβολικά αφελής;

    Είμαι ανοιχτός σε διάλογο αν έχετε διαφορετική άποψη.

  15. ( https://herrkstories.wordpress.com/2008/10/15/ethniki-organosis-kyprion-agonistonen-historia-multikopiatua/ )

    Και η κοινή λογική λέει ότι αν κάποιος απέρριψε με μεγάλη πλειοψηφία ένα σχέδιο και ο άλλος το αποδέχτηκε, προφανώς το σχέδιο ωφελούσε μόνον τον άλλον.

    «Αν στραβώσουν τα πράγματα στρατιωτικοπολιτικά»: η βασική αντίρρηση που εκφράζει το παραπάνω κείμενο είναι ότι με παραχωρήσεις επι ουσιωδών ζητημάτων τα πράγματα θα στραβώσουν ακόμα περισσότερο! Παραπέμπω στη ιστορία του κ. Κόινερ με τον κλέφτη και το παιδί

  16. Το σχέδιο Ανάν καλώς απορρίφθηκε είναι η δική μου άποψη–για αρκετούς λόγους. Για το ότι υπερψηφίστηκε από την άλλη πλευρά θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και η παράμετρος «καρότο ΕΕ». Δεν ξέρω τι τύχη θα είχε το ίδιο σήμερα από την Τ/Κ πλευρά.

    Ωραίος ο χάρτης με τα γήπεδα γκολφ. Θα μπορούσε να μπει και μια λίστα με τα υπερολυτελή SUV που βλέπω καθημερινά στον δρόμο. Όταν πρωτοήρθα εδώ το 2001, με μοναδικές εικόνες στο νου αυτές της «μαρτυρικής μεγαλονήσου» υπέστην σοβαρότατο σοκ από το οποίο, φοβούμαι, δεν συνήλθα ποτέ. Η αναντιστοιχία μεταξύ πατριωτικού συναισθηματισμού και νεοπλουτιστικού κυνισμού είναι αφόρητη. Και δεν είναι ο νεοπλουτιστικός κυνισμός προνόμιο μόνο των επαναπροσεγγιστών, έτσι; Σας το υπογράφω αυτό.

  17. ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΙΣΤΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

    Τα 3 Α της τριπλής αποτυχίας

    MOODY’S, STANDARD & POOR’S ΚΑΙ FITCH ΔΕ… ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΟΜΙΛΟΥΝ

    Μπορεί στην Ελλάδα και σε μια σειρά άλλες χώρες, τα δημόσια οικονομικά των οποίων είναι στην κόψη του ξυραφιού, να κρεμόμαστε από τα χείλη των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, στις ΗΠΑ όμως δέχονται σφοδρότατη κριτική λόγω των τεράστιων ευθυνών τους στο ξέσπασμα της τρέχουσας οικονομικής κρίσης.

    Πρόσφατα, το αμερικανικό περιοδικό TIME δημοσίευσε μια λίστα με τους 25 βασικότερους υπαίτιους της οικονομικής κρίσης. Μεταξύ αυτών ήταν οι δύο τελευταίοι πρόεδροι των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον και Τζορτζ Μπους, ο πρωθυπουργός της Κίνας, Γουέν Γιαμπάο, ο πρώην διοικητής της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, Άλαν Γκρίνσπαν, γνωστός κι ως «μάγος» την εποχή της παντοδυναμίας του, ο πρωθυπουργός και κεντρικός τραπεζίτης της Ισλανδίας, Ντέιβιντ Όντσον, ο υπουργός Οικονομικών του Μπους και διευθυντής της Goldman Sachs πριν εγκαταλείψει τις δάφνες του ιδιωτικού τομέα για να υπηρετήσει το δημόσιο συμφέρον, Χανκ Πόλσον, και μία γυναίκα, η Κάθλιν Κόρμπετ, επικεφαλής της εταιρείας αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, Standard & Poor’s ή S&P στη αργκό των δημοσιογράφων, του επιχειρηματικού κόσμου και των οικονομολόγων.
    Η S&P, θυγατρική της McGraw Hill, μαζί με την Fitch Ratings, θυγατρική της Fimalac και την Moody’s Investors Service, οι «3 μεγάλες» όπως συχνά αποκαλούνται ελέγχουν τουλάχιστον το 85% της αγοράς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Από τον αυστηρότατο έλεγχό τους περνούν ή θα έπρεπε τουλάχιστον να περνούν όλα τα ομόλογα που εκδίδει ο ιδιωτικός και δημόσιος τομέας, συμπεριλαμβανομένης της πιο μικρής επιχείρησης και του πιο ισχυρού κράτους από την μια άκρη της γης μέχρι την άλλη, με σκοπό να βαθμολογήσουν το αξιόχρεός τους και να καθοδηγήσουν τους επενδυτές. Η τρομακτική δύναμή τους έγινε αντιληπτή πρόσφατα στην Ελλάδα, στις 7 Δεκέμβρη συγκεκριμένα, όταν μια απλή υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας του ελληνικού δημοσίου από «Α–» (που είχε δοθεί πάλι κατόπιν υποβάθμισης στις 22 Οκτώβρη) σε «ΒΒΒ+» από τον οίκο Fitch στάθηκε αρκετή για να προκαλέσει ένα τσουνάμι διεθνών αντιδράσεων και, κυρίως, κινδυνολογίας σε σημείο που να συζητιέται ακόμη κι από σοβαρά κατά τ’ άλλα έντυπα το ενδεχόμενο κήρυξης χρεοστασίου, όπως πριν μια δεκαετία είχε πράξει, για παράδειγμα, η Αργεντινή.
    Αρχικά, πρέπει να τονιστεί, ότι κάθε τέτοια αξιολόγηση συνοδεύεται από… δάκρυα και αίμα. Μένοντας στα κρατικά ομόλογα, αποφάσεις υποβάθμισης των διεθνών οίκων αξιολόγησης συνεπάγονται αυτόματα μια άνοδο του επιτοκίου που πρέπει να πληρώνει το κάθε κράτος για να συγκεντρώσει τα ποσά που χρειάζεται και να καλύψει τις δανειακές του ανάγκες. Αυτό με τη σειρά του συνεπάγεται αφαίμαξη του κρατικού προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα όλο και περισσότερα δημόσια έσοδα να κατευθύνονται στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, στην περίπτωση εκείνη που οι αξιολογήσεις είναι αρνητικές, αντί για συντάξεις. Ειδικότερα για την χώρα μας, με κάθε 1 μονάδα που αυξάνεται η διαφορά των επιτοκίων μεταξύ των γερμανικών και των ελληνικών ομολόγων (το spread, όπως λέγεται στα… ελληνικά) τα δημόσια ταμεία επιβαρύνονται με το μυθικό ποσό των 900 εκ. ευρώ!
    Το ερώτημα επομένως που αβίαστα προκύπτει αφορά την αξιοπιστία που διαθέτουν οι «3 μεγάλες» για να επιτελούν αυτό το τεράστιας οικονομικής και πολιτικής (αν σκεφτούμε τις παρενέργειες) σημασίας έργο. Κι η απάντηση είναι πως η ανώτερη και πιο σίγουρη βαθμολογία τους, το «ΑΑΑ» αφορά πριν απ’ όλα την παταγώδη αποτυχία και των τριών εταιρειών να επιτελέσουν με αξιοπιστία και αντικειμενικότητα το έργο που έχουν αναλάβει!
    Η διεθνής οργή για το ρόλο των «3 μεγάλων» βγήκε στην επιφάνεια με αφορμή τις ευθύνες που επωμίστηκαν για το ξέσπασμα της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, που ως σημείο αφετηρίας είχε τα υποβαθμισμένα στεγαστικά δάνεια στην αμερικανική κτηματική αγορά. Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πρωτοφανή κερδοσκοπία που προηγήθηκε του σκασίματος της φούσκας γιατί αυτές οι εταιρείες βάφτιζαν τα σκουπίδια… χρυσάφι. Συγκεκριμένα εν χορώ και οι τρεις εταιρείες έδωσαν πολλές φορές την υψηλότερη δυνατή βαθμολογία στα τιτλοποιημένα δάνεια που κυκλοφορούσαν από τράπεζα σε τράπεζα ως ενέχυρο, τα οποία στη συνέχεια, όταν αποδείχθηκαν ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια του ευρύτερου πιστωτικού συστήματος, αποκαλέστηκαν «τοξικά». Πριν ο θησαυρός όμως αποδειχθεί άνθρακας, τιτλοποιημένα δάνεια υπό την μορφή δομημένων ομολόγων, με την ανώτερη δυνατή αξιολόγηση των εταιρειών αυτών είχαν αποκτήσει την έξωθεν καλή μαρτυρία για να εισέλθουν στα πιο συντηρητικά χαρτοφυλάκια, που μη έχοντας δικούς τους μηχανισμούς ελέγχου του αξιόχρεου για κάθε ένα από τα χιλιάδες ομόλογα που κυκλοφορούν στην αγορά, εμπιστεύονταν τυφλά την Moody’s, την S&P και την Fitch, που τώρα με ύφος αδέκαστου κριτή ρίχνουν στα Τάρταρα την ελληνική οικονομία.
    Το αποτέλεσμα είναι σήμερα στην αμερικανική αγορά να υπάρχει κατακλυσμός μηνύσεων από συνταξιοδοτικά ταμεία που όταν εμπιστεύτηκαν την κρίση τους ζημιώθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Για παράδειγμα, ο γενικός εισαγγελέας του Οχάιο, λόγω του ότι το συνταξιοδοτικό ταμείο της αμερικανικής Πολιτείας έχασε 500 εκ. δολ. ακολουθώντας τις οδηγίες των «3 μεγάλων» τους άσκησε δίωξη κατηγορώντας τις πως «προκάλεσαν καταστροφή στις αμερικανικές αγορές παρέχοντας αδικαιολόγητες και υψηλές αξιολογήσεις για τα ομόλογα που καλύπτονταν από στεγαστικά δάνεια με αντάλλαγμα επικερδέστατες χρεώσεις στους εκδότες των ομολόγων»! Το κατηγορητήριο καταπέλτης συνεχίζει με τα ακόλουθα: «Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας έπαιξαν κεντρικό ρόλο στη χειρότερη οικονομική κρίση που προκλήθηκε στο Οχάιο μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 1930. Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας διαβεβαίωσαν τα συνταξιοδοτικά ταμεία των υπαλλήλων μας ότι πολλά απ’ αυτά τα ομόλογα διέθεταν την υψηλότερη αξιολόγηση και τον χαμηλότερο κίνδυνο. Ωστόσο πούλησαν την επαγγελματική τους αντικειμενικότητα και ακεραιότητα στον μεγαλύτερο πλειοδότη»!
    Το δεύτερο παράδειγμα δικαστικής προσφυγής εναντίον των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας προέρχεται από το Calpers, το συνταξιοδοτικό ταμείο των δημοσίων υπαλλήλων της Καλιφόρνιας, που καλύπτει 1,6 εργαζόμενους. Ένα ταμείο με ενεργητικό (που θα ζήλευαν πολλά κράτη) ύψους 180 δισ. δολ. το οποίο λόγω των συμβουλών της Moody’s το 2006 να επενδύσει σε 3 συγκεκριμένα δομημένα ομόλογα που κατέρρευσαν τη διετία 2007 – 2008 ζημιώθηκε στο τέλος του 2008 πάνω από 1 δισ. δολ. Στο κατηγορητήριο υπάρχουν πραγματικά διαμάντια. Επισυνάπτεται για παράδειγμα εσωτερική ηλεκτρονική αλληλογραφία υπαλλήλων της αξιολογικής εταιρείας στο οποίο αναφέρεται ότι «από τους βαθμούς που δίνουν δεν αξίζουν ούτε οι μισοί»! Σε άλλο μήνυμα υπάλληλος της εταιρείας κάνοντας πλάκα με αυτά που είχαν δει τα μάτια του εύχεται απευθυνόμενος σε άλλον: «ας ελπίσουμε όλοι να είμαστε πλούσιοι και συνταξιοδοτημένοι όταν θα καταρρεύσει αυτός ο πύργος από τραπουλόχαρτα»! Τα δύο παραπάνω παραδείγματα δεν είναι και τα μοναδικά. Δικαστικές προσφυγές εναντίον των εταιρειών αξιολόγησης είναι σε εξέλιξη επίσης από το συνταξιοδοτικό ταμείο των εργαζομένων στην Ινδιάνα, από τον γενικό εισαγγελέα του Κονέκτικατ, κ.α.
    Παρόλα αυτά το φαινόμενο δεν είναι και τόσο καινούργιο. Η πρώτη φορά που οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας εκτέθηκαν ανεπανόρθωτα ήταν με την κατάρρευση του αμερικανικού ενεργειακού γίγαντα της Enron, το 2002. Τότε μαζί με τις «3 μεγάλες» σήμανε το τέλος της αθωότητας και των ληστρικό ελεγκτικών εταιρειών που επί χρόνια έβρισκαν τα λογιστικά βιβλία και τον ισολογισμό της Enron αψεγάδιαστο. Όπως και τώρα έτσι και τότε πολλοί πιστωτές κατέφυγαν στη δικαιοσύνη. Ομοσπονδιακό δικαστήριο όμως έριξε στα μαλακά τις εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας δεχόμενο την υπερασπιστική τους γραμμή ότι κι αυτές εξαπατήθηκαν από την Enron. Επίσης τους αναγνώρισε ένα ελαφρυντικό: ότι όπως κι ο Τύπος λειτουργούν συμβουλευτικά και τίποτε παραπάνω!
    Επιστρέφοντας στις πρόσφατες αποκαλύψεις, πίσω από την εκτεταμένη επιχείρηση παραπλάνησης των επενδυτών φάνηκε ότι υπήρχαν δύο αιτίες που συνιστούσαν θεμελιακή σύγκρουση συμφέροντος. Η πρώτη αιτία σχετίζεται με το γεγονός ότι οι εν λόγω εταιρείες πληρώνονταν από αυτούς που εξέδιδαν τα ομόλογα. Κι ως γνωστό ο πελάτης έχει πάντα δίκιο. Η δεύτερη αιτία σχετίζεται με την υπέρβαση των εργασιών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας και την επέκταση των δραστηριοτήτων τους ακόμη και σε επαγγελματικές δραστηριότητες δημιουργίας επενδυτικών προϊόντων. Κι όπως ο καθένας μπορεί να φανταστεί αυτά ακριβώς τα προϊόντα τα βαθμολογούσαν στη συνέχεια με την καλύτερη δυνατή βαθμολογία. Αυτές ακριβώς οι αιτίες είναι που οδήγησαν τις «3 μεγάλες» ακόμη και μια μέρα πριν την κατάρρευση της Lehman Brothers, στις 13 Σεπτέμβρη 2008, να την βαθμολογούν με «Α», «Α2» και «Α+». Εξ ίσου γενναιόδωρες ήταν οι Standard & Poor’s, η Fitch κι η Moody’s απέναντι σε όλους τους κολοσσιαίους χρηματοπιστωτικούς ομίλους που βρέθηκαν πέρυσι στο μάτι του κυκλώνα κι οδηγήθηκαν στη χρεοκοπία: AIG, Bear Sterns, Merrill Lynch. Η μια είχε καλύτερη βαθμολογία από την άλλη, που θα τη ζήλευαν το ομόλογα του ελληνικού ή του ισπανικού δημοσίου που δέχονται συνεχείς υποβαθμίσεις… Το πόσο διαβλητή κι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης τελικά ήταν η διαδικασία αξιολόγησης είχε φανεί κι από τα παζάρια που γίνονταν πέρυσι το φθινόπωρο στο απόγειο της κρίσης μεταξύ του αμερικανικού δημοσίου, των «3 μεγάλων» και των υπό πτώχευση εταιρειών για τους ρυθμούς που θα ακολουθήσει η υποβάθμιση των ομολόγων των υπό πτώχευση εταιρειών ώστε να μην πάρουν ανεξέλεγκτο χαρακτήρα και ρυθμούς χιονοστιβάδας οι αρνητικές συνέπειες από τα συνεχή «κανόνια».
    Το τι διακυβευόταν από κάθε συμφωνία αναφέρθηκε καθαρά στους New York Times στις 15 Ιουλίου 2009 σε ρεπορτάζ σχετικά με τα δομημένα ομόλογα που έσκασαν στα χέρια των συνταξιούχων της Καλιφόρνιας: «Το αντίτιμο που λάβαιναν οι εταιρείες αξιολόγησης για να συμβάλουν στην δημιουργία αυτών των επενδυτικών προϊόντων κυμαίνονταν από 300.000 μέχρι 500.000 κι έφθαναν μέχρι το 1 εκ. για κάθε συμφωνία». Πως η Moody’s ακόμη και μετά την υποβάθμιση πολλών δομημένων ομολόγων της να μην εκδίδει έκθεση με τον ακόλουθο τίτλο, που πέρασε στην ιστορία: «Δομημένα επενδυτικά οχήματα: Μια όαση ηρεμίας στη δίνη των υποβαθμισμένων κτηματικών δανείων»!
    Η σύγκρουση συμφέροντος των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας περιγράφηκε με πολύ παραστατικό τρόπο από το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel στις 5 Ιούνη: «Οι “3 μεγάλες” μπορούν να παρομοιαστούν με γεροντοφρικιά μέσα σε μια ομάδα δασκάλων που παίρνουν το τσιγαρλίκι τους από τους μαθητές τους κι όταν φθάνει η κατάσταση ευφορίας τούς ανταμείβουν με την καλύτερη βαθμολογία»! Οι New York Times το έθεταν πιο ευγενικά στις 9 Δεκέμβρη: «είναι σαν ένα εστιατόριο να πληρώνει τον κριτικό για να αξιολογήσει τα πιάτα του μόνο αν η ετυμηγορία του αποδεικνύεται ιδιαίτερα ευνοϊκή».
    Απέναντι σ’ αυτή την κατάσταση η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να λάβει αυστηρά μέτρα που θα συμπεριλαμβάνονται στο πακέτο των προτάσεων ρύθμισης της χρηματοπιστωτικής αγοράς, για να μην επαναληφθούν τα λάθη που οδήγησαν σ’ αυτή την κρίση. Σ’ αυτό το πλαίσιο για παράδειγμα συζητιέται η εκ βάθρων αναθεώρηση του τρόπου πληρωμής τους ώστε στο εξής η αμοιβή να μην προέρχεται από τους εκδότες, αλλά από τους επενδυτές. Οι υπόλογοι (Standard & Poor’s, Fitch και Moody’s) συναινούν στην ανάγκη αλλαγής του ρυθμιστικού πλαισίου, αναγνωρίζοντας τις ευθύνες τους. Στην από δω μεριά του Ατλαντικού, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε από τον Μάιο μια σειρά αποφάσεων που εισάγει αυστηρότερα κριτήρια για την λειτουργία των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας στο έδαφος των 27 κρατών μελών της ΕΕ.
    Ακόμη κι έτσι όμως παραμένει το ερώτημα για την σκοπιμότητα αξιολόγησης των κρατών με κριτήρια και μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τις επιχειρήσεις. Γεννάται επίσης το ερώτημα για το πόσο ανεξάρτητη και πραγματικά αδιάβλητη μπορεί να είναι μια διαδικασία τόσο ευαίσθητη όταν βρίσκεται στα χέρια του ιδιωτικού τομέα όπου μέτρο των πάντων είναι η κερδοφορία. Δεν φανταζόμαστε για παράδειγμα για ποιον άλλο λόγο πέρα από το να αποκομίσει νέα κέρδη μπορεί να απέκτησε το 19% των μετοχών της Moody’s η εταιρεία Berkshire Hethaway του Ουόρεν Μπάφετ, γνωστού κι ως Μίδα; Μήπως επομένως το σημαντικότερο συμπέρασμα που πρέπει να εξαχθεί από την πρόσφατη κρίση είναι πως ορισμένες νευραλγικού χαρακτήρα για το οικονομικό σύστημα δραστηριότητες αξιολόγησης (όπως επίσης κι ο έλεγχος των ανωνύμων εταιρειών που μέχρι πριν 20 χρόνια στην Ελλάδα ασκούταν αποκλειστικά και μόνο από το κράτος) πρέπει να ασκούνται στο εξής από τον δημόσιο τομέα;

    Και εάν είστε καλά παιδιά θα σας πώ και ποιός το έγραψε.

  18. Δεν δυσκολεύομαι να σε πιστέψω, Αντώνη, για τον κυνισμό. Τώρα, για την Τ/Κ πλευρά φαντάζομαι ότι βάρυναν τόσο οι υποσχέσεις ευμάρειας όσο και η γραμμή της Τουρκίας.

    Τροβατόρε, ναι, σωστά, υπάρχει το αμελητέο, καθαρά θεωρητικό, ενδεχόμενο οι αξιολογητές να αφήνονται άθελά τους να επηρεάζονται στην κρίση τους. Γι αυτό είναι απαραίτητη μια μετα-αξιολόγηση των αξιολογητών με διαφανή κριτήρια και εχέγγυα αμεροληψίας (βέβαια ίσως να νομίζεις ότι κάνω πλάκα, αλλά δυστυχώς δεν)

    Το ζήτημα είναι ότι, πουλημένοι ή όχι, η γνώμη τους εισακούγεται.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s