οι βλαβερές συνέπειες του φωταδισμού

«Εύκολη γνώση δεν υπάρχει, ούτε βεβαίως επιφοίτηση ή γνώση-μάννα εξ ουρανού. Ή παλεύεις και μαθαίνεις ή μένεις στο πνευματικό σκότος, στο οποίο ζουν πάρα πολλά άτομα. Παραδόξως, όμως, το βαθύ σκοτάδι είναι κύριο χαρακτηριστικό του λεγόμενου πνευματικού χώρου, ιδιαίτερα των κοινωνικών επιστημών όπου η πνευματική ανωτερότητα δεν συναρτάται με ακαδημαϊκές μεταμφιέσεις και πανεπιστημιακά διπλώματα. Οι «μορφωμένοι» και οι πνευματικά καλλιεργημένοι, εξάλλου, σπανίζουν στα ακαδημαϊκά και πολιτικά παρασκήνια, ενώ αφθονούν στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο της παραγωγής, της ταπεινής ανωνυμίας και των αυτοδημιούργητων φιλοσόφων της ζωής. Στον τελευταίο, βρίσκονται και οι περισσότεροι των οποίων η πνευματική καλλιέργεια είναι τρόπος ζωής και που αποτελούν τακτικούς θαμώνες βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών.

Ιδιαίτερα στον συνδικαλιστικό χώρο των ακαδημαϊκών, οι υψηλότερες βαθμίδες πνευματικών επιδόσεων δεν είναι πάντοτε αρεστές και συμπαθείς: Αντίθετα, προσελκύουν φθόνο, σύνδρομα αντιπάθειας και κεκαλυμμένο ζηλότυπο θαυμασμό. Η μεγαλύτερη αντιπάθεια αναπτύσσεται όχι στον χώρο των αγραμμάτων και των πνευματικά καθυστερημένων αλλά στον χώρο των ημιμαθών. Οι τελευταίοι, είτε γιατί δεν μπορούν είτε γιατί σκοπός τους είναι τίτλοι, θέσεις και «απτά συμφέροντα», μισούν θανάσιμα κάθε τάση γνήσιας πνευματικής ανύψωσης. Μισούν επίσης και τον «απλό» άνθρωπο γιατί η τετράγωνη πολιτική λογική του και τα ένστικτά του χαλούν την σούπα πολλών ανόητων, αντικοινωνικών και ηθικοπρακτικά άχρηστων θεωρημάτων στην αναμετάδοση των οποίων πολλοί επιδίδονται. Ομως τα πιο ουσιώδη της ανθρώπινης κατάστασης είναι συνήθως πασίγνωστα στους «απλούς ανθρώπους» και άγνωστα στους λεγόμενους «μορφωμένους».

Στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό, όπως σε όλες τις εξαρτημένες χώρες, είναι εντονότερο και βαθύτερο. Έτσι απλά αυξάνεται ο αριθμός όσων βιομηχανικά αναμασούν την παρακμή – γιατί αυτό είναι προσοδοφόρο: Τιμητικοί τίτλοι που τους επιτρέπουν να κορδώνουν, προνομιακές σχέσεις με ξένες πρεσβείες, προσοδοφόρα ταξίδια αναψυχής μεταμφιεσμένα ως «συνέδρια», κοινωνικοπολιτικές αναρριχήσεις κτλ. κτλ.

Σ’ ένα λεγόμενο «ακαδημαϊκό κόσμο» που εξ αντικειμένου είναι ανίατα κατακλυσμένος με επιστημονικά μεταμφιεσμένους προπαγανδιστές του χείριστου είδους δεν μπορείς να κάνεις πνευματική δουλειά παρά μόνον αν τους περιφρονήσεις (τόσο για να απελευθερώσεις χρόνο όσο και για να μην επηρεάζεται η ηρεμία σου).»

Από άρθρο του Π. Ηφαιστου (2007)

Advertisements

12 thoughts on “οι βλαβερές συνέπειες του φωταδισμού

  1. Πολύ καλό άρθρο (καλογραμμένο και συμφωνώ απόλυτα)! Είναι φοβερό ότι τις πιο σκοταδιστικές και επικίνδυνες (όσον αφορά την αποτελεσματικότητά τους) απόψεις τις έχω ακούσει από «μορφωμένους» με κάποιο δίπλωμα. Είναι πιο επικίνδυνες γιατί η «μόρφωσή» των φορέων τους, τους προσδίδει κάποιο κύρος. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δε συνδέεται άμεσα το μορφωτικό επίπεδο με το πόσο οι απόψεις που διατυπώνει κανείς βοηθούν την κοινωνία να πάει ένα βηματάκι μπρος… Το θέμα είναι όμως εδώ το εξής: το ότι ισχύει ο παραπάνω ισχυρισμός δε σημαίνει ότι ισχύει και η αντίθετη συνεπαγωγή! Για να γίνω πιο σαφής η υιοθέτηση της παραπάνω άποψης οδηγεί πολλούς ανθρώπους στη θεοποίηση του «απλού, αγνού και αμόρφωτου εργάτη». Αυτό το πρότυπο κατά τη γνώμη μου οδηγεί σε άλλου είδους σκοταδισμό και δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια: ο μέσος απλός αμόρφωτος άνθρωπος μπορεί να λύνει απλά ορισμένα ζητήματα που τα κάνουν σύνθετα οι διανοούμενοι, όμως είναι και αυτός που το σύνθετο ζήτημα θα το αντιμετωπίσει απλοϊκά – είναι το έδαφος στο οποίο κάποιοι «(παρα-)μορφωμένοι» θα καλλιεργήσουν το σκοταδισμό και όπως είπε ένας αγωνιστής εργάτης που γνώρισα: «ο μέσος εργάτης σήμερα θα σκύψει το κεφάλι στο αφεντικό του, αν του πει το αφεντικό η μάνα σου είναι σκύλα όχι απλά θα συμφωνήσει, αλλά θα αρχίσει να γαβγίζει κι όλας». Κακά τα ψέμματα, αλλά έστω και αυτή η στρεβλή ημι-μάθεια ίσως είναι αναγκαίο ενδιάμεσο στάδιο που πρέπει με κόπο και αγώνα να ξεπεραστεί για την κατάκτηση μιας καθολικής μόρφωσης που απελευθερώνει τον άνθρωπο και την κοινωνία. Ίσως τα μόνα εργαλεία που μπορούν να προστατεύσουν έναν άνθρωπο από τους κινδύνους της ημιμάθειας είναι μια γερή φιλοσοφική συγκρότηση ή εναλλακτικά μεγάλες ποσότητες χιούμορ και αυτοσαρκασμού…

  2. Φώτη, έχεις απόλυτο δίκιο. Κι εγώ όταν το ξαναδιάβασα είδα ότι κάτι δεν πήγαινε κι ότι μπορούσε να ερμηνευθεί και όπως το λες (κι ακόμα χειρότερα: ο αντι-διανοουμενισμός είναι ίδιον του φασισμού). Το κράτησα όμως κυρίως για την κριτική του στους οργανικούς, δηλαδή εξαγορασμένους, διανοούμενους

    Στα εργαλεία που λες θα πρόσθετα και τη διανοητική ειλικρίνεια (πολύ, μα πολύ, δύσκολο πράμα)

  3. Εύκολη γνώση δεν υπάρχει …

    … όσο για την βασική σου άποψη ότι το «αληθινό» είναι πάντα στην πλευρά του δυσκολότερου, ομολογώ ότι εν μέρει έχεις δίκαιο. Κι όμως, είναι δύσκολο να συλλάβει κανείς ότι 2 επί 2 δεν κάνει 4, σημαίνει αυτό ότι είναι πιο αληθινό;

    (Απο τον F. Nietzsche 20χρονο φοιτητή στη Βόννη σε γραμμα που απευθύνεται στην αδερφή του)

    Η μετάφραση πό΄δω: boat

  4. Τα μυαλά του τα έχασε όταν άρχισε να γερνάει, τα τελευταία 10 χρόνια της ζωής του (το έργο του είχε ολοκληρωθεί βέβαια πιο πριν) κι όχι στα νιάτα του.
    Τέλως πάντων, το λέω αυτό για να υπερασπιστώ την σοφρωσύνη της νιότης που κρύβεται στο θάρρος της.
    Καλησπέρα!

  5. Ναι βρε δκ, χιούμορ! Για να τσιτάρω και Aufheber:
    «humour (MOOD) UK, US humor Show phonetics
    noun [C or U] FORMAL
    the state of your feelings; mood:
    You seem in a very good humour today.»
    Καλησπέρα κι από μένα!

  6. εδώ http://greekuniversityreform.wordpress.com/2008/10/07/gotovos/
    υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο σε σχέση με την ακαδημαϊκή κοινότητα και την παθογένειά της…

    η αντίθεση πάντως που επικαλείται στην αρχή τόσο αφοριστικά ο κ.Ήφαιστος είναι μόνον μία ρομαντική επινόηση των ακαδημαϊκών ή καλύτερα όσων είναι εκτός ακαδημίας ή όσων απλά υποφέρουν από την ακαδημία (αν και θα μπορούσα να βεβαιώσω για την παρουσία ενός τουλάχιστον βοσκού σε συνέδριο για την Κριτική της κριτικής δύναμης του Immanuel Kant πριν από χρόνια στην Κρήτη – αν ήταν όμως καλός ή κακός, γνώστης της απλής ανθρώπινης κατάστασης ή σκληροτράχηλος στρυφνός μεθυσμένος με ρακί άνθρωπος, αυτό δεν το ξέρω, παρόλο που με αυτή την περιγραφή θα είχε θέση στο φτωχικό τραπέζι μου ή καλύτερα, εγώ στο δικό του)…

    ο καλός και ο κακός δεν είναι κανόνας ή εξαίρεση – όχι περισσότερο τουλάχιστον από τους λοιπούς κλάδους των εργαζομένων (προφανώς δεν πιστεύω ότι ο καθηγητής αναλαμβάνει έναν ιδιαίτερο ρόλο – σάρκα από την σάρκα της κοινωνίας είναι και αυτός ο κακόμοιρος / αναφορικά με το δέον, αν δηλαδή θα έπρεπε να αναλαμβάνει έναν τέτοιο ρόλο, ιδιαίτερο, τι να πω, δεν ξέρω: αυτό που απαιτώ από τον καθηγητή είναι η ίδια ευθύνη που απαιτώ και από τον μανάβη μου και αφορά στον σεβασμό τουλάχιστον του άλλου – τα λοιπά περί γνώσης και φωτός θα τα προσπεράσω προς το παρόν αν και πολύ φοβάμαι ότι θα επανέλθω κάποτε)

    φίλε δέλτα κάπα, ο Φρειδερίκος δεν ολοκλήρωσε το έργο του ποτέ! αυτήν την αποστολή την κληροδότησε στους επόμενους – καλώς ματανταμώνουμε

    την καλημέρα μου

    Herr K. ελπίζω να μην είναι κολλητική η λοξογραφία μου και η επιμονή μου τώρα τελευταία να χρησιμοποιώ το λεξικό σχεδόν ως Κανονικό Κείμενο (Γραφή δηλαδή)

  7. όχι ακριβώς ψευδές – απλουστευτικό μάλλον, ή έτσι νομίζω (και η απλούστευση είναι συνήθως ανακριβής)…

    η γνώση είναι φαντασίωση του αγνώστου και το άγνωστο φαντασίωση του γνωστού ή κάτι τέτοιο: μία μητέρα λ.χ. που γνώρισε τη βίαιη άρση της σπουδής της μπορεί να εκλαμβάνει τη Γνώση ως το απόλυτο προσφέροντας τα πάντα για την μόρφωση ή καλύτερα, εκπαίδευση ή κι εγώ δεν ξέρω τι πιστεύει, στο παιδί της – και η ελληνική κοινωνία έχει μία εμμονή με την σπουδή, σπουδή και βία με τη γνώση (βλέπεις κι εδω γενικεύω διότι περιγράφω μία πρακτική της μέσης και μικρο αστικής ελληνικής οικογένειας, παλαιότερα λ.χ., όχι τόσο παλιά, τα παιδιά ήταν ευλογία ως χέρια στα χωράφια) – πάλι, ο πατέρας που ξεφύλισσε αρκετά βιβλία μπορεί ως το κατακάθι της γνώσης του να συμβουλέψει τον γιο ή την κόρη: τα γραπτά δεν προσφέρουν τίποτα (ο άγιος στέφανος πάντως, ο Morrissey τραγουδάει: there is more to life than books you know, και συμπληρώνει, but not much more, ειρωνικό ή όχι δεν το ξέρω, μικρός νόμιζα ότι είναι σοβαρός ο στίχος, είναι κανά δυο δεκαετίες που αμφιβάλλω πια πολύ)…

    υπάρχει πάντως μία παλιά πίστη ότι η γνώση σε κάνει καλύτερο σαν άνθρωπο, μάλλον σε αυτό αναφέρεται και ο κ.Ήφαιστος (η γνωστή διαπλοκή γνώσης, ηθικής και αισθητικής / αγαθό θα έλεγε ο θείος πλάτωνας) – η γνώση εδώ, όμως, είναι μία εξαιρετικά ασαφής έννοια νομίζω, ένα μπέρδεμα ομοηχίας ή ομωνυμίας ή όπως αλλιώς θες πες το, η γνώση δεν είναι εξ ορισμού το αυτό: η γνώση λ.χ. του πιστού είναι μία πίστη αδιαμφισβήτητη που απορρίπτει ας πούμε ο επιστήμονας ή ένας καρτέσιος διότι η βεβαιότητα συνυφαίνεται με την απόδειξη και η απόδειξη με μία λογική μέθοδο υπόθεσης και επαλήθευσης ή διάψευσης (όχι την αφήγηση ή Την αφήγηση – μην θίξω και κανέναν)…

    απλά δυσκολεύομαι όταν ο άλλος ξεκινά την σκέψη του με απλουστεύσεις και αφηρημένα σχήματα που αφορούν σε πραγματικούς ανθρώπους… εντάξει, σύμφωνοι, κάπως πρέπει να ξεκινήσουμε να μιλάμε, αλλά η γλώσσα κουβαλάει ήδη το δικό της φορτίο της αφαίρεσης και απλούστευσης, συντόμευσης ή σύνοψης: ας μην την επιβαρύνουμε κι εμείς με καθολικές κρίσεις περί δικαίων και αδίκων (η δική μου ας πούμε εμπειρία από την ακαδημία δεν είναι κακή ή καλή, εμπειρία είναι απλά, άλλοτε στραβή κι ανάποδη κι όπως τα περιγράφει και ο κ.Ήφαιστος – θου, νομίζω ότι απευθύνομαι σε αρχαίο θεό προσφωνώντας, κύριε – άλλοτε πάλι καλή ή υποφερτή, ίσως αναπάντεχα καλή διότι κι εγώ γενικεύω και απλουστεύω και γκρινιάζω κι αν τύχει κιανταμώσω κάτι διαφορετικό μπερδεύομαι)

    η γνώση που ζητεί ο Ηφ δεν βρίσκεται εκεί που την αναζητεί – πώς μπορείς εξάλλου να ζητήσεις τους ζωντανούς ανάμεσα σε πεθαμένους (εννοώ ότι κάθε εδραιωμένη αντίληψη που αναγνωρίζεται ως Γνώση και διδάσκεται ως Κανόνας είναι Λείψανο – ξανά οι συνειρμοί, κοίτα Herr K. ο κύριος Ξυ παπαμήτρου Δάκης δεν λέει να με αφήσει ήσυχο και πολύ φοβάμαι ότι θα κυλήσω ξανά και θανοίξω κανά λεξικό όχι της κοινής αλλά κανένα άλλο λογολοξογράφημα και θα χάσω τον ύπνο μου ξανά)

    ευχαριστώ για την κατάχρηση της φιλοξενίας (αρμένικη την έκανα)

    την καλησπέρα μου

    την καλησπέρα μου

  8. τώρα κόλλησα

    σε μία άλλη ανάγνωση η γνώση είναι διαβολική εξορισμού – διαβάλλει… η γνώση είναι το όργανο του κακού… το αρχέτυπο λ.χ. του κακού που σκέφτομαι είναι αυτός που γνωρίζει και πράττει το κακό (η αντιστροφή του σωκρατικού ουδείς εκών κακός)… ταυτόχρονα με τη γνώση ως διαβολική συνδέεται και το ωραίο (η πλήρης αποδόμηση – με συγχωρείτε γενικά για την λέξη – της φιλοσοφικής έννοιας του αγαθού: το ωραίο εδώ δεν είναι η έκφραση της γνώσης, το σημείο που αναγνωρίζουμε τη φύση και την γνώση αλλά είναι όργανο που χρησιμοποιεί ο διαβολέας και χειραγωγεί τη γνώση προς όφελός του ή, ακόμη πιο σπουδαία, ωφέλεια του κακού… η γνώση συνδέεται έτσι με την αναγνώριση ενός μηδενός, αδιάφορου προς το καλό ή το κακό, προσλαμβάνοντας τη μορφή του εργαλείου… έτσι λ.χ. ένας παιδοψυχολόγος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γνώση της ειδικότητάς του προσφέροντας υπηρεσίες σε μία διαφημιστική εταιρεία – το παράδειγμα είναι παλιό και αναφέρομαι σε μία παλιά εκπομπή του κούλογλου από αυτές που ήταν κόπυ πέηστ ξένων δικτύων στην ελληνική ρουσοπολική τηλεόραση 1: εκεί τέθηκε το ενδιαφέροον ερώτημα σε έναν διαφημιστή που είχε σπουδάσει ως παιδοψυχολόγος, αν δηλαδή αισθάνεται άσχημα ή περιεργα που προωθεί προϊόντα, και, γενικά, παραπλανά… η ερώτηση ήταν μάλλον άστοχη διότι η απάντηση που έλαβε ήταν αφοπλιστική, όχι! (μιλώντας για προτεσταντικές ηθικές – αχ αυτοί οι αλλόδοξοι…

    δις καλησπέρα

  9. νομίζω αναφερεται στην επιστημονική γνώση του κλάδου του χωρίς αλλες προεκτάσεις…
    δεν ειναι ακριβως αρθρο του, εγω εκανα μια περιληψη απλώς από ενα αρκετα εκτενεστερο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s